❄️ Próba A — zimno — PN-EN 60068-2-1

Elektronika i EMC PN-EN 60068-2-1:

Przegląd

CZEGO TA PRÓBA DOTYCZY — I CZEGO NIE. Przedmiot próby zimna ogranicza się do określenia zdolności podzespołów, urządzeń i innych wyrobów do użytkowania, transportu lub składowania w niskiej temperaturze (karta PKN, rozdz. 1 tekstu normy). Norma zastrzega wprost, że jej próby NIE pozwalają ocenić odporności ani działania wyrobu PODCZAS ZMIAN temperatury — do tego służy IEC 60068-2-14 (próba N, osobny wpis w tej bazie). Procedury są przeznaczone dla wyrobów, które w czasie próby osiągają stabilizację temperatury.

TRZY ODMIANY — WYBÓR ZALEŻY OD TEGO, CZY WYRÓB GRZEJE SIĘ SAM (rozdz. 1, wstęp, pkt 4.1 i rys. 1): • Ab — wyroby niewydzielające ciepła, ze stopniową zmianą temperatury; zalecany DUŻY przepływ powietrza w komorze, bo skraca czas stabilizacji; • Ad — wyroby wydzielające ciepło, zasilane dopiero po początkowej stabilizacji temperatury; zalecany MAŁY przepływ powietrza; • Ae — wyroby wydzielające ciepło, które muszą pracować przez cały czas próby, łącznie z okresami narażania; też mały przepływ. Litery „a" i „c" tablica we wstępie normy oznacza jako wycofane. Te same litery mają próby B (suche gorąco, osobny wpis): b, d, e oznaczają w obu seriach ten sam typ wyrobu. KIEDY WYRÓB „WYDZIELA CIEPŁO" (pkt 4.1): tylko wtedy, gdy najgorętszy punkt jego powierzchni, zmierzony w swobodnym powietrzu (przy małym przepływie), jest po stabilizacji o więcej niż 5 K cieplejszy od otoczenia. Jeżeli specyfikacja wyrobu wymaga próby składowania lub transportu albo nie określa obciążenia w czasie próby, stosuje się próbę Ab.

MAŁY I DUŻY PRZEPŁYW POWIETRZA — DEFINICJA LICZBOWA (pkt 3.1 i 3.2): przepływ jest „mały", gdy obieg powietrza obniża temperaturę żadnego punktu próbki nie więcej niż o 5 K (jeżeli to możliwe — nie więcej niż 0,5 m/s); „duży", gdy obniża ją o więcej niż 5 K. Norma podaje procedurę rozstrzygnięcia (pkt 4.2): wyrób włączony przy przepływie poniżej 0,2 m/s bez wymuszonego ruchu powietrza, pomiar temperatury punktów reprezentatywnych, potem to samo przy pracującej komorze — różnica ponad 5 K (albo wartość ze specyfikacji) oznacza komorę z dużym przepływem i zapis tej wartości w sprawozdaniu.

JEDNA LICZBA WSPÓLNA DLA WSZYSTKICH ODMIAN (pkt 5.1): szybkość zmiany temperatury w komorze nie może przekraczać 1 K na minutę, uśrednionej w czasie nie dłuższym niż 5 minut. Temperaturę powietrza mierzy się czujnikami oddalonymi od próbki tak, by wpływ wydzielanego ciepła był pomijalny, i osłoniętymi przed promieniowaniem (pkt 4.5). Opakowanie usuwa się, chyba że specyfikacja każe je pozostawić albo zawiera ono elementy grzejne (pkt 4.6). Komory buduje się i sprawdza wg IEC 60068-3-5 i IEC 60068-3-7.

STATUS I WYDANIA (stan kart PKN i strony IEC na 25.09.2026). PN-EN 60068-2-1:2009 — wersja polska, publikacja 10-03-2009, 16 stron, KT 65 Prób Środowiskowych Wyrobów Elektrycznych; wprowadza EN 60068-2-1:2007 i IEC 60068-2-1:2007 [IDT]; zastępuje PN-EN 60068-2-1:2007 w wersji angielskiej (ta z kolei zastąpiła PN-IEC 68-2-1:1996 ze zmianą Ap1:1999). Karta bez nagłówka „Wycofana". U WYDAWCY WYDANIE WPROWADZANE ZOSTAŁO ZASTĄPIONE: IEC 60068-2-1:2025, wydanie 7.0, publikacja 2025-09-23, data stabilności 2031 — „This seventh edition cancels and replaces the sixth edition published in 2007. This edition constitutes a technical revision." Lista zmian z tej strony: m.in. doprecyzowanie procedury rozstrzygania dużego i małego przepływu powietrza, wymagań co do punktów pomiarowych, przywrócenie nomogramu korekty temperatury przy dużym przepływie (próby Ad i Ae) oraz zmiana tolerancji temperatury. W katalogu PKN nowego wydania jeszcze nie ma (wyszukiwanie „60068-2-1", 25.09.2026). Zakres akredytacji z „PN-EN 60068-2-1:2009" opisuje więc treść IEC z 2007 r.

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami): 28 pozycji u 25 laboratoriów — prawie każde laboratorium ma próbę A w jednej pozycji. Postacie zapisu: „PN-EN 60068-2-1:2009" (17), „IEC 60068-2-1:2007" (3), „PN-EN 60068-2-1" bez roku (3), pojedyncze „EN 60068-2-1:2007", „EN 60068-2-1:2009" (rok 2009 ma wydanie PN; wprowadzana przez nie norma EN pochodzi według karty z 2007 r.) i „IEC 60068-2-1: 2007-03". Część pozycji stawia normę obok specyfikacji producentów pojazdów (VW 75174, VW 80332, LV 214, GS 95006-7-1, MBN 10384, SAE/USCAR-2), ISO 16750-4, normy obronnej NO-06-A107 i MIL-STD 810F. Przedmioty badań są bardzo różne: elektronika samochodowa, wyroby elektrotechniczne, urządzenia w przestrzeniach zagrożonych wybuchem, ogniwa i baterie, wyposażenie taboru, sprzęt wojskowy, systemy sygnalizacji pożarowej. Metodyki rozróżniają „odporność" (wyrób działa w zimnie) i „wytrzymałość" (przetrwanie bez działania) — w normie odpowiada to wyborowi Ae/Ad albo Ab. Najniższe temperatury deklarowane w metodykach i parametrach: od -40 °C do -70 °C (np. „do -40 °C", „do -50 °C", „-55 do +130 °C ±2 °C", „do - 60 °C", „do -65 °C", „(-70±2) °C").

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA" — Z DWUKROPKIEM: „PN-EN 60068-2-1:" — 18 laboratoriów i 21 pozycji, bez pozycji obcych. Bez dwukropka klucz łapałby także części 2-11 (mgła solna), 2-14, 2-17 i 2-18 tej serii: 19 pozycji obcych, w tym 4 laboratoria wyłącznie z innymi częściami. Z dwukropkiem ubywa 7 laboratoriów (AB 041, AB 121, AB 128, AB 1280, AB 1776, AB 1899, AB 1974), które piszą normę bez roku albo samym oznaczeniem IEC lub EN.

CZEGO NIE PODAJEMY. Mieliśmy fragment IEC 60068-2-1:2007 udostępniony przez wydawcę: przedmowę, wstęp, rozdz. 1–4 i punkty 5.1–5.2.1. NIE MAMY rozdziału 6 — ostrości (temperatur i czasów trwania), tolerancji, przebiegu warunkowania, regeneracji — ani rozdziałów 7 i 8 (co podaje specyfikacja wyrobu i sprawozdanie). Żadnej temperatury ani czasu próby nie podajemy.

Zasada metody

Wyrób umieszcza się w komorze w temperaturze laboratorium, a następnie obniża temperaturę stopniowo — nie szybciej niż 1 K/min uśrednione w czasie do 5 min — do zadanej temperatury niskiej i utrzymuje go w niej przez czas wymagany przez specyfikację. Wyrób niewydzielający ciepła (Ab) bada się przy dużym przepływie powietrza, wydzielający ciepło (Ad, Ae) przy małym, aby tworzyły się lokalne miejsca nagrzania jak w zabudowie. Po narażeniu wyrób sprawdza się zgodnie ze specyfikacją.

Zastosowania

• Elektronika samochodowa — obok specyfikacji producentów pojazdów i ISO 16750-4
• Wyroby elektrotechniczne i elektroniczne, złącza, obudowy, systemy automatyki i sygnalizacji pożarowej
• Urządzenia elektryczne do przestrzeni zagrożonych wybuchem, wyposażenie taboru kolejowego
• Ogniwa i baterie, przeliczniki do gazomierzy, przetworniki ciśnienia i temperatury
• Sprzęt wojskowy — obok NO-06-A107 i MIL-STD 810F
• Ocena przydatności do składowania i transportu w niskiej temperaturze (odmiana Ab)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 60068-2-1:2009 (wersja polska; wprowadza EN 60068-2-1:2007 [IDT], IEC 60068-2-1:2007 [IDT])

Tytuł (PL)

Badania środowiskowe — Część 2-1: Próby — Próba A: Zimno

Title (EN)

Environmental testing — Part 2-1: Tests — Test A: Cold

Procedura krok po kroku

1. Wybór odmiany

   Ab dla wyrobu niewydzielającego ciepła (także każda próba składowania lub transportu); Ad albo Ae dla wyrobu wydzielającego ciepło — Ae, gdy ma pracować przez cały czas próby.

2. Rozstrzygnięcie przepływu powietrza

   Wyrób włączony przy przepływie < 0,2 m/s, pomiar temperatury punktów reprezentatywnych po stabilizacji, potem pomiar przy pracującej komorze; różnica > 5 K oznacza duży przepływ — zapisać wartość w sprawozdaniu (pkt 4.2).

3. Umieszczenie wyrobu

   Wyrób wkłada się do komory o temperaturze laboratorium; opakowanie usuwa się, chyba że specyfikacja stanowi inaczej (pkt 4.3, 4.6).

4. Obniżanie temperatury

   Stopniowo, nie szybciej niż 1 K/min uśrednione w czasie do 5 min (pkt 5.1).

5. Narażanie, pomiary pośrednie i końcowe

   Temperatury, czasu, pomiarów pośrednich i regeneracji NIE PODAJEMY — są w rozdziale 6 i w specyfikacji wyrobu.

6. Sprawozdanie

   Podać odmianę (Ab, Ad, Ae), wydanie normy i wynik rozstrzygnięcia przepływu powietrza; sam zapis „próba A" nie mówi, co wykonano.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zimne powierzchnie komory i wyrobu — rękawice ochronne przy wyjmowaniu próbek
• Wyroby zasilane w czasie próby (Ad, Ae) — zasady pracy przy urządzeniach pod napięciem
• Szron i kondensacja na wyrobie po wyjęciu z komory — ryzyko zwarcia przy natychmiastowym włączeniu

Najczęstsze pytania