🔩 Zgrzewane siatki i dźwigary kratowe do zbrojenia betonu — próba rozciągania z węzłem zgrzewanym (Agt), zginanie w węźle, siła ścinająca zgrzeinę Fs, próba zmęczeniowa, geometria, PN-EN ISO 15630-2

Budownictwo PN-EN ISO 15630-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 15630-2:2019 (wydanie trzecie) — od okładki do punktu 7.1.2 (strona 6). Zakres (rozdz. 1): metody badań chemicznych i mechanicznych oraz pomiaru cech geometrycznych zgrzewanych siatek i dźwigarów kratowych do zbrojenia betonu (w niektórych krajach „welded wire reinforcement"); do badań, których ta część nie obejmuje — np. próby zginania, geometrii żeber lub wgłębień, masy metra bieżącego — stosuje się ISO 15630-1; warunków pobierania próbek norma nie obejmuje (są w normach wyrobów), a opcje do uzgodnienia między stronami zebrano w załączniku A. Przedmowa: wydanie trzecie zastąpiło ISO 15630-2:2010 jako nowelizacja techniczna — do tytułu doszły dźwigary kratowe, zmieniono wstęp, rozdziały 1, 2, 4, punkt 5.3, tytuł rozdziału 8, punkty 8.3, 8.4.5, 8.4.6, podzielono rozdziały 7 i 10 na siatki i dźwigary, dodano rozdział 11 z badaniami „specjalnymi", a powołania datowane zastąpiono niedatowanymi. Wstęp: seria ISO 15630 ma zebrać w jednym miejscu wszystkie metody badań stali do zbrojenia i sprężania; rozdziały 5–10 to badania standardowe, rozdział 11 — specjalne, stosowane tylko wtedy, gdy wymaga ich norma wyrobu.

POSTANOWIENIA OGÓLNE I ROZCIĄGANIE (rozdz. 4–5). Próbki pobiera się z siatki lub dźwigara w stanie dostawy, o ile nie uzgodniono inaczej; próbkę wygiętą prostuje się przed badaniem z najmniejszym odkształceniem plastycznym, a sposób prostowania (ręcznie, maszyną) podaje w sprawozdaniu. Do rozciągania, rozciągania w niskiej temperaturze, próby zmęczeniowej i próby cyklicznej próbkę można sztucznie postarzać, jeśli wymaga tego norma wyrobu; gdy norma nie podaje warunków, zaleca się ogrzanie do 100 °C, wytrzymanie w tej temperaturze (± 10 °C) przez 60–75 min i studzenie w spokojnym powietrzu (do osiągnięcia 100 °C można przyjąć co najmniej 40 min ogrzewania); warunki postarzania podaje się w sprawozdaniu. Próbka ma mieć co najmniej jeden węzeł zgrzewany w długości swobodnej; pręty poprzeczne i drugi pręt podwójny odcina się bez uszkodzenia badanego pręta i zgrzeiny. Rozciąganie według ISO 6892-1 na maszynie klasy co najmniej 1 (ISO 7500-1); ekstensometr klasy 1 do Rp0,2, klasy 2 wystarcza do Agt, a przy Agt baza co najmniej 100 mm, podana w sprawozdaniu. Przy ręcznym wyznaczaniu Agt znaczniki co 20, 10 albo 5 mm, zależnie od średnicy. Gdy prostoliniowa część wykresu jest krótka, Rp0,2 wyznacza się według ISO 6892-1 albo z prostej przez punkty 0,2Fm i 0,5Fm (w sporze — ten drugi sposób; Fm może być siłą z nominalnej wytrzymałości z normy wyrobu); badanie można uznać za nieważne, gdy nachylenie tej prostej różni się od teoretycznego modułu sprężystości o więcej niż 10 %. Właściwości wytrzymałościowe (ReH albo Rp0,2, Rm) liczy się na nominalny przekrój; zerwanie w uchwycie albo bliżej niż 20 mm lub d od uchwytu (większa z wartości) może unieważnić badanie. Baza do wydłużeń ma obejmować co najmniej jeden węzeł, ale wymagania co do odległości r1 i r2 mają pierwszeństwo; A — na bazie 5d, w sporze wyznaczane ręcznie. Agt wyznacza się ekstensometrem (odczyt, zanim siła spadnie o więcej niż 0,2 % od maksimum; uwaga: ekstensometr daje średnio niższe Agt niż metoda ręczna) albo ręcznie po zerwaniu ze wzoru Agt = Ar + Rm/2000 (Ar — równomierne wydłużenie po zerwaniu, mierzone na dłuższej części na bazie 100 mm, co najmniej 50 mm lub 2d od przełomu i najlepiej z węzłem; pomiar nieważny, gdy r1 < 20 mm lub d); w sporze obowiązuje metoda ręczna.

ZGINANIE W WĘŹLE I ŚCINANIE (rozdz. 6–7.1.2). Zgina się większy pręt siatki o prętach pojedynczych albo jeden z prętów podwójnych; urządzenie według rysunku 2 albo podpory z trzpieniem (np. ISO 7438); temperatura 10–35 °C, chyba że uzgodniono inaczej (w niskiej temperaturze odchyłka ± 2 °C, zanurzenie co najmniej 10 min w cieczy albo 30 min w gazie, zginanie w ciągu 5 s od wyjęcia). Zgrzeina ma leżeć w środku łuku, w strefie rozciąganej; kąt zgięcia γ i średnicę trzpienia D podaje norma wyrobu. Ocena według normy wyrobu, a gdy jej brak — brak rys widocznych okiem nieuzbrojonym (lub skorygowanym) oznacza, że próbka wytrzymała; płytkie ciągliwe naderwanie u podstawy żeber, nie głębsze niż szerokie, nie jest uszkodzeniem. Ścinanie zgrzeiny siatki (Fs): pręt ciągnięty — większy albo jeden z podwójnych; do ścinania wolno użyć próbki po rozciąganiu, jeśli przewężenie przy zerwaniu jest z dala od zgrzeiny; maszyna klasy 1 lub lepszej; uchwyt typu a (pręt poprzeczny swobodnie podparty na gładkiej płycie ze szczeliną), b (dodatkowo podparty koniec pręta ciągniętego, 30–50 mm od powierzchni podparcia, bez wstępnego ściskania) albo c (dodatkowo pręt poprzeczny zaciśnięty w szczękach); w sporze — typ c, o ile norma wyrobu nie stanowi inaczej; typ uchwytu podaje się w sprawozdaniu.

STATUS (stan kart na 30.09.2026). Karty PN-EN ISO 15630-2:2019-04 w obu wersjach nie mają nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA. Wersja angielska: publikacja 19-04-2019, 38 stron, grupa cenowa R; wersja polska: publikacja 03-08-2020, 34 strony, grupa cenowa Q; obie — Sektor Hutnictwa, KT 123 Badań Własności Metali, ICS 77.140.15, „Wprowadza: EN ISO 15630-2:2019 [IDT], ISO 15630-2:2019 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 15630-2:2011" (wersja polska i angielska). Tylko karta wersji angielskiej ma w polach „Poprawki i Erraty" i „Elementy dodatkowe" poprawkę krajową PN-EN ISO 15630-2:2019-04/Ap1:2020-05E i adnotację „Tytuł zmieniony poprawką". Treść tej poprawki (dwie strony, zatwierdzona przez Prezesa PKN 25.05.2020, plik pobrany z karty 30.09.2026): „Na krajowej stronicy tytułowej tytuł normy zmienia się następująco" — z „Część 2: Zgrzewane siatki i kratownice" na „Część 2: Zgrzewane siatki i dźwigary kratowe"; treści badań poprawka nie zmienia. Pole „Zakres" obu kart to polskie tłumaczenie rozdz. 1. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 15630" (30.09.2026) pokazuje przy wydaniach części 2 z 2002, 2004 i 2011 etykietę „Wycofana i zastąpiona przez", przy części 1 w wydaniu 2019-04 — bez etykiety, a przy części 3 w wydaniu 2019-04 — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 15630-3:2025-12" (etykiety z listy wyników; kart części 1 i 3 nie czytaliśmy).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 30.09.2026). W aktualnych dokumentach PCA numer 15630-2 stoi w 29 pozycjach u 10 laboratoriów; kopia bazy ma 42 rekordy, bo pozycja AB 039 i pozycje AB 053 (z angielskimi wersjami) są w niej rozbite na kilka rekordów, a AB 1413 ma zdublowany zapis. Wydanie 2019-04 zapisuje 7 laboratoriów (AB 053, AB 054 — w dwóch z trzech pozycji jako „PN-EN lSO 15630-2:2019-04E" z małą literą l, AB 193, AB 372, AB 1413, AB 1562, AB 1869), AB 024 — „PN-EN ISO 15630-2:2019" z punktami 5, 6 i 7; AB 1413 trzyma obok wycofane wydanie 2011; bez roku — AB 023 i AB 039. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 15630-2" i pokaże wszystkie 10 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 30.09.2026: 10. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 30.09.2026, wydania od 16.07.2025 do 22.09.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach i żadna nie jest zawieszona (gwiazdka przy AB 053 oznacza badanie, na podstawie którego laboratorium formułuje opinie i interpretacje).

PRZEDMIOT I BADANIA. Stal do zbrojenia betonu, zgrzewane siatki zbrojeniowe, kratownice (dźwigary kratowe) i stal do sprężania. Próba rozciągania (Re lub Rp, Rm, A, Agt; u AB 193 i AB 1869 także moduł sprężystości E) — wszystkie 10 laboratoriów, siła do 1000 kN (AB 023, AB 024, AB 053, AB 054, AB 193, AB 372, AB 1562), 600 kN (AB 1413) albo 250 kN (AB 193, AB 1869). Ścinanie zgrzeiny — 7 laboratoriów: do 1000 kN (AB 023, AB 024, AB 053), 400 kN (AB 193), 250 kN (AB 1869), (3 – 100) kN (AB 054) i (0,5 – 100) kN (AB 023, druga pozycja), AB 039 bez zakresu. Zginanie — 7 laboratoriów (AB 023, AB 024, AB 053, AB 054, AB 193, AB 1413, AB 1869); AB 054 podaje wprost „zginanie o kąt 60° na trzpieniu o średnicy 6d w temperaturze (10 – 35) °C". Próba zmęczeniowa — AB 023 (średnice 5–16 mm) i AB 372 (siła do ± 1000 kN). Geometria — AB 023 (długość i szerokość maty, rozstaw i wysięgi prętów, średnice, do 3000 mm) i AB 039 (wielkości geometryczne i względne pole żeber fR lub wgłębień fP).

OBOK TEJ NORMY. W tych samych pozycjach: PN-EN ISO 6892-1 (rozciąganie, metoda B) — 9 laboratoriów, PN-EN ISO 15630-1 (pręty, walcówka, drut) — 8, PN-EN ISO 7438 (zginanie) — AB 023, AB 024, AB 053 i AB 1413, PN-EN ISO 15630-3 (stal do sprężania) — AB 023, AB 024, AB 193, AB 372 i AB 1869 (AB 1869 także nowe wydanie 2025-12), PN-EN 10080:2007 — AB 053 i AB 054, PN-H-93220:2018-02 — AB 053 i AB 372, PN-ISO 6935-2:1998 z poprawką Ak — AB 193, PN-G-15050 i procedura PB-DLB/09 — AB 039. W Bazie Wiedzy osobne wpisy mają PN-EN ISO 15630-1, PN-EN ISO 6892-1, PN-EN ISO 7438 i PN-EN 10080.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — Agt: ekstensometr daje według normy średnio niższe Agt niż metoda ręczna, a w sporze rozstrzyga ręczna (Agt = Ar + Rm/2000 z bazą 100 mm); porównując wyniki, sprawdź metodę. Drugie — położenie zerwania i bazy: zerwanie bliżej niż 20 mm lub d od uchwytu może unieważnić badanie, a baza wydłużenia ma obejmować węzeł, ale ustępuje wymaganiom r1 i r2. Trzecie — ścinanie: siła ścinająca zgrzeinę zależy od typu uchwytu (a, b, c); wyniki z różnych typów nie są porównywalne, a w sporze obowiązuje typ c. Czwarte — zginanie: kąt i średnicę trzpienia podaje norma wyrobu, więc „brak rys" bez tych parametrów nic nie mówi; ta część opisuje zginanie z węzłem, a zginanie samego pręta — część 1. Piąte — postarzanie: próbka postarzana (100 °C, 60–75 min) i niepostarzana dają inne wyniki; warunki postarzania muszą być w sprawozdaniu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Fragment kończy się na punkcie 7.1.2: nie podajemy rysunków 2 i 3, przebiegu ścinania siatek (7.1.3), badań dźwigarów kratowych (7.2), próby zmęczeniowej (rozdz. 8, w tym zakresu sił, częstotliwości i kryteriów ważności), analizy chemicznej (rozdz. 9), pomiarów geometrii (rozdz. 10), badań specjalnych — rozciągania w podwyższonej i niskiej temperaturze oraz próby cyklicznej (rozdz. 11), sprawozdania (rozdz. 12) ani opcji z załącznika A.

Zasada metody

Z siatki albo dźwigara w stanie dostawy wycina się odcinki pręta z co najmniej jednym węzłem zgrzewanym i bada je: w próbie rozciągania według ISO 6892-1 (właściwości wytrzymałościowe na przekrój nominalny, Agt ekstensometrem albo ręcznie ze wzoru Agt = Ar + Rm/2000), w próbie zginania z węzłem w środku łuku (kąt i trzpień z normy wyrobu) i w próbie ścinania zgrzeiny, w której pręt ciągnięty wyrywa się z węzła podpartego w uchwycie typu a, b albo c. Przebiegu ścinania, próby zmęczeniowej i pomiarów geometrii NIE PODAJEMY — fragment kończy się na 7.1.2.

Zastosowania

• Zgrzewane siatki zbrojeniowe i dźwigary kratowe (kratownice) do zbrojenia betonu — w zakresach 10 laboratoriów
• Kontrola wyrobów według norm wyrobów, np. PN-EN 10080 i PN-H-93220 (AB 053, AB 054, AB 372)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 15630-2:2019-04 (wersja polska i angielska; EN ISO 15630-2:2019, ISO 15630-2:2019 IDT)

Tytuł (PL)

Stal do zbrojenia i sprężania betonu — Metody badań — Część 2: Zgrzewane siatki i dźwigary kratowe

Title (EN)

Steel for the reinforcement and prestressing of concrete — Test methods — Part 2: Welded fabric and lattice girders

Procedura krok po kroku

1. Pobranie i przygotowanie próbki

   Odcinek z co najmniej jednym węzłem, w stanie dostawy; prostowanie z najmniejszym odkształceniem (sposób w sprawozdaniu); odcięcie prętów poprzecznych bez uszkodzenia zgrzeiny; ewentualne postarzanie.

2. Rozciąganie

   Według ISO 6892-1; Rp0,2 z prostej 0,2Fm–0,5Fm, gdy część prostoliniowa jest krótka; przekrój nominalny; A na bazie 5d; Agt ekstensometrem albo ręcznie (Agt = Ar + Rm/2000).

3. Zginanie z węzłem

   Zgrzeina w środku łuku, w strefie rozciąganej; 10–35 °C; kąt i trzpień z normy wyrobu; ocena — brak rys widocznych okiem, o ile norma wyrobu nie stanowi inaczej.

4. Ścinanie zgrzeiny

   Pręt ciągnięty — większy lub jeden z podwójnych; uchwyt typu a, b albo c podany w sprawozdaniu; przebiegu (7.1.3) NIE PODAJEMY.

5. Pozostałe badania

   Próba zmęczeniowa, analiza chemiczna, geometria i badania specjalne — rozdziały 8–11; ich przebiegu NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zerwanie pręta przy dużej sile (do 1000 kN) — osłony maszyny i strefa bezpieczeństwa przy próbie rozciągania i ścinania
• UWAGA MERYTORYCZNA: typ uchwytu przy ścinaniu i metoda wyznaczania Agt zmieniają wynik — obie informacje muszą być w sprawozdaniu

Najczęstsze pytania