🏗️ Wyposażenie podstawowe i wzorcowanie w badaniach kruszyw — PN-EN 932-5

Budownictwo PN-EN 932-5

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Podano ogólne wymagania dotyczące podstawowego wyposażenia, procedury wzorcowania i sprawdzania oraz odczynniki do badania właściwości kruszyw”.

TRZY RZECZY W JEDNYM DOKUMENCIE. Zakres wymienia je wprost i warto je rozdzielić, bo mają różny ciężar. Po pierwsze WYPOSAŻENIE: suszarki, wagi, sita, naczynia, termometry — sprzęt powtarzający się w większości badań kruszyw. Po drugie PROCEDURY WZORCOWANIA I SPRAWDZANIA: nie wystarczy mieć suszarkę, trzeba wykazać, że utrzymuje temperaturę, i robić to w określony sposób oraz z określoną częstością. Po trzecie ODCZYNNIKI — element, którego przy badaniach kruszyw mało kto się spodziewa, a który jest potrzebny przy oznaczeniach takich jak gęstość czy zawartość zanieczyszczeń.

DLACZEGO TO JEST OSOBNA CZĘŚĆ SERII. Seria PN-EN 932 obejmuje właściwości ogólne kruszyw: część 2 to metody pomniejszania próbek (osobny wpis w partii 41), część 5 — wyposażenie i wzorcowanie. Gdyby wymagania wobec wagi i suszarki powtarzać w każdej normie badawczej, każda zmiana wymagań wymuszałaby nowelizację kilkunastu dokumentów naraz, a laboratorium musiałoby pilnować, czy wszystkie mówią to samo. Zebranie ich w jednym miejscu jest rozwiązaniem tego problemu — i tym samym czyni tę normę dokumentem, który trzeba znać, choć nie opisuje żadnego badania.

RÓŻNICA MIĘDZY WZORCOWANIEM A SPRAWDZANIEM — DWA SŁOWA, KTÓRE NIE SĄ SYNONIMAMI. Zakres wymienia oba. Wzorcowanie ustala związek między wskazaniem przyrządu a wartością odniesienia i kończy się świadectwem; sprawdzanie jest czynnością kontrolną, wykonywaną częściej, potwierdzającą, że przyrząd nadal zachowuje się jak przy wzorcowaniu. Laboratorium, które wzorcuje wagę raz do roku i nie sprawdza jej między wzorcowaniami, dowiaduje się o usterce dopiero przy kolejnym wzorcowaniu — a wszystkie wyniki z okresu pośredniego stają się wtedy wątpliwe.

ZMIANA WYDANIA I WERSJI JĘZYKOWEJ. Wydanie obowiązujące, PN-EN 932-5:2012, jest w wersji ANGIELSKIEJ i zastąpiło PN-EN 932-5:2001 — wersję POLSKĄ. Ten sam wzorzec powtarza się w tej partii przy PN-EN ISO 9612, PN-EN 12390-4 i PN-EN 61672-1, a w partii 41 przy PN-EN 482 i PN-EN 933-2.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (25 stron, KT 108, ICS 91.100.15). Dlatego NIE PODAJEMY wymagań liczbowych wobec żadnego z przyrządów: ani dopuszczalnej odchyłki temperatury suszarki, ani działki elementarnej wag, ani częstości wzorcowania i sprawdzania. Są to wielkości, które laboratorium musi wziąć z tekstu normy, a nie z opracowań.

Zasada metody

Wynik badania kruszywa zależy od przyrządów użytych na każdym etapie: od wagi, suszarki, sit i naczyń. Zamiast powtarzać wymagania wobec nich w każdej normie badawczej, zebrano je w jednym dokumencie razem z procedurami wzorcowania i sprawdzania oraz z wymaganiami wobec odczynników. Norma metodyczna powołuje się na tę część, a laboratorium ma jedno miejsce, w którym sprawdza, czym i jak wolno badać.

Zastosowania

• Wyposażanie laboratorium badań kruszyw — wagi, suszarki, sita, naczynia, termometry
• Ustalenie zakresu i częstości wzorcowania oraz sprawdzania przyrządów
• Dokument odniesienia powoływany przez normy badawcze serii EN 932 i EN 933
• Przygotowanie do oceny akredytacyjnej w obszarze kruszyw — wykazanie nadzoru nad wyposażeniem

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 932-5:2012 (wersja angielska; wprowadza EN 932-5:2012 [IDT]; zastępuje PN-EN 932-5:2001 — wersję polską)

Tytuł (PL)

Badania podstawowych właściwości kruszyw -- Część 5: Wyposażenie podstawowe i wzorcowanie

Title (EN)

Tests for general properties of aggregates — Part 5: Common equipment and calibration

Procedura krok po kroku

1. Zestawienie wyposażenia używanego w badaniach

   Wypisz przyrządy powtarzające się w metodach, które laboratorium wykonuje. To one podlegają wymaganiom tej normy.

2. Sprawdzenie wymagań wobec każdego przyrządu

   WARTOŚCI NIE PODAJEMY — są w tekście normy. Sprawdź je przed zakupem, nie po.

3. Ustalenie planu wzorcowania

   Wzorcowanie kończy się świadectwem i ma ustaloną częstość.

4. Ustalenie sprawdzeń międzyokresowych

   Sprawdzanie wykonuje się częściej niż wzorcowanie. Bez niego usterka ujawnia się dopiero przy kolejnym wzorcowaniu, unieważniając wyniki z całego okresu.

5. Dokumentowanie

   Prowadź rejestr świadectw i sprawdzeń. Przy ocenie akredytacyjnej to on jest dowodem nadzoru nad wyposażeniem, a nie sam fakt posiadania przyrządów.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Suszarki laboratoryjne pracują w temperaturach powodujących oparzenia — wymagane rękawice termiczne przy wyjmowaniu naczyń
• Pylenie przy pracy z kruszywami drobnymi; przy materiałach z krzemionką krystaliczną wymagana ochrona dróg oddechowych
• UWAGA MERYTORYCZNA: przyrząd ze świadectwem wzorcowania sprzed roku nie jest dowodem poprawności dzisiejszego wyniku — do tego służą sprawdzenia międzyokresowe

Najczęstsze pytania