⛽ Zanieczyszczenia całkowite (substancje nierozpuszczone) w czystych estrach metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) — metoda wagowa, zakres roboczy 5–27 mg/kg; PN-EN 12662-2

Petrochemia PN-EN 12662-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według opisu zakresu EN 12662-2:2024 w katalogu iTeh dokument określa metodę oznaczania zawartości substancji nierozpuszczonych, nazywanej zanieczyszczeniem całkowitym, w czystych estrach metylowych kwasów tłuszczowych (FAME). Zakres roboczy to 5–27 mg/kg; ustalono go w badaniu międzylaboratoryjnym z zastosowaniem EN ISO 4259-1. Norma ma zastosowanie ogólnie do FAME o lepkości kinematycznej nieprzekraczającej 8 mm²/s w 20 °C albo 5 mm²/s w 40 °C, np. według EN 14214; metodę można stosować do FAME o większej lepkości, ale jej precyzji wtedy nie wyznaczono. Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 12662-2:2024-11 (wersja polska): „W niniejszym dokumencie podano metodę oznaczania zawartości substancji nierozpuszczalnych, określanych jako całkowita zawartość zanieczyszczeń w czystych estrach metylowych kwasów tłuszczowych (FAME). Zakres roboczy wynosi od 5 mg/kg do 27 mg/kg i został ustanowiony w badaniach międzylaboratoryjnych z zastosowaniem EN ISO 4259-1. Niniejszy dokument stosuje się głównie do FAME o lepkości kinematycznej nieprzekraczającej 8 mm²/s w temperaturze 20 °C lub 5 mm²/s w temperaturze 40 °C, np. jak określono w EN 14214. Niniejszą metodę badania można stosować do FAME o lepkości kinematycznej przekraczającej 8 mm²/s w temperaturze 20°C lub 5 mm²/s w temperaturze 40°C, jednak w takich przypadkach precyzja metody badania nie została wyznaczona.” — dalej karta podaje uwagę o oznaczeniu „% (V/V)” i ostrzeżenie dotyczące bezpieczeństwa.

DLACZEGO DWIE CZĘŚCI (przedmowa i wprowadzenie EN 12662-2:2024). Dokument przygotował komitet CEN/TC 19 i zastępuje on EN 12662:2014. Zmiany techniczne: podział zakresu poprzedniego wydania na dwie części — część 2 obejmuje czyste FAME, a część 1 (osobny dokument) destylaty średnie i oleje napędowe z FAME do 30 % (V/V) — oraz aktualizacja danych precyzji po analizie statystycznej badań międzylaboratoryjnych według EN ISO 4259-1:2017. Wprowadzenie wyjaśnia, że nadmierne zanieczyszczenie układu paliwowego może powodować przedwczesne blokowanie filtrów i uszkodzenia, a ulepszenia z 2014 r. sprawiały w laboratoriach problemy przy badaniu FAME i przy porównywaniu wyników z wcześniejszą wersją metody; rozwiązaniem był podział: poprzednia wersja jako część 1 i osobna norma dla czystego FAME jako część 2, z precyzją wyznaczoną w nowym badaniu międzylaboratoryjnym. Krajowe normy sprzeczne miały zostać wycofane najpóźniej w grudniu 2024 r. Spis treści: zasada (rozdz. 4), odczynniki i materiały (5), wyposażenie (6), mycie pojemników na próbki i zestawu do sączenia (7), pobieranie próbek (8), przygotowanie porcji do badania — czyste FAME (9.2), przygotowanie zestawu do sączenia i sączka (10), procedura (11), obliczenia (12), precyzja — powtarzalność i odtwarzalność (14). Oznaczanie zanieczyszczeń całkowitych w olejach napędowych według części 1 opisuje osobny wpis tej bazy.

PRZEPISY. Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 16 września 2025 r. w sprawie metod badania jakości biopaliw ciekłych (Dz.U. 2025 poz. 1341, „obowiązujący” w bazie ELI Sejmu, odczyt 27.10.2026), część I (ester metylowy stanowiący samoistne paliwo), pkt 16–16.3: określoną ilość przygotowanej próbki sączy się z zastosowaniem próżni przez uprzednio zważony sączek, sączek z pozostałością przemywa się, suszy i waży, a zawartość zanieczyszczeń oblicza z różnicy mas sączków w odniesieniu do masy próbki, w mg/kg; sposób wykonania, odczynniki, aparaturę, obliczenia i sprawozdanie określa Polska Norma wprowadzająca EN 12662-2, a precyzję — załącznik A do normy PN-EN 14214. Dla oleju napędowego z 20 % estru metylowego (część II, pkt 11.2) to samo rozporządzenie wskazuje normę wprowadzającą EN 12662-1. Wymaganie: rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz.U. 2025 poz. 426, w bazie ELI „akt objęty tekstem jednolitym”), zał. nr 1, lp. 19 — całkowita zawartość zanieczyszczeń w FAME stanowiącym samoistne paliwo najwyżej 24 mg/kg.

STATUS (stan karty PKN na 27.10.2026). Karta PN-EN 12662-2:2024-11 (wersja polska) bez etykiety wycofania: publikacja 12-02-2026, 16 stron, Sektor Chemii, KT 222/PK 1 Paliw Płynnych, „Wprowadza: EN 12662-2:2024 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 12662:2014-05 - wersja polska, PN-EN 12662:2014-05 - wersja angielska”, ICS 75.160.20 i 75.160.40. Wyszukiwarka PKN, hasło „EN 12662” (27.10.2026): obok jest wersja angielska PN-EN 12662-2:2024-11 i część 1 — PN-EN 12662-1:2024-11 (wersja polska i angielska); wcześniejsze wydania PN-EN 12662 z lat 2002, 2003, 2008, 2009 i 2014-05 są wycofane, a PN-EN 12662:2014-05 zastąpiły obie części z 2024 r. W katalogu iTeh (odczyt 27.10.2026) EN 12662-2:2024 ma status „Published”.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 27.10.2026 i aktualne dokumenty PCA pobrane tego dnia). Numer 12662-2 stoi w 19 rekordach u 8 polskich laboratoriów: AB 009, AB 079, AB 098, AB 103, AB 387 (pięć laboratoriów paliw płynnych: Nowa Wieś Wielka, Koluszki, Emilianów, Rejowiec, Boronów), AB 484 (osiem pracowni i punktów obsługi), AB 1668, AB 1679. We wszystkich 8 aktualnych dokumentach PCA norma jest w tych samych 19 wierszach; żadna pozycja nie jest zawieszona. Zapisy: „PN-EN 12662-2:2024-11” (AB 079, AB 103, AB 484, AB 1668, AB 1679) i „PN-EN 12662-2” bez roku (AB 009, AB 098, AB 387). AB 098 ma w jednej pozycji trzy dokumenty naraz: PN-EN 12662-1, PN-EN 12662-2 i ASTM D 5452. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 12662-2”) pokazuje 10 laboratoriów: tych 8 polskich i 2 czeskie (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 27.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Wszystkie pozycje: zawartość zanieczyszczeń, metoda wagowa. Przedmiot: estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME) jako biopaliwo ciekłe albo biokomponent (AB 009, AB 079, AB 103, AB 484, AB 1668, AB 1679); „Paliwa ciekłe” bez dalszego określenia (AB 098, AB 387). Zakresy: 5,0–27,0 mg/kg (AB 484, AB 1668, AB 1679), 5–27 mg/kg (AB 103), 5,0–30,0 mg/kg (AB 009), 6,0–30,0 mg/kg (AB 079); AB 098 i AB 387 zakresu nie podają.

OBOK TEJ NORMY (kopia bazy, 27.10.2026). Zawartość zanieczyszczeń w pozycjach z FAME w opisie przedmiotu ma w zakresach 9 polskich laboratoriów; część 1 normy (PN-EN 12662-1) podaje przy takich pozycjach 6 z nich (AB 009, AB 103, AB 1275, AB 297, AB 484, AB 773) — u wszystkich sześciu z opisem przedmiotu „olej napędowy z FAME”, czyli w zakresie części 1.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — wybór części: czyste FAME (B100) bada się według części 2, a olej napędowy i destylaty z FAME do 30 % (V/V) — według części 1; rozporządzenie o metodach badania biopaliw wskazuje część 2 dla FAME jako samoistnego paliwa, a część 1 dla oleju napędowego z 20 % estru (B20). Drugie — zakres roboczy 5–27 mg/kg: dwa laboratoria deklarują górną granicę 30 mg/kg (AB 009, AB 079), powyżej zakresu roboczego tej części normy; wymaganie 24 mg/kg leży w zakresie roboczym. Trzecie — lepkość: dla FAME o lepkości ponad 8 mm²/s w 20 °C albo 5 mm²/s w 40 °C metodę można stosować, ale bez wyznaczonej precyzji. Czwarte — precyzja do oceny zgodności: rozporządzenie odsyła dla FAME do załącznika A normy PN-EN 14214, a nie do danych precyzji samej metody. Piąte — wydanie: przed listopadem 2024 r. czyste FAME badano według PN-EN 12662:2014 (dziś wycofanej i zastąpionej obiema częściami); zapis normy bez roku w zakresie nie mówi, którego wydania laboratorium używa.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany fragment EN 12662-2:2024 obejmuje stronę tytułową, spis treści, przedmowę i wprowadzenie; zakres znamy z opisu w katalogu iTeh i z rozporządzenia. Nie podajemy odczynników i materiałów (rodzaju i porowatości sączka, rozpuszczalników do przemywania), wyposażenia, masy porcji do badania, warunków suszenia i ważenia, wzoru obliczenia ani wartości powtarzalności i odtwarzalności.

Zasada metody

Porcję czystego FAME sączy się pod próżnią przez uprzednio zważony sączek; sączek z pozostałością przemywa się, suszy i waży, a zawartość zanieczyszczeń całkowitych (substancji nierozpuszczonych) oblicza z przyrostu masy sączka w odniesieniu do masy próbki, w mg/kg (opis metody w Dz.U. 2025 poz. 1341, cz. I pkt 16.1; zakres roboczy 5–27 mg/kg według EN 12662-2:2024). Szczegółów procedury NIE PODAJEMY.

Zastosowania

• Czyste estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME, B100) — zanieczyszczenia całkowite 5–27 mg/kg (EN 12662-2:2024, zakres)
• FAME o lepkości do 8 mm²/s w 20 °C albo 5 mm²/s w 40 °C (np. według EN 14214); przy większej lepkości — bez wyznaczonej precyzji
• Kontrola jakości FAME jako samoistnego paliwa — wymaganie ≤ 24 mg/kg (Dz.U. 2025 poz. 426), metoda wskazana w Dz.U. 2025 poz. 1341
• W zakresach akredytacji: 8 polskich laboratoriów, metoda wagowa; zakresy 5–27 i 5–30 mg/kg

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12662-2:2024-11 (wersja polska i wersja angielska; wprowadza EN 12662-2:2024 [IDT])

Tytuł (PL)

Ciekłe przetwory naftowe — Oznaczanie całkowitej zawartości zanieczyszczeń — Część 2: Estry metylowe kwasów tłuszczowych

Title (EN)

Liquid petroleum products — Determination of total contamination — Part 2: Fatty acid methyl esters

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie pojemników i zestawu

   Mycie pojemników na próbki i zestawu do sączenia według rozdz. 7, przygotowanie sączka według rozdz. 10. Szczegółów NIE PODAJEMY.

2. Porcja do badania

   Przygotowanie porcji czystego FAME według pkt 9.2; masy porcji NIE PODAJEMY.

3. Sączenie, przemycie, suszenie

   Sączenie pod próżnią przez uprzednio zważony sączek, przemycie sączka z pozostałością, suszenie (Dz.U. 2025 poz. 1341, cz. I pkt 16.1).

4. Ważenie i obliczenie

   Zawartość zanieczyszczeń z różnicy mas sączka w odniesieniu do masy próbki, w mg/kg; ocena wobec ≤ 24 mg/kg dla FAME jako samoistnego paliwa.

5. Sprawozdanie

   Według rozdz. 15; przy powołaniu podać część 2 i wydanie. PN-EN 12662-2:2024-11 — aktualna (stan karty PKN na 27.10.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega, że jej stosowanie może wiązać się z niebezpiecznymi materiałami, czynnościami i urządzeniami, a środki bezpieczeństwa ustala użytkownik (ostrzeżenie w zakresie normy)
• UWAGA MERYTORYCZNA: czyste FAME — część 2; olej napędowy z FAME do 30 % (V/V) — część 1 (osobny wpis tej bazy)

Najczęstsze pytania