🏗️ Obliczanie współczynnika przenikania ciepła profili ram okien i drzwi (Uf), skrzynek żaluzji (Usb) i liniowego współczynnika przenikania ciepła styku ramy z oszkleniem lub płyciną (Ψg, Ψp) — dwuwymiarowa metoda numeryczna według ISO 10211, metoda radiacyjności lub jednej zastępczej przewodności pustek, walidacja programu, PN-EN ISO 10077-2

Budownictwo PN-EN ISO 10077-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 10077-2:2017-10 (wersja polska), w całości: „W niniejszym dokumencie określono metodę i podano wejściowe dane referencyjne do obliczania współczynnika przenikania ciepła profili ram i liniowego współczynnika przenikania ciepła ich połączeń z oszkleniem lub nieprzezroczystymi panelami. Metodę można także stosować do oceny oporu cieplnego profili żaluzji i charakterystyk cieplnych skrzynek żaluzji zwijanych i podobnych komponentów (np. rolet). W niniejszym dokumencie podano także kryteria walidacji metod komputerowych stosowanych do obliczania. W niniejszym dokumencie nie uwzględniono efektów promieniowania słonecznego, przenoszenia ciepła spowodowanego wyciekaniem powietrza lub trójwymiarowego przenoszenia ciepła w przypadku metalowego połączenia punktowego. Efektów mostków cieplnych między ramą okna a konstrukcją budynku nie uwzględniono. UWAGA W Tablicy 1, we Wprowadzeniu, podano względną pozycję niniejszego dokumentu w zestawie norm EPB, w kontekście modułowej struktury określonej w ISO 52000-1”. Zakres karty zmiany PN-EN ISO 10077-2:2017-10/A1:2025-06 (wersja angielska), w całości: „Zmodyfikowano 6.4.2.4.1, B.3, F.2, H.2, H.3, I.2”. Tekst normy czytamy w próbce ISO 10077-2:2017 od okładki do punktu 6.3.2 (wartości przewodności cieplnej — do wymagań dla pomiaru); dalszej części rozdziału 6 (m.in. pustki, warunki brzegowe, sposób obliczania Uf i Ψ), rozdziałów 7 i 8 ani załączników nie mamy, a tekstu zmiany A1 nie czytaliśmy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 10077-2:2017 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–6.3.2). Normę przygotował CEN/TC 89 wspólnie z ISO/TC 163/SC 2 (porozumienie wiedeńskie); wydanie trzecie zastąpiło ISO 10077-2:2012 po rewizji technicznej pod zestaw norm EPB i objęło poprawkę ISO 10077-2:2012/Cor 1:2012. W rozdziale 6 dodano nowe podejście do pustek, rozdzielono przewodzenie i konwekcję od promieniowania i wprowadzono metodę radiacyjności; dodano załączniki G i H. Zakres (1) — jak na karcie. Powołania (2): ISO 7345, ISO 10211, ISO 10292, ISO 10456:2007, ISO 12567-2:2005, ISO 17025 (sic — tak w tekście, bez „IEC”), ISO 52000-1, EN 673, EN 12519. Symbole (4): A, b (szerokość prostopadła do przepływu), d (głębokość wzdłuż przepływu), C (stała we wzorze na liczbę Nusselta), E (emisyjność wzajemna), F (współczynnik widoku), h (współczynnik przejmowania), L2D (dwuwymiarowa przewodność cieplna), Nu, q, R, T, U, σ, ε, λ, Ψ, Θ; indeksy m.in. f rama, g oszklenie, p płycina, sb skrzynka żaluzji, eq zastępcza. Wyniki (5.1): Uf profilu ramy, Usb skrzynki żaluzji, Ψg styku ramy z oszkleniem i Ψp z płyciną. Zasada (5.2): obliczenie dwuwymiarową metodą numeryczną zgodną z ISO 10211, z podziałem na elementy tak drobnym, że dalszy podział nie zmienia istotnie wyniku (kryteria w ISO 10211); dwa podejścia do pustek: a) metoda radiacyjności — przewodzenie/konwekcja i promieniowanie liczone równolegle i osobno; b) metoda jednej zastępczej przewodności cieplnej λeq — obejmującej przewodzenie, konwekcję i promieniowanie, zależnej od geometrii pustki i sąsiednich materiałów (UWAGA: to metoda z ISO 10077-2:2012); do przypisywania λeq zakłada się pionowe położenie przekrojów ram i pustek niezależnie od rzeczywistego położenia okna, także dla okien dachowych. Walidacja programów (5.3): obliczyć przykłady z załączników G i H (metoda radiacyjności) albo I (λeq) i spełnić wszystkie wymagania; obliczona L2D dla przypadków z załącznika H lub I nie może różnić się od wartości w tablicach H.3 i H.4 albo I.3 i I.4 o więcej niż ± 3 %, co daje dokładność U i Ψ ok. 5 %. Dane wyjściowe (6.1): Uf i Usb w W/(m²·K), przedział ważności > 0…20; Ψ w W/(m·K), −20…20; obliczenia w stanie ustalonym (6.2). Geometria (6.3.1): przekroje profilu ramy, skrzynki i styków od producenta; przedłużenia profilu zachodzące na mur lub inne elementy (np. profile Z, H) pomija się (rys. 1) — to przybliżenie do U, niewłaściwe do oceny ryzyka kondensacji; w obliczeniu U okna według ISO 10077-1 przedłużenie też się pomija. Przewodność (6.3.2): z tablicy D.1, z tablic ISO 10456, z norm wyrobu, z aprobat technicznych albo z pomiaru według odpowiedniej normy międzynarodowej; pomiar tylko wtedy, gdy nie ma danych tablicowych, wyrobu ani aprobaty; pomiar przy średniej temperaturze 10 °C, w laboratorium akredytowanym (według ISO 17025) na próbkach kondycjonowanych w 23 °C i 50 % RH do stałej masy (zmiana nie większa niż 0,1 % w 24 h); wartość z pomiaru ma uwzględniać zmienność materiału i niepewność — np. wartość deklarowana z co najmniej trzech próbek z różnych partii (dalszej części tego wymagania w próbce nie ma).

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 10077-2:2017-10 (wersja polska, publikacja 07-10-2019, 82 strony, grupa cenowa X) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 179 Ochrony Cieplnej Budynków, ICS 91.120.10 i 91.060.50, „Wprowadza: EN ISO 10077-2:2017 [IDT], ISO 10077-2:2017 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 10077-2:2012” (wersje angielska i polska) i jej poprawkę AC:2012. Karta zmiany PN-EN ISO 10077-2:2017-10/A1:2025-06 (wersja angielska, publikacja 27-06-2025, 28 stron, grupa cenowa N) bez nagłówka „Wycofana”, „Wprowadza: EN ISO 10077-2:2017/A1:2025 [IDT], ISO 10077-2:2017/Amd 1:2024 [IDT]”. Karta PN-EN ISO 10077-2:2012 (wersja polska, 44 strony) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 04-10-2017, „Zastąpiona przez: PN-EN ISO 10077-2:2017-10”. Wyszukiwarka PKN (hasło „PN-EN ISO 10077-2”, 02.10.2026) pokazuje wydania 2005, 2012 (e, p), 2017-10 (e, p) i zmianę A1:2025-06. Co zmieniło się dla wyniku: wydanie 2017 wobec 2012 — metoda radiacyjności obok λeq i nowe przykłady walidacyjne G i H; zmiana A1:2025 modyfikuje 6.4.2.4.1, B.3, F.2, H.2, H.3 i I.2 — punktów dotyczących pustek, danych i przykładów walidacyjnych — ale treści tych zmian nie znamy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 10077-2 stoi w 11 rekordach u 6 laboratoriów: AB 014, AB 035, AB 661, AB 1054, AB 1596, AB 1632. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 19.11.2025 do 02.09.2026) AB 035, AB 661, AB 1596 i AB 1632 podają wydanie 2017-10, AB 014 i AB 1054 — samo oznaczenie bez daty; żadne nie dopisuje zmiany A1:2025-06. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN ISO 10077-2”) pokazuje te same 6 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Współczynnik przenikania ciepła” sekcji ram okien i drzwi z drewna, tworzyw, metali lub kombinacji, profili okiennic i skrzynek rolet, „metoda obliczeniowa” (u części z oznaczeniem „N”); te same laboratoria mają PN-EN ISO 10077-1 do obliczania UW całego okna.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy programie: wynik z programu, który nie przeszedł przypadków walidacyjnych (L2D w ± 3 %), nie jest wynikiem według normy (5.3). Przy siatce: zbyt rzadki podział elementów zmienia wynik — kryterium zbieżności z ISO 10211 (5.2). Przy pustkach: norma dopuszcza dwie metody (radiacyjności i λeq), a każda ma własne przypadki walidacyjne — trzeba podać, którą zastosowano; λeq przypisuje się zawsze dla pionowego położenia przekroju, także w oknach dachowych (5.2). Przy przedłużeniach profili: pomija się je przy U, ale ten sam model nie nadaje się do oceny kondensacji (6.3.1, uwaga 1). Przy materiałach: przewodność z pomiaru tylko w braku danych tablicowych i wyrobu — i przy 10 °C, po kondycjonowaniu w 23 °C i 50 % RH (6.3.2). Przy zakresie: Uf nie obejmuje promieniowania słonecznego, przecieków powietrza ani trójwymiarowych mostków od punktowych łączników metalowych.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy dalszej części rozdziału 6 (pustki, wzory na Uf i Ψ, warunki brzegowe, opory przejmowania), rozdziałów 7–8, tablicy D.1 ani załączników walidacyjnych G, H, I (tablice H.3, H.4, I.3, I.4) i nie czytaliśmy zmiany A1:2025 — nie podajemy więc wzorów, oporów, przewodności tablicowych ani wartości odniesienia L2D.

Zasada metody

Przekrój profilu ramy (i jej styku z oszkleniem lub płyciną) modeluje się dwuwymiarowo i rozwiązuje numerycznie przepływ ciepła według ISO 10211 przy zadanych warunkach brzegowych; z obliczonej dwuwymiarowej przewodności cieplnej L2D wyznacza się Uf profilu i liniowy współczynnik Ψ styku ramy z oszkleniem lub płyciną; wymianę ciepła w pustkach ujmuje się metodą radiacyjności albo zastępczą przewodnością λeq, a program sprawdza na przypadkach walidacyjnych normy.

Zastosowania

• Profile ram okien i drzwi (drewno, PVC, aluminium z przekładką, stal, kombinacje) — Uf i Ψ do deklaracji właściwości; 6 laboratoriów w zakresach PCA
• Skrzynki rolet i profile okiennic — Usb i opór cieplny (zakres normy)
• Dane wejściowe do obliczenia UW okna według PN-EN ISO 10077-1

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 10077-2:2017-10 (wersja polska; EN ISO 10077-2:2017 IDT, ISO 10077-2:2017 IDT) z PN-EN ISO 10077-2:2017-10/A1:2025-06 (wersja angielska)

Tytuł (PL)

Cieplne właściwości użytkowe okien, drzwi i żaluzji — Obliczanie współczynnika przenikania ciepła — Część 2: Metoda komputerowa dla ram

Title (EN)

Thermal performance of windows, doors and shutters — Calculation of thermal transmittance — Part 2: Numerical method for frames

Procedura krok po kroku

1. Geometria

   Odwzorować przekrój profilu od producenta; pominąć przedłużenia zachodzące na mur (profile Z, H). PN-EN ISO 10077-2:2017-10 z A1:2025-06 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Materiały

   Przewodności z tablic lub norm wyrobu; pomiar tylko w braku danych — przy 10 °C, w laboratorium akredytowanym, po kondycjonowaniu 23 °C i 50 % RH.

3. Pustki

   Wybrać metodę radiacyjności albo λeq; λeq przypisywać dla pionowego położenia przekroju; szczegóły według rozdziału 6 (ich treści nie mamy).

4. Obliczenie

   Siatka zbieżna według kryteriów ISO 10211; obliczyć L2D i z niej Uf, Usb lub Ψ (wzorów nie mamy).

5. Walidacja i wynik

   Program sprawdzony na przypadkach G i H albo I (L2D ± 3 %); podać metodę pustek i źródła przewodności.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Metoda obliczeniowa — bez zagrożeń laboratoryjnych; norma nie zawiera ostrzeżeń bhp
• UWAGA MERYTORYCZNA: model z pominiętymi przedłużeniami profilu nie nadaje się do oceny ryzyka kondensacji

Najczęstsze pytania