🛣️ Oznaczanie wskaźnika przepływu kruszyw — metoda odniesienia (badanie typu, spory): czas w sekundach, w jakim określona objętość kruszywa przepływa przez dany otwór w aparacie normowym; kruszywo grube 4–20 mm na stole wibracyjnym (2970 obr./min, amplituda 0,18 mm) przez szczelinę 40–60 mm do kanału o nachyleniu 10°, kruszywo drobne do 2 mm w osobnym aparacie; wynik odniesiony do kruszywa odniesienia CEREMA (grube 6,3/10 mm — 100 s, drobne 0,063/2 mm — 32 s); nie dla kruszyw lekkich, PN-EN 933-6

Budownictwo PN-EN 933-6

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 933-6:2023 (tekst EN 933-6:2022, angielski): od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę europejską i rozdziały 1–5 do punktu 6.3.4.4 (kanał przepływowy aparatu dla kruszywa grubego) włącznie. Poza próbką zostają dalsze punkty rozdziału 6 (m.in. aparat dla kruszywa drobnego, 6.4), rozdziały 7 i 8 (przygotowanie porcji, wykonanie, obliczenia i sprawozdanie dla kruszywa grubego i drobnego) oraz informacyjne załączniki A i C (przykładowe karty danych) i B (precyzja).

WEDŁUG TEKSTU EN 933-6:2022 (przedmowa, rozdziały 1–5, część rozdziału 6). Normę przygotował CEN/TC 154 „Kruszywa” (sekretariat BSI); CEN zatwierdził ją 7.11.2022; zastępuje EN 933-6:2014. Zmiany wobec wydania 2014 według przedmowy: zakres wprost wyłącza kruszywa lekkie; zakres według obecnych zasad, z trzema załącznikami i ostrzeżeniem; powołania na załącznik A EN 1097-6:2013 zmieniono na niedatowane (obliczenia mas w 7.2.2, 7.3.1 i 8.2.2), z nowymi uwagami, że metoda dotyczy na ogół kruszyw o nasiąkliwości poniżej około 1,5 %; przeredagowany rozdział 5 o materiałach odniesienia; doprecyzowana kontrola wymiaru otworu w 6.4.1 (rysunek 3); zaktualizowane sprawozdania w 7.5 i 8.5; zmieniony sposób wyrażania wyników liczbowych w 8.3, 8.4 i załączniku C „dla lepszej precyzji wyniku końcowego”. Zakres (1): metoda odniesienia stosowana w badaniu typu i w razie sporu; inne metody (np. w zakładowej kontroli produkcji) są dopuszczalne, jeżeli ustalono ich zależność od metody odniesienia; kruszywo grube 4–20 mm i drobne do 2 mm; nie dla kruszyw lekkich; dla kruszywa grubego wskaźnik wiąże się z udziałem ziaren o powierzchniach przekruszonych lub łamanych i może być stosowany razem z EN 933-5, a wpływają na niego też kształt i tekstura powierzchni (uwaga 1); doświadczenie z badaniem dotyczy na ogół kruszyw naturalnych (uwaga 2); ostrzeżenie o pyle, hałasie i dźwiganiu ciężarów. Powołania (2): EN 932-2, EN 932-5, EN 933-2, EN 933-3, EN 1097-6. Definicje (3): wymiar kruszywa d/D, stała masa (ważenia co najmniej co 1 h, różnica do 0,1 %; zwykle po suszeniu w (110 ± 5) °C), próbka laboratoryjna, frakcja di/Di, porcja badawcza. Zasada (4): wskaźnik przepływu to czas w sekundach, w jakim określona objętość kruszywa przepływa przez dany otwór w określonych warunkach w aparacie normowym. Materiały odniesienia (5): kruszywo grube odniesienia — frakcja 6,3/10 mm, czas przepływu ER (100 ± 2) s przy otworze (42,0 ± 0,2) mm, w obliczeniach ER = 100 s i gęstość ziaren 2,70 Mg/m3; kruszywo drobne odniesienia — frakcja 0,063/2 mm, czas ERS (32 ± 2) s, w obliczeniach ERS = 32 s i 2,70 Mg/m3; obecnie jedyne uznane źródło obu — kruszywa kontrolowane przez CEREMA (laboratorium regionalne w Rouen; grube — kwarcyt, drobne — piasek krzemionkowy z zatoki Sommy); inne źródło wolno stosować po porównaniu krzyżowym w co najmniej 10 laboratoriach, a w sporze rozstrzyga kruszywo CEREMA. Aparatura (6.1–6.3): wymagania ogólne EN 932-5; sita 0,063, 2, 4, 6,3, 8, 10, 14 i 20 mm według EN 933-2; suszarka z wentylacją (110 ± 5) °C lub urządzenie suszące, które nie rozkrusza ziaren; waga z dokładnością 0,1 % masy; stoper z odczytem 0,1 s; dla kruszywa grubego: sita szczelinowe 4 mm i 5 mm według EN 933-3, pojemnik około 10 l, stół wibracyjny z poziomicą, czterema zawieszeniami gumowymi (160 ± 30) N/mm, wibratorem z niewyważoną masą (2970 ± 20) obr./min i amplitudą (0,18 ± 0,02) mm przy pustym zespole oraz płytą podstawy (100 ± 10) kg; zespół przepływowy o masie (42,3 ± 0,1) kg: rura z tworzywa na porcję o średnicy wewnętrznej (125 ± 2) mm i wysokości (610 ± 10) mm, metalowa zasuwa ustawiająca wysokość otworu od (40 ± 1) do (60 ± 1) mm (kontrola wzorcem wysokości z dokładnością ± 0,1 mm), metalowa klapka zwalniająca przepływ, metalowy kanał o nachyleniu (10,0 ± 0,5)° i szerokości (90 ± 1) mm z bokami z tworzywa.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 933-6”, 03.10.2026) PN-EN 933-6:2023-06 (wersja angielska, „Wprowadza: EN 933-6:2022 [IDT]”) nie ma adnotacji o wycofaniu; PN-EN 933-6:2014-07 (wersja angielska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 933-6:2023-06 — wersja angielska”; PN-EN 933-6:2002 (wersja polska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 933-6:2014-07”. Co zmieniło się dla wyniku między wydaniami 2014 i 2022, wymienia przedmowa (wyżej): przede wszystkim wyłączenie kruszyw lekkich, wskazanie granicy nasiąkliwości około 1,5 % i zmieniony sposób wyrażania wyniku dla kruszywa drobnego (8.3, 8.4); samego nowego sposobu wyrażania nie czytaliśmy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 933-6 stoi w 10 rekordach u 8 laboratoriów: AB 442, AB 687, AB 937, AB 1344, AB 1414, AB 1532, AB 1545, AB 1685. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 18.12.2025 do 19.08.2026) numer stoi w 10 wierszach tych samych 8 laboratoriów (AB 937 — 3 w zakresie elastycznym „E”, pozostałe po 1). Zapis „PN-EN 933-6:2023-06” u pięciu laboratoriów (u AB 1532 z dopiskiem „p. 8”, czyli rozdział o kruszywie drobnym), „PN-EN 933-6” bez roku u AB 937; AB 1545 powołuje wycofaną PN-EN 933-6:2014-07 — w dokumencie PCA wydanym 09.06.2026. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 933-6”) pokazuje te same 8 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Kruszywa. Wszystkie pozycje, w których podano rodzaj kruszywa albo zakres, dotyczą kruszywa drobnego: „Wskaźnik przepływu kruszyw drobnych” (AB 442 — „Metoda przepływu”, AB 1344, AB 1685), „kruszywa drobnego” (AB 937), „kruszywa drobnoziarnistego” (0,063–2,0) mm (AB 1545), „Wskaźnik przepływu” z zakresem (0–2) mm (AB 687, AB 1414) i z „p. 8” (AB 1532). Pozycji dla kruszywa grubego 4–20 mm w zakresach nie ma.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy kruszywie odniesienia: wynik opiera się na czasie przepływu kruszywa odniesienia (grube — 100 s, drobne — 32 s, gęstość 2,70 Mg/m3), a kruszywo z innego źródła wymaga porównania w co najmniej 10 laboratoriach (5) — wynik na kruszywie niesprawdzonym nie jest porównywalny. Przy rodzaju kruszywa: kruszywa lekkie są wyłączone (1), a metoda dotyczy na ogół kruszyw o nasiąkliwości poniżej około 1,5 % (przedmowa) — przy kruszywach bardziej nasiąkliwych wynik może być pozornie poprawny. Przy aparacie dla kruszywa grubego: częstotliwość i amplituda wibracji, masa zespołu, nachylenie kanału i wysokość otworu mają tolerancje (6.3) — ich rozregulowanie zmienia czas przepływu. Przy suszeniu: urządzenie suszące nie może rozkruszać ziaren (6.2.2). Przy wydaniu: wynik według PN-EN 933-6:2014 (AB 1545) i według wydania 2023 dla kruszywa drobnego różni się sposobem wyrażania (przedmowa, g).

CZEGO NIE PODAJEMY. Aparatu dla kruszywa drobnego (6.4), rozdziałów 7 i 8 (masy porcji, liczba powtórzeń, wzory) ani załącznika B (precyzja) nie czytaliśmy, więc ich nie podajemy. Nie podajemy też wymagań norm wyrobu dla kruszyw (kategorii wskaźnika przepływu).

Zasada metody

Odpowiednio przygotowaną i wysuszoną porcję kruszywa o określonej objętości umieszcza się w aparacie normowym i mierzy stoperem czas jej przepływu przez otwór o danej wysokości: kruszywo grube 4–20 mm — z rury na stole wibracyjnym przez szczelinę pod zasuwą do kanału o nachyleniu 10°; kruszywo drobne do 2 mm — w osobnym aparacie. Ten sam pomiar wykonuje się na kruszywie odniesienia (CEREMA), a wskaźnik przepływu wyraża się w sekundach.

Zastosowania

• Kruszywa grube 4–20 mm i drobne do 2 mm — metoda odniesienia dla badania typu i sporów (1)
• Ocena właściwości powierzchni ziaren; u kruszywa grubego związek z udziałem ziaren przekruszonych (EN 933-5) (1, uwaga 1)
• Kruszywa drobne (0–2 mm) — wskaźnik przepływu w zakresach akredytacji 8 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 933-6:2023-06

Tytuł (PL)

Badania geometrycznych właściwości kruszyw — Część 6: Ocena właściwości powierzchni — Wskaźnik przepływu kruszyw

Title (EN)

Tests for geometrical properties of aggregates — Part 6: Assessment of surface characteristics — Flow coefficient of aggregates

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Pomniejszenie według EN 932-2, suszenie do stałej masy (zwykle (110 ± 5) °C). PN-EN 933-6:2023-06 aktualna (wyszukiwarka PKN, 03.10.2026).

2. Frakcje

   Wydzielenie frakcji sitami; dla kruszywa grubego też sitami szczelinowymi; masy porcji (7.2, 8.2) — poza próbką.

3. Badanie odniesienia

   Pomiar czasu przepływu kruszywa odniesienia (grube — ok. 100 s, drobne — ok. 32 s).

4. Badanie próbki

   Kruszywo grube: rura na stole wibracyjnym, otwarcie klapki, pomiar czasu przepływu stoperem; kruszywo drobne — w aparacie z 6.4.

5. Wynik

   Wskaźnik przepływu w sekundach; wzorów (7.4, 8.4) nie podajemy.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega przed pyłem, hałasem i dźwiganiem ciężarów (1)
• Stół wibracyjny z płytą podstawy około 100 kg i zespół przepływowy około 42 kg — przemieszczanie z zachowaniem zasad podnoszenia ciężarów (6.3.3.4, 6.3.4)

Najczęstsze pytania