🔩 Właściwości przy rozciąganiu tworzyw sztucznych do formowania i wytłaczania — wiosełka 1A i 1B, moduł przy 1 mm/min, ekstensometr 75 mm, PN-EN ISO 527-2

Materiały i NDT PN-EN ISO 527-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 527-2:2012 (wydanie drugie) — przedmowę i rozdziały 1–11 z tablicą 1, bez załączników; tekst wprowadza PN-EN ISO 527-2:2012 bez zmian (IDT). Zakres (rozdz. 1): warunki badań właściwości przy rozciąganiu tworzyw sztucznych do formowania i wytłaczania, oparte na ogólnych zasadach ISO 527-1; metody są „wybiórczo" odpowiednie dla sztywnych i półsztywnych tworzyw termoplastycznych do formowania, wytłaczania i odlewania, w tym mieszanek napełnionych i wzmocnionych np. krótkimi włóknami, pręcikami, płatkami albo granulkami (bez włókien tekstylnych — dla nich ISO 527-4 i ISO 527-5), dla sztywnych i półsztywnych tworzyw termoutwardzalnych i dla termotropowych polimerów ciekłokrystalicznych; nie dla sztywnych tworzyw komórkowych (ISO 1926) ani dla giętkich folii i arkuszy cieńszych niż 1 mm (ISO 527-3). Próbki formuje się na wymiar albo obrabia, wycina lub wykrawa z płyt wtryskiwanych lub prasowanych; preferowana jest uniwersalna kształtka (ISO 20753). Przedmowa: drugie wydanie zastąpiło ISO 527-2:1993 i jest jego nowelizacją techniczną. Definicje, zasadę, liczbę próbek, kondycjonowanie, przebieg i obliczenia norma odsyła do ISO 527-1:2012.

APARATURA I PRÓBKI (rozdz. 5–8 fragmentu). Ekstensometr — przy kształtce uniwersalnej zaleca się bazę pomiarową 75 mm, do kontroli jakości albo gdy tak ustalono dopuszcza się 50 mm; przy pomiarze odkształcenia tylko po jednej stronie trzeba wykluczyć zginanie próbki (nota: dokładność modułu ±1 % wymaga dokładności wydłużenia ±1,5 µm przy bazie 75 mm i ±1 µm przy 50 mm). Nota: przy module (1 mm/min, baza 75 mm, uchwyty 115 mm) odpowiednia byłaby częstotliwość rejestracji odkształcenia co najmniej 22 s⁻¹. Kształtki: wiosełka typu 1A (formowane wtryskowo bezpośrednio, także prasowane) i 1B (obrabiane mechanicznie); przy grubości 4 mm są one identyczne z kształtkami A i B według ISO 3167 (A1 i A2 według ISO 20753); do badań środowiskowych dopuszcza się małe kształtki typu C (CW) według ISO 20753. Wymiary z tablicy 1: długość całkowita 170 mm (1A) i ≥ 150 mm (1B), część wąska 80 ± 2 mm i 60,0 ± 0,5 mm, promień 24 ± 1 mm i 60 ± 0,5 mm, szerokość końców 20,0 ± 0,2 mm, szerokość części wąskiej 10,0 ± 0,2 mm, grubość preferowana 4,0 ± 0,2 mm, baza pomiarowa 75,0 ± 0,5 mm (1A) i 50,0 ± 0,5 mm (1B), odległość uchwytów 115 ± 1 mm. Kształtki przygotowuje się wtryskiem lub prasowaniem według ISO 293, ISO 294-1, ISO 295 albo ISO 10724-1 albo obrabia według ISO 2818; powierzchnie bez widocznych wad, wypływki usunięte; próbek wzmocnionych nie powinno się ścieniać obróbką, chyba że jest to konieczne — próbki o obrabianych powierzchniach nie dają wyników porównywalnych z nieobrabianymi. Z płyt i wyrobów o orientacji po przepływie tworzywa wycina się próbki równolegle i prostopadle do kierunku przepływu. Moduł sprężystości oznacza się przy prędkości 1 mm/min dla typów 1A i 1B (około 1 % na minutę); sprawozdanie podaje typ kształtki i prędkość badania.

STATUS (stan kart na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 527-2:2012 (wersja polska): „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 527-2:2025-12 - wersja angielska", publikacja 09-12-2013, „Data wycofania: 11-12-2025", 18 stron, KT 141 Tworzyw Sztucznych, ICS 83.080.01, „Wprowadza: EN ISO 527-2:2012 [IDT], ISO 527-2:2012 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 527-2:1998 - wersja polska". Karta PN-EN ISO 527-2:2025-12 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana" — jest AKTUALNA: publikacja 11-12-2025, 22 strony, grupa cenowa L, „Wprowadza: EN ISO 527-2:2025 [IDT], ISO 527-2:2025 [IDT]", zastępuje wydanie 2012 (wersje polską, angielską i niemiecką) i poprawkę PN-EN ISO 527-2:2012/Ap1:2013-09. Zakres z tej karty (punkty 1.1–1.3) powtarza zakres wydania 2012, dodając, że materiały bada się w preferowanej grubości, a kształtki obrabiane z wyrobów — w grubości, w jakiej je uformowano, i powołując ISO 527-1:2019. Z wydania 2025 mamy tylko spis treści (fragment ISO/PRF 527-2): liczba próbek jest w nim osobnym rozdziałem 7, załącznik A o małych kształtkach — normatywny, załącznik B — informacyjny o precyzji; innych różnic nie znamy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 527-2: 15 pozycji u 13 laboratoriów. Wydanie 2012 — 7 laboratoriów (AB 001, AB 005, AB 067, AB 261 i AB 1552 z poprawką Ap1:2013-09, AB 1376, AB 1801), wydanie 2025-12 — AB 163, AB 237 i AB 1801 (który powołuje oba), wydanie 1998 — AB 023 (w jednej z dwóch pozycji), bez roku — AB 008, AB 023, AB 041 i AB 128. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 527-2" i pokaże 10 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 10; AB 005, AB 023 i AB 1376 zostają poza nią (zapisują ciąg zaczynający się od PN-EN ISO 527-1). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 03.04.2025 do 01.09.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I ZAKRESY. Tworzywa sztuczne i kompozyty — AB 001, AB 005 (także guma i rury), AB 128, AB 237, AB 1376, AB 1552; tworzywa, guma i metale — AB 261 (także po starzeniu cieplnym i po działaniu oleju); wyroby z tworzyw i kauczuku — AB 023 (moduł na kształtkach „5B, 1B, 1BA"); rury i kształtki — AB 163 (osobno moduł sprężystości, obok PN-EN 1393:2002); powłoki ochronne na rurach stalowych — AB 041; materiały elektrotechniczne w temperaturach (20 - 250) °C — AB 067; geomembrany i folie — AB 1801; „folie z tworzyw sztucznych" — AB 008, który w tej samej grupie wierszy powołuje dla folii także część 3 (zakres części 2 wyłącza giętkie folie cieńsze niż 1 mm). Obciążenia: od 2,5 kN (AB 1376) i 5 kN (AB 237) do 300 kN (AB 005) i (0,02 – 400) kN (AB 001); AB 128 podaje wytrzymałość do 700 MPa i wydłużenie do 500 %.

OBOK TEJ NORMY. W 11 z 13 laboratoriów w zakresie jest też część 3 (folie i płyty cieńsze niż 1 mm, osobny wpis Bazy Wiedzy), 9 razy w tej samej pozycji; prawie zawsze obok stoi część 1 — ogólne zasady (PN-EN ISO 527-1, osobny wpis), a AB 001, AB 005, AB 067 i AB 163 powołują także części 4 i 5 (kompozyty wzmocnione włóknami), AB 1552 — część 4.

CZEGO NIE PODAJEMY. Rozdziały o zasadzie, liczbie próbek, kondycjonowaniu, przebiegu i obliczeniach fragment odsyła do ISO 527-1, której tekstu tu nie powtarzamy; nie podajemy załączników (małe kształtki, precyzja) ani rysunku 1. Tekstu wydania 2025 nie mieliśmy — poza zakresem z karty i spisem treści nie wiemy, co zmieniło.

Zasada metody

Kształtkę — wiosełko typu 1A (wtryskiwane) albo 1B (obrabiane), grubość preferowana 4 mm — rozciąga się w maszynie wytrzymałościowej według ogólnych zasad ISO 527-1, mierząc wydłużenie ekstensometrem o bazie 75 mm (dopuszczalnie 50 mm); moduł sprężystości wyznacza się przy prędkości 1 mm/min, pozostałe właściwości (granica plastyczności, wytrzymałość, naprężenie i odkształcenie przy zerwaniu) — przy prędkościach według ISO 527-1. Część 2 określa kształtki, ich przygotowanie, anizotropię i ekstensometr (ISO 527-2:2012, rozdz. 1–11).

Zastosowania

• Tworzywa termoplastyczne i termoutwardzalne do formowania, wytłaczania i odlewania, także napełnione i wzmocnione krótkimi włóknami — w zakresach 13 laboratoriów
• Rury, kształtki i powłoki z tworzyw (AB 041, AB 163), materiały elektrotechniczne (AB 067), geomembrany (AB 1801)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 527-2:2012 (wersja polska; EN ISO 527-2:2012, ISO 527-2:2012 IDT)

Tytuł (PL)

Tworzywa sztuczne — Oznaczanie właściwości mechanicznych przy statycznym rozciąganiu — Część 2: Warunki badań tworzyw sztucznych przeznaczonych do różnych technik formowania

Title (EN)

Plastics — Determination of tensile properties — Part 2: Test conditions for moulding and extrusion plastics

Procedura krok po kroku

1. Kształtki

   Wiosełka 1A (wtrysk bezpośredni, także prasowanie) albo 1B (obróbka); powierzchnie bez wad, wypływki usunięte; próbek wzmocnionych nie ścienia się, chyba że to konieczne.

2. Anizotropia

   Z płyt i wyrobów wycina się próbki równolegle i prostopadle do kierunku przepływu tworzywa; bez tej informacji — kierunki ustalone przez strony.

3. Kondycjonowanie i liczba próbek

   Według ISO 527-1:2012 (rozdz. 7 i 8) — treści NIE PODAJEMY.

4. Rozciąganie

   Moduł przy 1 mm/min (1A i 1B), ekstensometr 75 mm; inne właściwości według ISO 527-1:2012, rozdz. 9.

5. Wyniki i sprawozdanie

   Obliczenia według ISO 527-1:2012, rozdz. 10; w sprawozdaniu typ kształtki i prędkość badania.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zerwanie kształtek wzmocnionych bywa gwałtowne — potrzebne osłony maszyny
• UWAGA MERYTORYCZNA: od 11-12-2025 aktualne jest wydanie 2025-12 — zakresy 7 laboratoriów powołują jeszcze wydanie 2012; pytając o badanie, ustal, według którego wydania laboratorium pracuje

Najczęstsze pytania