⚗️ Zawiesiny łatwo opadające w wodzie i ściekach — objętość osadu po 2 h w leju Imhoffa, PN-C-04559-03
Krótko: o co chodzi
Oznaczanie zawiesin łatwo opadających w wodzie i ściekach metodą objętościową, czyli objętości zawiesin, które w ciągu dwóch godzin opadną w leju Imhoffa. Badanie wykonuje się według normy PN-C-04559-03:1972 (wersja polska); STATUS (stan na 17.11.2026): wycofana 16-01-2006; karta bez pola „Zastąpiona przez”; zastępowała PN-C-04559:1955. Procedura obejmuje 5 kroków; stosuje się je m.in. do: Ścieki przemysłowe wprowadzane do urządzeń kanalizacyjnych — granica 10 ml/l (Dz.U. 2016 poz. 1757, zał. nr 2, lp. 1), Ścieki przemysłowe wprowadzane do wód lub do ziemi — granica 0,5 ml/l, „Dotyczy wszystkich rodzajów ścieków” (Dz.U. 2019 poz. 1311, zał. nr 4, tab. II, lp. 4), Ocena sedymentacji wstępnej ścieków — objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin (instrukcja PWr).
W skrócie
- Norma: PN-C-04559-03:1972 (wersja polska)
- Kategoria: Fizykochemia
- Kroków procedury: 5
- STATUS (stan na 17.11.2026): wycofana 16-01-2006; karta bez pola „Zastąpiona przez”; zastępowała PN-C-04559:1955
- Wydanie (z karty PKN): PN-C-04559-03:1972, wersja polska; publikacja 29-11-1972, 1 strona, KT 119, ICS 13.060.60
- Zasada (z karty): objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin; zawartości powyżej 0,05 ml/l
Przegląd
STATUS (stan na 17.11.2026). Karta PKN PN-C-04559-03:1972 (wersja polska, publikacja 29-11-1972, 1 strona, KT 119 Jakości Wody — Problemy Podstawowe, ICS 13.060.60) ma nagłówek „Wycofana” i datę wycofania 16-01-2006; pola „Zastąpiona przez” nie ma, „Zastępuje: PN-C-04559:1955”. Arkusz 02 tej serii (zawiesiny ogólne, mineralne i lotne metodą wagową) wycofano 01-08-2002 i zastąpiono normą PN-EN 872:2002; dla arkusza 03 wyszukiwarka PKN (odczyt 17.11.2026) na hasło „PN-C-04559” pokazuje tylko PN-C-04559:1955 i arkusze 01–03 z 1972 r., a wśród 133 pozycji dla hasła „zawiesin” jedyną normą o zawiesinach łatwo opadających jest ta — następcy nie ma. Wycofaną normę PKN nadal sprzedaje. Tekstu normy nie mieliśmy.
CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Oznaczanie polega na określeniu objętości zawiesin, które opadną podczas dwugodzinnego pozostawania próbki wody lub ścieków w leju lmhoffa. Metodę te stosuje się do oznaczania zawartości zawiesin powyżej 0,05 ml/l które opadną w czasie 2h pozostawania w leju lmhoffa”. Pisownia „lmhoffa” (z literą l) i „Metodę te” pochodzi z karty.
PRZEBIEG — WEDŁUG INSTRUKCJI POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ. Instrukcja do ćwiczeń z systemów oczyszczania ścieków (2024) określa zawiesiny łatwo opadające tak samo: część zawiesiny, „która opada na dno doświadczalnego leja Imhoffa w ciągu 2 godzin sedymentacji w warunkach statycznych”, wyrażana objętościowo w cm³/dm³ (czyli ml/l). Wykonanie: 1 litr dobrze wymieszanych ścieków wlewa się do leja Imhoffa, obserwuje osad gromadzący się na dnie i notuje przyrost jego objętości w czasie, przez 2 godziny. To materiał dydaktyczny, nie tekst normy.
PRZEPISY: WARTOŚCI GRANICZNE I METODYKA BEZ NORMY. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z 14 lipca 2006 r. o warunkach wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 1757, w ELI 17.11.2026 — tekst jednolity aktu obowiązującego), załącznik nr 2, lp. 1: „Zawiesiny łatwo opadające” — 10 ml/l; § 16 każe stosować metodyki referencyjne takie jak w przepisach o wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1311, w ELI 17.11.2026 — obowiązujący): załącznik nr 4, tabela II, lp. 4 — „Zawiesiny łatwoopadające” 0,5 ml/l, „Dotyczy wszystkich rodzajów ścieków”, „Dotyczy wszystkich sektorów”; załącznik nr 12, lp. 72 — „Zawiesiny łatwoopadające — metoda objętościowa”, w kolumnie normy kreska (lp. 73 „Zawiesiny ogólne” — PN-EN 872). Żaden z tych przepisów nie powołuje PN-C-04559-03, więc jej wycofanie nie zmienia podstawy prawnej.
CZEGO TU NIE PODAJEMY. Pojemności i wymiarów leja wymaganych przez normę, sposobu napełniania i odczytu według normy, postępowania z pęcherzykami i z materiałem na ściankach, temperatury ani precyzji — tekstu normy nie mieliśmy, a instrukcja dydaktyczna tego nie podaje.
Zasada metody
Według karty normy próbkę wody albo ścieków pozostawia się na 2 godziny w leju Imhoffa i określa objętość zawiesin, które w tym czasie opadły; metoda obejmuje zawartości powyżej 0,05 ml/l. Wynik dla ścieków przemysłowych porównuje się z 10 ml/l (wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych) albo 0,5 ml/l (wprowadzanie do wód lub do ziemi); oba przepisy wymagają „metody objętościowej” bez wskazania normy.
Zastosowania
- Ścieki przemysłowe wprowadzane do urządzeń kanalizacyjnych — granica 10 ml/l (Dz.U. 2016 poz. 1757, zał. nr 2, lp. 1)
- Ścieki przemysłowe wprowadzane do wód lub do ziemi — granica 0,5 ml/l, „Dotyczy wszystkich rodzajów ścieków” (Dz.U. 2019 poz. 1311, zał. nr 4, tab. II, lp. 4)
- Ocena sedymentacji wstępnej ścieków — objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin (instrukcja PWr)
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| STATUS (stan na 17.11.2026) | wycofana 16-01-2006; karta bez pola „Zastąpiona przez”; zastępowała PN-C-04559:1955 |
| Wydanie (z karty PKN) | PN-C-04559-03:1972, wersja polska; publikacja 29-11-1972, 1 strona, KT 119, ICS 13.060.60 |
| Zasada (z karty) | objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin; zawartości powyżej 0,05 ml/l |
| Granica dla ścieków przemysłowych do kanalizacji | 10 ml/l — Dz.U. 2016 poz. 1757, załącznik nr 2, lp. 1 |
| Granica dla ścieków przemysłowych do wód i do ziemi | 0,5 ml/l, „Dotyczy wszystkich rodzajów ścieków” — Dz.U. 2019 poz. 1311, załącznik nr 4, tabela II, lp. 4 |
| Metodyka referencyjna w przepisie | „metoda objętościowa”, bez numeru normy — Dz.U. 2019 poz. 1311, załącznik nr 12, lp. 72 |
Norma
- Numer normy
- PN-C-04559-03:1972 (wersja polska)
- Tytuł (PL)
- Woda i ścieki — Badania zawartości zawiesin — Oznaczanie zawiesin łatwoopadających metodą objętościową
- Title (EN)
- Water and wastewater — Tests for suspended solids content — Determination of settleable solids by the volumetric method
Procedura krok po kroku
-
Status dokumentu
Karta PKN: norma wycofana 16-01-2006, bez następcy (stan na 17.11.2026). Przepisy wymagają „metody objętościowej” bez numeru normy.
-
Napełnienie leja
Dobrze wymieszaną próbkę wlewa się do leja Imhoffa — w instrukcji PWr 1 litr ścieków. Objętości wymaganej przez normę NIE PODAJEMY.
-
Sedymentacja
Próbkę pozostawia się w leju na 2 godziny (karta); instrukcja PWr: warunki statyczne, notowanie przyrostu objętości osadu w czasie.
-
Odczyt
Objętość zawiesin, które opadły, w ml/l (cm³/dm³); metoda obejmuje zawartości powyżej 0,05 ml/l (karta).
-
Ocena
Dla ścieków przemysłowych porównanie z 10 ml/l (kanalizacja) albo 0,5 ml/l (wody i ziemia).
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Lej Imhoffa | Wymienia go karta; w instrukcji PWr — 1 litr ścieków. Pojemności i wymiarów wymaganych przez normę NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Bez odczynników | — | Oznaczenie jest objętościowe; karta nie wymienia odczynników |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Wykazu zagrożeń normy nie znamy — obowiązują zasady pracy z próbkami ścieków przyjęte w laboratorium
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-C-04559-03:1972 (wersja polska) — „Woda i ścieki — Badania zawartości zawiesin — Oznaczanie zawiesin łatwoopadających metodą objętościową”. Tytuł angielski: „Water and wastewater — Tests for suspended solids content — Determination of settleable solids by the volumetric method”.
Na czym polega ta metoda?
Według karty normy próbkę wody albo ścieków pozostawia się na 2 godziny w leju Imhoffa i określa objętość zawiesin, które w tym czasie opadły; metoda obejmuje zawartości powyżej 0,05 ml/l. Wynik dla ścieków przemysłowych porównuje się z 10 ml/l (wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych) albo 0,5 ml/l (wprowadzanie do wód lub do ziemi); oba przepisy wymagają „metody objętościowej” bez wskazania normy.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
STATUS (stan na 17.11.2026): wycofana 16-01-2006; karta bez pola „Zastąpiona przez”; zastępowała PN-C-04559:1955; Wydanie (z karty PKN): PN-C-04559-03:1972, wersja polska; publikacja 29-11-1972, 1 strona, KT 119, ICS 13.060.60; Zasada (z karty): objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin; zawartości powyżej 0,05 ml/l; Granica dla ścieków przemysłowych do kanalizacji: 10 ml/l — Dz.U. 2016 poz. 1757, załącznik nr 2, lp. 1.
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 5 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Lej Imhoffa.
Gdzie stosuje się to badanie?
Ścieki przemysłowe wprowadzane do urządzeń kanalizacyjnych — granica 10 ml/l (Dz.U. 2016 poz. 1757, zał. nr 2, lp. 1); Ścieki przemysłowe wprowadzane do wód lub do ziemi — granica 0,5 ml/l, „Dotyczy wszystkich rodzajów ścieków” (Dz.U. 2019 poz. 1311, zał. nr 4, tab. II, lp. 4); Ocena sedymentacji wstępnej ścieków — objętość zawiesin opadłych w leju Imhoffa w ciągu 2 godzin (instrukcja PWr).
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Wykazu zagrożeń normy nie znamy — obowiązują zasady pracy z próbkami ścieków przyjęte w laboratorium.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-72/C-04559/03.