🧵 Zapalność kombinacji materiałów tapicerskich (tkanina obiciowa, pokrycie wewnętrzne, wypełnienie) od tlącego się papierosa — układ na stalowym stelażu z dwóch ram 450 × 300 mm i 450 × 150 mm ustawionych pod kątem prostym (styk siedziska z oparciem), kryteria postępującego tlenia (pięć przypadków, m.in. tlenie po upływie godziny) i zapalenia płomieniowego (każdy płomień), PN-EN 1021-1

Materiały i NDT PN-EN 1021-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN 1021-1:2014-12 (wersja angielska; pole na karcie urywa się na wyliczeniu załączników): „W niniejszej Normie Europejskiej określono metodę badania zapalności kombinacji materiałów, takich jak pokryciowe i wypełnienia stosowanych w siedziskach tapicerowanych, narażonych na działanie tlącego się papierosa, jako źródła zapłonu. W badaniu oznacza się tylko zapalność kombinacji materiałów stosowanych w siedzisku tapicerowanym, ale nie zapalność gotowego mebla zawierającego te materiały. Badanie daje obraz zapalności, lecz nie daje gwarancji jej zachowania się w wyrobie gotowym. Niniejsza norma zawiera cztery Załączniki: Załącznik A (informacyjny) Wytyczne dla projektantów i sporządzających specyfikacje Załącznik B (informacyjny) Wzór formularza raportu Załącznik C (informacyjny) Czyszczenie urządzenia badawczego Załącznik D (informa…”. Tekst normy czytamy we fragmencie próbnym SIST EN 1021-1:2014 (EN 1021-1:2014) od okładki do początku punktu 6.2 (komora badawcza, strona 9); dalszej części — punktów 6.2–6.4 (komora, zegar, papieros jako źródło zapłonu), rozdziałów 7–10 (przygotowanie i kondycjonowanie, zestawienie układu, przebieg badania, sprawozdanie) oraz załączników A–D (w tym normatywnego D — moczenie w wodzie) — nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU EN 1021-1:2014 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–6.1). Normę przygotował CEN/TC 207 „Furniture” (sekretariat UNI); zastąpiła EN 1021-1:2006. Główne zmiany według przedmowy: zmiana specyfikacji masy źródła zapłonu oraz zmiana procedury pozwalająca położyć trzecie źródło zapłonu, jeżeli któreś z dwóch pierwszych zgaśnie samo przed końcem badania. Wprowadzenie: norma należy do serii o zapalności mebli tapicerowanych z różnymi źródłami zapłonu; tu źródłem jest tlący się papieros. Zakres (rozdział 1): metoda oceny zapalności kombinacji materiałów, takich jak pokrycia i wypełnienia siedzisk tapicerowanych, przy tlącym się papierosie; mierzy się tylko zapalność kombinacji materiałów, nie gotowego mebla. Definicje (rozdział 2): postępujące tlenie — egzotermiczne utlenianie bez płomienia, samopodtrzymujące się (niezależne od źródła zapłonu), z żarzeniem albo bez; palenie płomieniowe — spalanie w fazie gazowej z emisją światła; palność; zapalność — miara łatwości zapalenia materiału, wyrobu albo elementu do płomienia albo postępującego tlenia; źródło zapłonu; pokrycie zewnętrzne — wierzchnia warstwa tapicerki; pokrycie wewnętrzne — warstwa między pokryciem zewnętrznym a wypełnieniem o grubości nominalnej do 2 mm (grubsze uznaje się za wypełnienie); wypełnienie — główny materiał tapicerski pod pokryciami, może składać się z kilku materiałów. Kryteria zapalenia (rozdział 3): za postępujące tlenie uznaje się każdy z przypadków: a) układ, w którym spalanie narasta tak, że kontynuowanie badania jest niebezpieczne i trzeba gasić; b) układ tlący się aż do znacznego strawienia w czasie badania; c) układ tlący się do brzegów próbki (górnego albo dolnego marginesu, boku albo przez całą grubość) w czasie badania; d) układ tlący się po upływie godziny od przyłożenia źródła zapłonu; e) układ, który przy końcowym sprawdzeniu (9.3) wykazuje ślady postępującego tlenia; uwaga: w praktyce jest zwykle wyraźna różnica między materiałami, które się zwęglają, ale tlenie się nie rozwija, a tymi, w których tlenie się rozszerza. Za zapalenie płomieniowe uznaje się wystąpienie jakiegokolwiek płomienia zainicjowanego przez źródło tlące. Zasada (rozdział 4): układ materiałów tapicerskich poddaje się działaniu tlącego się źródła zapłonu; układ odtwarza w stylizowanej formie styk siedziska z oparciem (albo siedziska z podłokietnikiem); badanie mierzy zapalność całego zestawu (pokrycie zewnętrzne, wewnętrzne, wypełnienie) w postaci zbudowanej na stelażu; daje wskazówkę, ale nie gwarancję zachowania gotowego mebla; wyników nie wolno odnosić do pojedynczego składnika (patrz załącznik A); uwaga: próbki z mebli używanych mogą dawać inne wyniki niż te same materiały przed użyciem. Bezpieczeństwo (rozdział 5): metoda stwarza znaczne zagrożenie; badanie najlepiej w niepalnym dygestorium albo w osobnej komorze chroniącej przed dymem; trzeba mieć środki gaśnicze — ręczny albo stały natrysk wodny, gaśnice, koc gaśniczy, wiadro wody; tlenie bywa trudne do całkowitego ugaszenia, czasem trzeba zanurzyć układ w wodzie. Stelaż (6.1): dwie prostokątne ramy połączone zawiasowo, blokowane pod kątem prostym; boki i krawędzie zawiasowe z płaskownika stalowego 25 mm × 3 mm; siatki stalowe (ok. 15–150 mm² otworu, na rysunku 2 siatka cięto-ciągniona 28 mm × 6 mm) osadzone (6 ± 1) mm poniżej górnej krawędzi ram; płyty czołowe 450 mm × 65 mm × 3 mm na górnej krawędzi ramy pionowej i przedniej ramy poziomej; wymiary wewnętrzne ramy oparcia (450 ± 2) mm × (300 ± 2) mm, ramy siedziska (450 ± 2) mm × (150 ± 2) mm; pręt zawiasu 10 mm, oś (22,5 ± 0,5) mm za tylnym elementem ram; blokada śrubą M10 albo sworzniem; nogi dające co najmniej 50 mm prześwitu pod podstawą; stelaż w komorze zapewniającej dopływ powietrza i usuwanie dymu. Rysunek 1: pokrycie z zakładką 20 mm, podwinięte pod ramę do siatki i spięte klipsami. Tu kończy się przeczytany fragment (początek 6.2: komora — pomieszczenie o objętości ponad 20 m³ albo mniejsza komora z przepływem powietrza).

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 1021-1:2014-12 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 15-12-2014, 23 strony, grupa cenowa L, Sektor Produktów Powszechnego Użytku, KT 100 Wyrobów z Drewna i Materiałów Drewnopochodnych, ICS 13.220.40 i 97.140, „Wprowadza: EN 1021-1:2014 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 1021-1:2007 – wersja polska”. PN-EN 1021-1:2007 (wersja polska, wprowadzała EN 1021-1:2006) — wycofana 15-12-2014 i zastąpiona przez wydanie 2014-12. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 1021-1” (02.10.2026) pokazuje też PN-EN 1021-1:2006 (angielska i niemiecka) i PN-EN 1021-1:1999 (polska). Polskiej wersji wydania 2014 nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 1021-1 stoi w 11 rekordach u 8 laboratoriów: AB 053 (4 — ta sama pozycja w kilku lokalizacjach), AB 023, AB 029, AB 225, AB 304, AB 1280, AB 1501, AB 1897 (po 1). W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 16.07.2025 do 01.09.2026) numer stoi u wszystkich 8: z rokiem „2014-12” u AB 029, AB 053 i AB 225; bez roku u AB 023, AB 304, AB 1280 i AB 1501; u AB 1897 jako „EN 1021-1:2014” i nadal „EN 1021-1:2006”. Żaden wiersz nie jest złożony pogrubioną kursywą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od wpisanego tekstu: pod „PN-EN 1021-1” pokazuje 6 laboratoriów i 9 pozycji (AB 023, AB 029, AB 053, AB 225, AB 304, AB 1280), pod „EN 1021-1” — AB 1897 — sprawdzone zapytaniami zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026. Nie widać AB 1501: w jego rekordzie zapis „BS 5852 PN-EN 1021-1 PN-EN 1021-2 Kodeks FTP…” stoi w jednym polu i numer nie jest na początku.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Materiały obiciowe i wypełnienia siedzisk tapicerowanych, fotele, siedziska, meble i układy tapicerskie — „zapalność”: spalanie płomieniowe i postępujące tlenie, rozprzestrzenianie się spalania, zniszczenie badanego układu, tlenie do granic próbki. U wszystkich 8 w tej samej albo sąsiedniej pozycji stoi PN-EN 1021-2; u AB 304 i AB 1501 także BS 5852, u AB 1501 Kodeks FTP część 8 (IMO), u AB 029 i AB 1897 normy na materace (EN 597-1, EN 597-2), u AB 225 i AB 029 PN-EN 13772 (zasłony).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wniosku: wynik dotyczy układu materiałów zestawionego na stelażu — nie gotowego mebla i nie pojedynczej tkaniny ani pianki; „tkanina zgodna z EN 1021-1” bez podania wypełnienia nie jest wynikiem tej normy. Przy kryteriach: zapaleniem jest także tlenie trwające po godzinie od przyłożenia papierosa i ślady postępującego tlenia przy końcowym sprawdzeniu — samo zgaśnięcie papierosa nie oznacza wyniku pozytywnego (od 2014 r. kładzie się wtedy trzecie źródło). Przy pokryciu wewnętrznym: warstwa grubsza niż 2 mm to już wypełnienie — inaczej zestawia się układ. Przy materiałach z mebli używanych: wyniki mogą się różnić od tych samych materiałów nowych. Przy stelażu: wymiary ram i odległość siatki od krawędzi (6 ± 1) mm wpływają na kontakt papierosa z układem.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów 6.2–6.4 (wymagania dla komory poza objętością 20 m³, zegar, parametry papierosa — m.in. jego masa zmieniona w 2014 r.), rozdziałów 7–10 (kondycjonowanie, zestawienie układu, miejsca i czas przyłożenia papierosa, sprawdzenie końcowe, sprawozdanie) ani załącznika D (moczenie w wodzie) — nie podajemy więc parametrów źródła zapłonu, warunków kondycjonowania ani przebiegu badania.

Zasada metody

Z badanych materiałów (pokrycie zewnętrzne, ewentualnie wewnętrzne, wypełnienie) zestawia się układ na stalowym stelażu z dwóch ram ustawionych pod kątem prostym, odtwarzający styk siedziska z oparciem, i kładzie w styku tlący się papieros; obserwuje się, czy dochodzi do postępującego tlenia (narastające spalanie, strawienie, tlenie do brzegów próbki, tlenie po godzinie albo ślady przy sprawdzeniu końcowym) albo do jakiegokolwiek płomienia.

Zastosowania

• Materiały obiciowe i wypełnienia siedzisk tapicerowanych, fotele, krzesła, siedziska — ocena zapalności układu materiałów (8 laboratoriów)
• Badania mebli tapicerowanych razem z częścią 2 (płomień zapałki), BS 5852, a na statkach — Kodeksem FTP część 8 (IMO)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 1021-1:2014-12 (wersja angielska; EN 1021-1:2014 IDT)

Tytuł (PL)

Meble — Ocena zapalności mebli tapicerowanych — Część 1: Źródło zapłonu: tlący papieros

Title (EN)

Furniture — Assessment of the ignitability of upholstered furniture — Part 1: Ignition source smouldering cigarette

Procedura krok po kroku

1. Materiały i kondycjonowanie

   Pokrycie zewnętrzne, ewentualnie wewnętrzne (≤ 2 mm) i wypełnienie; kondycjonowanie według rozdziału 7 — NIE PODAJEMY. PN-EN 1021-1:2014-12 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Zestawienie układu

   Wypełnienie i pokrycie na stelażu z ram pod kątem prostym; pokrycie z zakładką 20 mm podwinięte pod ramę i spięte klipsami (rysunek 1).

3. Przyłożenie papierosa

   Tlący się papieros w styku siedziska i oparcia; od 2014 r. trzecie źródło, gdy któreś z dwóch zgaśnie przed końcem — szczegółów (rozdział 9) NIE PODAJEMY.

4. Obserwacja

   Kryteria postępującego tlenia (a–e, w tym tlenie po 1 h) i zapalenia płomieniowego (każdy płomień); gaszenie, gdy narastające spalanie zagraża bezpieczeństwu.

5. Sprawdzenie końcowe i wynik

   Sprawdzenie śladów postępującego tlenia (9.3); wynik dotyczy układu materiałów, nie mebla; sprawozdanie według rozdziału 10 — NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega, że metoda stwarza znaczne zagrożenie: badanie w niepalnym dygestorium albo komorze chroniącej przed dymem, natrysk wodny, gaśnice, koc gaśniczy, wiadro wody; tlenie bywa trudne do ugaszenia — czasem trzeba zanurzyć układ w wodzie (rozdział 5)
• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik dotyczy kombinacji materiałów zestawionej na stelażu — nie gotowego mebla ani pojedynczego składnika; materiały z mebli używanych mogą dawać inne wyniki

Najczęstsze pytania