⚡ Ocena zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła wywoływanych przez urządzenia o prądzie znamionowym od 16 A do 75 A (oraz urządzenia z zakresu IEC 61000-3-3 niespełniające jej granic) w publicznej sieci niskiego napięcia 220–250 V, 50 Hz — pomiar przy impedancji badania Ztest (spadek dc 2–9 %, X/R 0,5–0,75), przeliczenie na Zref, granice Pst ≤ 1,0, Plt ≤ 0,65, dc ≤ 3,3 %, dmax 4/6/7 %, Tmax ≤ 500 ms; wyznaczenie maksymalnej dopuszczalnej impedancji sieci Zmax albo badanie dla przyłącza ≥ 100 A na fazę, PN-EN IEC 61000-3-11

Elektronika i EMC PN-EN IEC 61000-3-11

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01 (wersja angielska; zakres po polsku na karcie) — pierwsze zdania: „Niniejsza część IEC 61000 dotyczy wywoływania zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła, które są wytwarzane przez urządzenia i oddziałują na publiczną sieć zasilającą niskiego napięcia. W normie określono dopuszczalne poziomy zmian napięcia, wywołane działaniem urządzeń badanych w określonych warunkach. Niniejszy dokument ma zastosowanie zwłaszcza do urządzeń elektrycznych i elektronicznych o wejściowym prądzie znamionowym od 16 A do 75 A włącznie, które są przeznaczone do przyłączenia do publicznych sieci rozdzielczych niskiego napięcia o napięciu znamionowym od 220 V do 250 V, między fazą i przewodem neutralnym, przy 50 Hz, i które podlegają warunkowemu przyłączeniu”; dalej karta przytacza zdanie o urządzeniach z zakresu IEC 61000-3-3, badaniach typu i obie uwagi z rozdziału 1. Tekst normy czytamy w próbce IEC 61000-3-11:2017 (wydanie 2.0) od okładki do końca punktu 6.4 oraz w próbce SIST EN IEC 61000-3-11:2019 (przedmowa europejska i załącznik ZA); informacyjnych załączników A (wykładniki migotania przy wielu urządzeniach) i B (schemat postępowania, sieć odniesienia z rysunkiem B.2) nie mamy — znamy tylko ich tytuły ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU IEC 61000-3-11:2017 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–6.4, spis treści). Normę przygotował podkomitet SC 77A (EMC — zjawiska małej częstotliwości) komitetu IEC TC 77; wydanie drugie zastępuje pierwsze z 2000 r. po rewizji technicznej; istotna zmiana: nowy załącznik A objaśniający ograniczenia i skuteczność normy przy przyłączaniu wielu podobnych urządzeń w tym samym miejscu sieci. Przedmowa EN IEC 61000-3-11:2019: tekst IEC zatwierdzony bez zmian, data wdrożenia krajowego (dop) 2020-05-01, data wycofania norm sprzecznych (dow) 2022-11-01; zdanie o zastępowanej normie brzmi w próbce „supersedes EN 61300-3-11:2000” — tak w tekście. Zakres (1): emisja zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła wprowadzanych do publicznej sieci niskiego napięcia; granice zmian napięcia dla urządzeń badanych w określonych warunkach; głównie urządzenia o prądzie znamionowym wejściowym od 16 A do 75 A włącznie, do sieci 220–250 V między fazą a przewodem neutralnym, 50 Hz, podlegające przyłączeniu warunkowemu; także urządzenia z zakresu IEC 61000-3-3, które nie spełniają jej granic przy Zref; urządzenia spełniające IEC 61000-3-3 są wyłączone; badania według tej normy są badaniami typu. Uwaga 1: granice migotania — takie same jak w IEC 61000-3-3 — opierają się na subiektywnej uciążliwości migotania żarówki 230 V/60 W z żarnikiem dwuskrętkowym; granice dla sieci poniżej 220 V lub 60 Hz są w opracowaniu. Uwaga 2: granice dotyczą punktu styku sieci publicznej z instalacją użytkownika i nie gwarantują braku zaburzeń wewnątrz tej instalacji. Powołania (2): IEC 60050-161, IEC TR 60725, IEC 61000-3-3:2013. Terminy (3): impedancja odniesienia Zref (z IEC 61000-3-3, wartość według IEC TR 60725, składowe na rysunku B.2); punkt styku; przyłączenie warunkowe — wymagające, by impedancja zasilania w punkcie styku była mniejsza niż Zref (spełnienie granic zmian napięcia nie jest jedynym warunkiem przyłączenia, np. harmoniczne); obciążalność prądowa przyłącza — w praktyce prąd znamionowy głównej wkładki bezpiecznikowej lub nastawa wyłącznika w punkcie styku, a przy mocy podanej w VA: dla jednej fazy VA podzielone przez napięcie fazowe, dla trzech faz — przez √3 razy napięcie międzyfazowe. Wymagania (4): ocena metodami IEC 61000-3-3; urządzenie powyżej 16 A spełniające IEC 61000-3-3 producent może tak oznaczyć w dokumentacji dostępnej przed zakupem; urządzenie niespełniające jej granic przy Zref podlega przyłączeniu warunkowemu, a producent: a) wyznacza według 6.3 maksymalną dopuszczalną impedancję sieci Zmax w punkcie styku, deklaruje ją w instrukcji i poleca użytkownikowi ustalić (w razie potrzeby z dostawcą energii), że impedancja zasilania jest nie większa, albo b) bada urządzenie według 6.4 i deklaruje, że jest przeznaczone tylko do obiektów z przyłączem o obciążalności co najmniej 100 A na fazę z sieci 400/230 V, oznaczając je wyraźnie (uwaga 2: symbol IEC 60417-5855). Granice (5) na zaciskach zasilania badanego urządzenia: a) Pst nie większe niż 1,0; b) Plt nie większe niż 0,65; c) Tmax — łączny czas, w którym d(t) przekracza 3,3 % podczas zmiany napięcia — nie dłuższy niż 500 ms; d) dc nie większe niż 3,3 %; e) dmax: 4 % bez dodatkowych warunków; 6 % dla urządzeń przełączanych ręcznie albo automatycznie więcej niż dwa razy dziennie, z opóźnionym (co najmniej kilkadziesiąt sekund) lub ręcznym ponownym uruchomieniem po przerwie zasilania (uwaga: dmax 6 % w postaci prostokątnej zmiany dwa razy na godzinę daje Plt około 0,65); 7 % dla urządzeń nadzorowanych podczas użytkowania (np. frezarki, tokarki) albo załączanych nie więcej niż dwa razy dziennie z opóźnionym lub ręcznym ponownym uruchomieniem; przy urządzeniach z wieloma podzespołami granice 6 % i 7 % tylko przy opóźnionym lub ręcznym ponownym uruchomieniu; Pst i Plt nie dotyczą zmian od ręcznego przełączania; granice nie dotyczą przełączeń i przerw awaryjnych. Procedury (6): ogólne warunki, pomiary i ocena według IEC 61000-3-3 (dla urządzeń do 16 A — jej załącznik A); w obliczeniach moduły impedancji zespolonych; przyrostki sys, ref, act, max, test (tablica 1). Impedancja badania Ztest (6.2.1) może być mniejsza niż Zref, ale ustalony spadek napięcia dc wywołany przez urządzenie ma się mieścić w 2–9 % napięcia zasilania badania, a stosunek Xtest/Rtest w 0,5–0,75; badanie w układzie z rysunku B.2 z Ztest zamiast Zref, mierzy się dc test, dmax test, Pst test i Plt test (6.2.2); przy Ztest różnej od Zref wartości mnoży się przez Zref/Ztest, a przy spełnieniu warunków dla dc i dmax uznaje się, że Tmax jest spełniony (6.2.3). Jeśli wszystkie wartości mieszczą się w granicach rozdziału 5, producent może zadeklarować, że wyrób spełnia wymagania techniczne IEC 61000-3-3 (6.3.1); w przeciwnym razie (6.3.2) oblicza się Zsys1 = Zref · (granica dmax właściwa dla urządzenia / dmax), Zsys2 = Zref · (3,3 % / dc), Zsys3 = Zref · (1 / Pst)^(3/2), Zsys4 = Zref · (0,65 / Plt)^(3/2); najmniejsza z czterech to Zmax (przy ręcznym przełączaniu liczy się tylko Zsys1 i Zsys2); gdy dmax przekracza 3,3 %, a nie ma zapisu d(t), potrzebne są dodatkowe badania Tmax. Badanie dla przyłącza co najmniej 100 A na fazę (6.4): urządzenie jednofazowe 230 V — Ztest = 0,25 + j0,25 Ω; trójfazowe 400 V — 0,15 + j0,15 Ω na fazę i 0,1 + j0,1 Ω w przewodzie neutralnym; urządzenie ma spełnić granice rozdziału 5.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01 (wersja angielska, publikacja 27-01-2020, 28 stron, grupa cenowa N) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Technik Informacyjnych i Komunikacji, KT 104 Kompatybilności Elektromagnetycznej, ICS 33.100.10, „Wprowadza: EN IEC 61000-3-11:2019 [IDT], IEC 61000-3-11:2017 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 61000-3-11:2004 – wersja polska”. Karta PN-EN 61000-3-11:2004 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 27-01-2020, „Zastąpiona przez: PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01”; sama zastąpiła PN-EN 61000-3-11:2002 (wersja angielska).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 61000-3-11 stoi w 14 rekordach u 7 laboratoriów: AB 082 (7), AB 261 (2), AB 167, AB 171, AB 666, AB 1132, AB 1925 (po 1). W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 10.07.2025 do 04.08.2026) wydanie 2020-01 w zapisie „PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01” podają AB 261, AB 666 i AB 1925, w zapisie bez „IEC” — AB 1132 („PN-EN 61000-3-11:2020”) oraz AB 167 i AB 171, które obok mają wycofane wydanie 2004; AB 082 przy pozycjach pojazdowych (Regulamin ONZ nr 10, załączniki 12 i 18) podaje wycofane wydanie 2002, a w jednej pozycji także wydanie 2020-01. W zakresie AB 171 (wydanie nr 21 z 13.05.2026) zawieszono na wniosek podmiotu część zakresu oznaczoną pogrubioną kursywą — wiersze z PN-EN 61000-3-11 nie są tak oznaczone. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN IEC 61000-3-11” i pokazuje 4 laboratoria (AB 082, AB 261, AB 666, AB 1925); AB 167, AB 171 i AB 1132 mają zapisy zaczynające się od „PN-EN 61000-3-11” albo od numeru PN-EN 61000-3-3, więc tej zakładce nie wychodzą — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Wahania napięcia i migotanie światła razem z PN-EN 61000-3-3: urządzenia elektryczne i elektroniczne z prądem fazowym zasilającym do 75 A (AB 167), urządzenia elektryczne i elektroniczne (AB 171, AB 261 — także z PN-EN 61000-4-15), wyroby i wyposażenie elektryczne i telekomunikacyjne (AB 1132), urządzenia przemysłowe, naukowe i medyczne oraz przyrządy powszechnego użytku (AB 1925), urządzenia gospodarstwa domowego — „metoda pomiaru: bezpośrednia” (AB 666); pojazdy kategorii M, N, O, L, T i ich podzespoły oraz urządzenia i pojazdy z przewodami prądu przemiennego — emisja zmian napięcia według Regulaminu ONZ nr 10 (AB 082).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy impedancji badania: Ztest może być mniejsza niż Zref tylko przy spełnieniu dwóch warunków — spadek dc 2–9 % i X/R 0,5–0,75 (6.2.1); dopiero wtedy wolno przeliczać wyniki proporcjonalnie przez Zref/Ztest (6.2.3). Przy ocenie: wynik „spełnia IEC 61000-3-3” (6.3.1) i deklaracja Zmax (6.3.2) to dwa różne wnioski — Zmax jest najmniejszą z czterech impedancji Zsys, a przy ręcznym przełączaniu — z dwóch. Przy granicy dmax: 4, 6 czy 7 % zależy od sposobu przełączania i ponownego uruchamiania po przerwie zasilania; dla urządzeń z wieloma podzespołami 6 % i 7 % tylko przy opóźnionym lub ręcznym ponownym uruchomieniu (5 e). Przy Tmax: jeśli dmax przekracza 3,3 % i brak zapisu d(t), potrzebne są dodatkowe badania (6.3.2). Przy wydaniu: AB 082 przy pozycjach pojazdowych i AB 167 oraz AB 171 obok wydania 2020-01 powołują wydania wycofane (2002, 2004).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy załączników A i B: objaśnienia wykładników migotania przy wielu urządzeniach, schematu postępowania z rysunku B.1 ani wartości składowych impedancji odniesienia z rysunku B.2 — nie podajemy więc wartości Zref; definicje dc, dmax, Pst i Plt oraz metody pomiaru są w IEC 61000-3-3 (osobny wpis), nie w tej normie.

Zasada metody

Urządzenie bada się metodami IEC 61000-3-3 przy impedancji badania Ztest (spadek dc 2–9 %, X/R 0,5–0,75), mierzy dc, dmax, Pst i Plt, przelicza je na impedancję odniesienia Zref proporcją Zref/Ztest i porównuje z granicami; przy przekroczeniu oblicza się cztery impedancje Zsys, a najmniejsza z nich to maksymalna dopuszczalna impedancja sieci Zmax deklarowana przez producenta (albo bada się urządzenie przy impedancji przyłącza co najmniej 100 A na fazę).

Zastosowania

• Urządzenia elektryczne i elektroniczne o prądzie znamionowym 16–75 A i urządzenia niespełniające IEC 61000-3-3 przy Zref — 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Pojazdy i ich podzespoły z przewodami prądu przemiennego — emisja zmian napięcia według Regulaminu ONZ nr 10
• Deklaracje producenta: zgodność z wymaganiami IEC 61000-3-3, maksymalna impedancja sieci Zmax albo minimalna obciążalność przyłącza 100 A na fazę

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01 (wersja angielska; EN IEC 61000-3-11:2019 IDT, IEC 61000-3-11:2017 IDT)

Tytuł (PL)

Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) — Część 3-11: Poziomy dopuszczalne — Ograniczanie zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła w publicznych sieciach zasilających niskiego napięcia — Urządzenia o prądzie znamionowym < lub = 75 A podlegające przyłączeniu warunkowemu

Title (EN)

Electromagnetic compatibility (EMC) — Part 3-11: Limits — Limitation of voltage changes, voltage fluctuations and flicker in public low-voltage supply systems — Equipment with rated current ≤75 A and subject to conditional connection

Procedura krok po kroku

1. Kwalifikacja urządzenia

   Urządzenie 16–75 A albo z zakresu IEC 61000-3-3 niespełniające jej granic przy Zref; badanie jest badaniem typu. PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Dobór Ztest

   Spadek ustalony dc w zakresie 2–9 % napięcia zasilania badania, Xtest/Rtest 0,5–0,75.

3. Pomiar

   Układ z rysunku B.2 z Ztest zamiast Zref; pomiar dc test, dmax test, Pst test i Plt test metodami IEC 61000-3-3.

4. Przeliczenie na Zref

   Każdą wartość mnoży się przez Zref/Ztest; przy spełnionych dc i dmax Tmax uznaje się za spełniony.

5. Ocena i deklaracja

   Wszystkie wartości w granicach rozdziału 5 — deklaracja zgodności z wymaganiami IEC 61000-3-3; w przeciwnym razie Zmax = najmniejsza z Zsys1–Zsys4 (przy ręcznym przełączaniu z Zsys1 i Zsys2) albo badanie przy impedancji przyłącza ≥ 100 A na fazę (6.4).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera ostrzeżeń bhp; badanie wymaga pracy przy napięciu sieciowym — zasady bezpieczeństwa elektrycznego ustala laboratorium
• UWAGA MERYTORYCZNA: granice odnoszą się do punktu styku z siecią publiczną i nie gwarantują braku zaburzeń wewnątrz instalacji użytkownika (rozdział 1, uwaga 2)

Najczęstsze pytania