⚗️ Wolny dwutlenek węgla w wodzie — metoda miareczkowa wobec fenoloftaleiny albo przy użyciu potencjometru oraz metoda pośrednia z zastosowaniem nomogramu; w zakresach akredytacji metoda miareczkowa, także dla ścieków; PN-C-04547-01:1974 (norma wycofana)

Fizykochemia PN-74/C-04547/01

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty PKN, w całości: „Przedmiotem normy są następujące metody oznaczania zawartości wolnego dwutlenku węgla w wodzie: a) metoda miareczkowa wobec fenoloftaleiny lub przy użyciu potencjometru, b) metoda pośrednia z zastosowaniem nomogramu.” Tekstu normy (3 strony) nie mieliśmy.

STATUS (stan kart na 13.10.2026). Karta PN-C-04547-01:1974 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 25-10-1974, „Data wycofania: 07-12-2016”, 3 strony, grupa cenowa B, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 121 Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Nieorganiczne, „Zastępuje: PN-C-04547:1956 - wersja polska”, ICS 13.060.50; pola „Zastąpiona przez” nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-C-04547” (13.10.2026) zwraca 5 pozycji, wszystkie wycofane: PN-C-04547:1956 (woda do picia, do celów gospodarczych i przemysłowych — wolny dwutlenek węgla; „Wycofana i zastąpiona przez PN-C-04547-01:1974”), arkusz 00 „Postanowienia ogólne i zakres normy” (wycofany 16-01-2006), ten arkusz, arkusz 03 „Oznaczanie agresywnego dwutlenku węgla w wodzie” (wycofany 07-12-2016) i arkusz 05:1979 o całkowitym dwutlenku węgla w wodzie przemysłowej. Normy, która zastąpiłaby ten arkusz, nie wskazujemy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z serwera produkcyjnego, odświeżona 12.10.2026). Numer 04547/01 stoi w 8 rekordach u 7 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 12–13.10.2026; wydania od 18.12.2025 — AB 005 — do 08.09.2026 — AB 300) — w 8 wierszach u tych samych laboratoriów (AB 005 powtarza zapis w angielskiej wersji pozycji; u AB 313 ta sama komórka dokumentów obejmuje też agresywny dwutlenek węgla); przeszukanie wszystkich pobranych dokumentów PCA nie dało laboratoriów spoza kopii bazy, żaden wiersz z numerem nie jest złożony pogrubioną kursywą, w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-74/C-04547/01” — 5 laboratoriów (AB 213, AB 300 z „pkt. 2.1”, AB 313 obok PN-74/C-04547/03, AB 418, AB 1095 z „pkt 2.1” i kodem lokalizacji „M” — Mysłowice); „PN-74/C-04547.01” — AB 005 (z „pkt 2.1”) i AB 1488. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od hasła: „PN-74/C-04547/01” — 5 laboratoriów, „PN-74/C-04547.01” — 2 — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 13.10.2026; ta strona szuka hasłem „PN-74/C-04547/01”, więc w zakładce widać 5 z 7 laboratoriów.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot: woda — AB 005, AB 213, AB 418; woda, woda do spożycia przez ludzi — AB 1488; woda, ścieki — AB 300, AB 313; woda, woda do spożycia przez ludzi, ścieki — AB 1095. Cecha: stężenie wolnego dwutlenku (ditlenku) węgla. Technika: metoda miareczkowa — 6 laboratoriów; metoda miareczkowania potencjometrycznego — AB 1095. Zakresy: 2,2–220 mg/l — AB 313, AB 1488; 2,2–1000 mg/l — AB 300, AB 418; 2,2–2000 mg/l — AB 005; 4,4–2200 mg/l — AB 213; 8,8–4400 mg/l CO2 — AB 1095.

OBOK TEJ NORMY. W pozycjach z tą normą: PN-74/C-04547/03 (agresywny dwutlenek węgla) — AB 313; ten sam zestaw dokumentów stoi tam przy agresywnym dwutlenku węgla (z obliczeń). Wolny dwutlenek węgla w wodzie i ściekach oznacza w kopii bazy 7 laboratoriów (pozycje z wolnym dwutlenkiem albo ditlenkiem węgla w opisie badania lub parametrach i z wodą albo ściekami w przedmiocie) — wszystkie według tej normy. Agresywny dwutlenek węgla oznacza 8 laboratoriów: według arkusza 03 — 4 (AB 300, AB 313, AB 1095, AB 1488), według PN-EN 13577:2008 — 4 (AB 005, AB 213, AB 418, AB 894). Karta arkusza 03 podaje trzy metody: z użyciem marmuru, pośrednią przy użyciu tablic według Lehmanna i Reussa oraz pośrednią z zastosowaniem nomogramów. Oznaczanie agresywnego dwutlenku węgla według PN-EN 13577 opisuje osobny wpis Bazy Wiedzy.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — wariant metody: norma ma metodę miareczkową (wobec fenoloftaleiny albo z potencjometrem) i pośrednią z nomogramu; zakresy akredytacji podają metodę miareczkową, AB 1095 — miareczkowanie potencjometryczne, a AB 005, AB 300 i AB 1095 zawężają powołanie do pkt 2.1 normy — w sprawozdaniu trzeba sprawdzić, którym wariantem oznaczono wynik. Drugie — wolny i agresywny dwutlenek węgla to różne wielkości z różnych arkuszy (01 i 03) albo z PN-EN 13577; wyniku jednej nie można podawać jako drugiej. Trzecie — przedmiot: „Woda i ścieki” to tytuł serii, a pole „Zakres” arkusza mówi o wodzie; AB 300, AB 313 i AB 1095 stosują normę także do ścieków. Czwarte — status: arkusz wycofany od 07.12.2016 bez następczyni, cała seria PN-C-04547 jest wycofana. Piąte — zakładka: przez dwa zapisy numeru zakładka „Laboratoria” tej strony pokazuje 5 z 7 laboratoriów.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy titranta i jego stężenia, objętości próbki, sposobu pobrania i zabezpieczenia próbki, punktu końcowego miareczkowania potencjometrycznego, nomogramu, wzoru obliczenia ani treści pkt 2.1. Nie podajemy wartości granicznych wolnego dwutlenku węgla w wodzie — przepisów nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Wolny dwutlenek węgla w wodzie oznacza się miareczkowo — wobec fenoloftaleiny albo przy użyciu potencjometru — albo pośrednio, z zastosowaniem nomogramu (karta PKN); w zakresach akredytacji laboratoria podają metodę miareczkową. Titranta, warunków i wzoru NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Woda, w tym woda do spożycia przez ludzi — stężenie wolnego dwutlenku węgla (wycofany arkusz w aktualnych zakresach akredytacji 7 laboratoriów)
• Ścieki — w zakresach akredytacji AB 300, AB 313 i AB 1095 (pole „Zakres” arkusza mówi o wodzie)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-C-04547-01:1974

Tytuł (PL)

Woda i ścieki — Badania zawartości dwutlenku węgla — Oznaczanie wolnego dwutlenku węgla w wodzie

Title (EN)

Water and wastewater — Tests for carbon dioxide content — Determination of free carbon dioxide in water

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Woda (w zakresach akredytacji także ścieki); pobrania i objętości NIE PODAJEMY. PN-C-04547-01:1974 wycofana 07-12-2016 (stan karty na 13.10.2026).

2. Miareczkowanie

   Wobec fenoloftaleiny albo przy użyciu potencjometru (karta PKN); titranta NIE PODAJEMY.

3. Metoda pośrednia

   Albo z zastosowaniem nomogramu (karta PKN); w zakresach akredytacji jej nie wskazano.

4. Wynik

   Stężenie wolnego dwutlenku węgla w mg/l (zakresy akredytacji); w sprawozdaniu wariant metody.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego i karty charakterystyki stosowanych odczynników
• UWAGA MERYTORYCZNA: wolny i agresywny dwutlenek węgla to różne wielkości — arkusze 01 i 03 serii PN-C-04547 albo PN-EN 13577

Najczęstsze pytania