🔥 Oznaczanie wytrzymałości mechanicznej peletów z biopaliw stałych — porcję (500 ± 10) g peletów po usunięciu cząstek mniejszych niż 3,15 mm obraca się w pyłoszczelnej skrzyni ze stali nierdzewnej z przegrodą (300 × 300 × 125 mm) przez 500 obrotów z prędkością (50 ± 2) obr./min, przesiewa przez sito z okrągłymi otworami 3,15 mm i waży, co zostało na sicie; wynik w procentach masy, dwie porcje, PN-EN ISO 17831-1

Petrochemia PN-EN ISO 17831-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 17831-1:2025-10 (wersja angielska), w całości: „W niniejszym dokumencie określono metodę oznaczania wytrzymałości mechanicznej peletów. Wytrzymałość mechaniczna jest miarą odporności zagęszczonego paliwa na wstrząsy i/lub ścieranie w następstwie procesów przemieszczania i transportu”. Tekst aktualnego wydania czytamy w próbce ISO 17831-1:2025 (oraz SIST EN ISO 17831-1:2025) — tylko strona tytułowa, spis treści, przedmowa i wprowadzenie; rozdziały z wykonaniem są poza nią. Wykonanie czytamy w tekście poprzedniego wydania: ISO 17831-1:2015 (próbka iTeh od spisu treści przez rozdziały 1–6 do punktu 7.2 włącznie) i SIST EN ISO 17831-1:2016 (przedmowa europejska EN ISO 17831-1:2015). Wszystkie liczby wykonania w tym wpisie pochodzą z wydania 2015; rozdziałów 8–10 (obliczenie, charakterystyki, sprawozdanie) i załącznika A nie czytaliśmy w żadnym wydaniu.

WEDŁUG TEKSTU ISO 17831-1:2025 (przedmowa, wprowadzenie). Drugie wydanie przygotował ISO/TC 238 „Biopaliwa stałe i biowęgiel pirogeniczny” we współpracy z CEN/TC 335; zastąpiło wydanie 2015 po przeglądzie technicznym. Główne zmiany według przedmowy: zmieniono wprowadzenie, dodano powołanie ISO 21945, zmieniono opis przygotowania próbki, by dać bardziej praktyczne wskazówki co do porcji analitycznych, a opis przesiewania zastąpiono odesłaniem do ISO 5370. Wprowadzenie: zagęszczone paliwa z biomasy dzieli się zwykle na pelety o średnicy na ogół nie większej niż 25 mm i brykiety o większej średnicy (ISO 17225-1); wytrzymałość mechaniczna jest ważnym parametrem do oceny skłonności peletów lub brykietów do tworzenia nowej frakcji drobnej przez ścieranie przy przeładunku; ze względu na różne wymiary cząstek potrzebne są różne aparaty dla peletów i dla brykietów (część 2 serii — brykiety).

WEDŁUG TEKSTU ISO 17831-1:2015 (rozdziały 1–7.2). Pierwsze wydanie przygotował ISO/TC 238 „Biopaliwa stałe”; EN ISO 17831-1:2015 zastąpiła EN 15210-1:2009 i została przygotowana na podstawie mandatu Komisji Europejskiej. Zakres (1): metoda badania wytrzymałości mechanicznej peletów — miary odporności zagęszczonych paliw na wstrząsy i/lub ścieranie wskutek przeładunku i transportu. Powołania (2): ISO 14780 (przygotowanie próbek), ISO 16559 (terminologia), ISO 18134-1 i -2 (wilgotność metodą suszarkową), ISO 18135 (pobieranie). Zasada (4): porcję poddaje się kontrolowanym uderzeniom przez zderzenia peletów ze sobą i ze ściankami obracającej się komory; wytrzymałość oblicza się z masy porcji po odsianiu cząstek mniejszych niż 3,15 mm i masy po obracaniu. Aparat (5.1): pyłoszczelna skrzynia z wewnętrzną przegrodą do mieszania i napędem; gładkie wnętrze, wystające nity i śruby ograniczone do minimum i zaokrąglone; ze stali nierdzewnej (1,5 ± 0,1) mm, wymiary wewnętrzne: szerokość (300 ± 3) mm, wysokość (300 ± 3) mm, głębokość (125 ± 1,3) mm; przegroda ze stali nierdzewnej (1,5 ± 0,1) mm, długość (230 ± 2,3) mm, szerokość (50 ± 1,0) mm, zamocowana na przekątnej jednej ze ścian 300 mm × 300 mm i wystająca (50 ± 1,0) mm do wnętrza, o zaokrąglonych krawędziach; skrzynia obraca się ze stałą prędkością (50 ± 2) obr./min, napędzana silnikiem przez koła pasowe lub przekładnię bez drgań, z licznikiem obrotów (może wyłączać silnik po zadanej liczbie). Sito (5.2): okrągłe otwory 3,15 mm, do przesiewania ręcznego (ISO 3310-2), zalecana średnica 400 mm lub więcej. Waga (5.3): odczyt 0,1 g, nośność 2 kg. Przygotowanie (6): próbka laboratoryjna co najmniej 2 kg, pobrana według ISO 18135 i przygotowana według ISO 14780, dzielona na cztery równe części; jedna służy do oznaczenia wilgotności całkowitej według ISO 18134-1 lub -2; pozostałe trzy przesiewa się osobno, by usunąć cząstki mniejsze niż 3,15 mm — ręcznie, około 5–10 ruchami okrężnymi, przy obciążeniu sita zalecanym poniżej 0,8 g/cm2 powierzchni (np. 1,0 kg na sicie o średnicy 400 mm); trzy części można połączyć i podzielić na dwie porcje. Obracanie (7.1): porcja (500 ± 10) g — dla peletów o średnicy powyżej 12 mm dopuszcza się (500 ± 50) g — ważona z dokładnością 0,1 g, obracana w skrzyni z prędkością (50 ± 2) obr./min przez 500 obrotów, potem przesiewana ręcznie; to samo dla drugiej porcji. Przesiewanie (7.2): po obracaniu tak, by nie wytwarzać nowej frakcji drobnej — około 5–10 ruchów okrężnych, obciążenie sita poniżej 0,8 g/cm2; przesiewanie musi być pełne; waży się materiał pozostały na sicie dla każdej porcji, a wytrzymałość oblicza według rozdziału 8.

STATUS (stan kart na 03.10.2026). Karta PN-EN ISO 17831-1:2025-10 (wersja angielska, publikacja 08-10-2025, 20 stron, grupa cenowa K) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Górnictwa, KT 144 Koksu i Przetworzonych Paliw Stałych, ICS 75.160.40, „Wprowadza: EN ISO 17831-1:2025 [IDT], ISO 17831-1:2025 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 17831-1:2016-02 — wersja angielska”. Karta PN-EN ISO 17831-1:2016-02 (wersja angielska) — „Wycofana” 08-10-2025, „Zastąpiona przez: PN-EN ISO 17831-1:2025-10”; ona sama zastąpiła PN-EN 15210-1:2010. Co zmieniło się dla wyniku: według przedmowy wydania 2025 zmieniono opis przygotowania porcji i zastąpiono opis przesiewania odesłaniem do ISO 5370; czy zmieniły się liczby (porcja, liczba obrotów, sito) i jak zmiany wpływają na wynik, nie wiemy, bo tych rozdziałów wydania 2025 nie czytaliśmy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 17831-1 stoi w 9 rekordach u 6 laboratoriów: AB 053, AB 081, AB 300, AB 313, AB 550, AB 743. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 03.12.2025 do 22.09.2026) pięć laboratoriów podaje „PN-EN ISO 17831-1:2025-10”, a AB 081 (wyd. nr 26 z 03.12.2025) — wycofane wydanie „PN-EN ISO 17831-1:2016-02”. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN ISO 17831-1”) pokazuje te same 6 laboratoriów; sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Paliwa stałe — biomasa stała, biopaliwa stałe; pozycja „Wytrzymałość mechaniczna” lub „Wytrzymałość mechaniczna peletów”, metoda wagowa (AB 300 — „metoda grawimetryczna”). Zakresy: (90,0–99,5) % (AB 053, AB 550, AB 743), (90,0–99,0) % (AB 300), (85,8–99,5) % (AB 313), (75,0–99,5) % (AB 081). Obok w tych samych zakresach stoją m.in. zawartość podziarna według PN-EN ISO 18846:2016-11 (AB 300) i według PN-EN ISO 5370:2023-08 (AB 550) oraz pobieranie próbek według PN-EN ISO 18135:2017-06 (AB 743).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy przygotowaniu: porcja, z której nie odsiano przed badaniem cząstek mniejszych niż 3,15 mm, ma już frakcję drobną, która po obracaniu przechodzi przez sito i zaniża wynik, choć pelety się nie rozpadły (4, 6); przeładowane sito (powyżej 0,8 g/cm2) nie odsiewa dokładnie (6, 7.2). Przy obracaniu: liczba obrotów (500) i prędkość (50 ± 2) obr./min są częścią definicji wyniku — inny aparat lub inna liczba obrotów to inna wielkość (5.1, 7.1). Przy przesiewaniu po obracaniu: zbyt energiczne przesiewanie samo wytwarza nową frakcję drobną i zaniża wynik, a niepełne — zawyża go (7.2). Przy wyniku: wartość z powołaniem wydania 2016-02 (AB 081) pochodzi z wydania wycofanego — według przedmowy wydania 2025 przygotowanie i przesiewanie opisano w nim inaczej niż w wydaniu 2015 — porównywalności wyników z obu wydań nie sprawdzaliśmy; wilgotność oznacza się równolegle na osobnej części próbki (6).

CZEGO NIE PODAJEMY. Rozdziałów 8–10 (wzór, precyzja, sprawozdanie) i załącznika A nie czytaliśmy w żadnym wydaniu, a rozdziałów 1–10 wydania 2025 — wcale; nie podajemy więc wzoru obliczenia, precyzji, wymagań ISO 5370 co do przesiewania ani tego, czy wydanie 2025 zmieniło porcję i liczbę obrotów. Nie podajemy też wymagań klasyfikacyjnych dla peletów (ISO 17225), bo ich tekstu nie czytaliśmy.

Zasada metody

Pelety, z których odsiano frakcję drobną, poddaje się kontrolowanym uderzeniom w obracającej się skrzyni z przegrodą — zderzają się ze sobą i ze ściankami, a część się kruszy i ściera. Po obracaniu frakcję drobną (cząstki mniejsze niż 3,15 mm) oddziela się na sicie; wytrzymałość mechaniczna to masa peletów pozostałych na sicie odniesiona do masy porcji przed obracaniem, w procentach.

Zastosowania

• Pelety z biomasy stałej — odporność na wstrząsy i ścieranie przy przeładunku i transporcie (rozdział 1)
• Ocena skłonności peletów do tworzenia nowej frakcji drobnej przez ścieranie (wprowadzenie, wydanie 2025)
• Paliwa stałe: biomasa stała i biopaliwa stałe — w zakresach akredytacji 6 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 17831-1:2025-10

Tytuł (PL)

Biopaliwa stałe — Oznaczanie wytrzymałości mechanicznej peletów i brykietów — Część 1: Pelety

Title (EN)

Solid biofuels — Determination of mechanical durability of pellets and briquettes — Part 1: Pellets

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Co najmniej 2 kg według ISO 18135 i ISO 14780, podział na cztery części, jedna na wilgotność. PN-EN ISO 17831-1:2025-10 aktualna (stan karty PKN na 03.10.2026); kroki według wydania 2015.

2. Usunięcie frakcji drobnej

   Trzy części przesiać osobno przez sito 3,15 mm, 5–10 ruchów okrężnych, obciążenie < 0,8 g/cm2; połączyć i podzielić na dwie porcje.

3. Obracanie

   Porcja (500 ± 10) g, ważona z dokładnością 0,1 g; 500 obrotów przy (50 ± 2) obr./min.

4. Przesiewanie po obracaniu

   Bez wytwarzania nowej frakcji drobnej, do końca; zważyć pelety pozostałe na sicie. Powtórzyć dla drugiej porcji.

5. Wynik

   Wytrzymałość w % z masy przed i po obracaniu (rozdział 8 — wzór poza czytaną próbką).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ruchome części testera (skrzynia, napęd) — osłony i wyłączenie przed otwarciem drzwiczek; norma w czytanej części nie zawiera osobnych ostrzeżeń
• Pył z peletów jest palny — sprzątanie bez rozpraszania pyłu

Najczęstsze pytania