🔩 Właściwości przy rozciąganiu folii i płyt z tworzyw sztucznych o grubości poniżej 1 mm — pasek typu 2 albo wiosełka typów 5, 1B i 4, pomiar grubości według ISO 4593 lub ISO 4591, PN-EN ISO 527-3

Materiały i NDT PN-EN ISO 527-3

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 527-3:2018 (wydanie drugie) — od przedmowy do rozdziału 11; tekst wprowadza PN-EN ISO 527-3:2019-01 bez zmian (IDT). Zakres (rozdz. 1): warunki oznaczania właściwości przy rozciąganiu folii lub płyt z tworzyw sztucznych o grubości mniejszej niż 1 mm, oparte na ogólnych zasadach ISO 527-1; dla płyt grubszych niż 1 mm — ISO 527-2. Norma zwykle nie nadaje się do tworzyw komórkowych ani do tworzyw wzmocnionych włóknami tekstylnymi. Przedmowa: wydanie 2018 jest niewielką nowelizacją wydania 1995 — włącza poprawki Cor.1:1998 i Cor.2:2001, aktualizuje powołania ISO 527-1, zamienia miejscami rozdziały 3 i 4 i porządkuje redakcję. Zasadę metody, liczbę próbek, kondycjonowanie, przebieg badania i obliczenia norma odsyła do ISO 527-1:2012 (z wyłączeniem jej punktów 10.3 i 10.4 przy obliczeniach).

APARATURA I PRÓBKI (rozdz. 5–6 fragmentu). Maszyna wytrzymałościowa według ISO 527-1; folie i płyty bada się zwykle z prędkością 5, 50, 100, 200, 300 albo 500 mm/min; przy cienkich płytach i foliach próbka nie może dźwigać ciężaru ekstensometru. Grubość mierzy się przyrządem według ISO 4593, a przy bardzo cienkiej folii (poniżej 0,01 mm) albo folii tłoczonej — metodą wagową według ISO 4591 (jako grubość próbki przyjmuje się średnią grubość). Preferowana próbka — typ 2: pasek szerokości 10–25 mm i długości co najmniej 150 mm, z dwoma znakami pomiarowymi w odstępie 50 mm (± 0,5 mm), odległość uchwytów 100 mm ± 5 mm — przy foliach o bardzo dużym wydłużeniu dopuszcza się jej skrócenie do 50 mm. Gdy wymaga tego specyfikacja materiału albo kontrola jakości — wiosełka: typ 5 (dla folii i płyt o bardzo dużym odkształceniu przy zerwaniu; część robocza 6 mm, baza pomiarowa 25 mm, uchwyty 80 mm), typ 4 (dla innych giętkich płyt termoplastycznych; część robocza 25,4 mm, baza 50 mm, uchwyty 98 mm) i typ 1B (dla płyt sztywnych; część robocza 10 mm, baza 50 mm, uchwyty 115 mm). Paski wycina się albo wykrawa tak, by krawędzie były gładkie i bez karbów (sprawdzenie lupą; brzytwy, noże do papieru, skalpele; wykrojniki ostrzone i z podkładką), wiosełka — wyłącznie wykrojnikiem; znaki pomiarowe — narzędziem o dwóch równoległych krawędziach szerokości 0,05–0,10 mm, ściętych pod kątem nie większym niż 15°, można dodać tusz. Przy anizotropii folii bada się dwie grupy próbek — równoległą i prostopadłą do kierunku orientacji. Precyzja metody nie jest znana (brak danych międzylaboratoryjnych).

STATUS (stan kart na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 527-3:2019-01 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana" — wydanie jest AKTUALNE: publikacja 17-01-2019, 18 stron, grupa cenowa J, Sektor Chemii, KT 168 Wyrobów z Tworzyw Sztucznych, ICS 83.140.10, „Wprowadza: EN ISO 527-3:2018 [IDT], ISO 527-3:2018 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 527-3:1998 - wersja polska". Karta PN-EN ISO 527-3:1998 (wersja polska): „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 527-3:2019-01 - wersja angielska", publikacja 10-12-1998, „Data wycofania: 17-01-2019", 9 stron, „Wprowadza: EN ISO 527-3:1995 [IDT], ISO 527-3:1995 [IDT]", „Zastępuje: PN-C-89092:1981, PN-C-89034:1981", element dodatkowy PN-EN ISO 527-3:1998/AC:2002 (wycofany).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 527-3: 17 pozycji u 13 laboratoriów. Wydanie 2019-01 — 9 laboratoriów (AB 185 zapisuje „:2019", AB 1801 dopisuje „EN ISO 527-3:2018"), wydanie 1998 — AB 023 (dwie pozycje) i AB 261, bez roku — AB 008, AB 023 i AB 041. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 527-3" i pokaże 11 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 11; AB 005 i AB 1376 zostają poza nią (zapisują ciąg zaczynający się od PN-EN ISO 527-1 albo PN-C-89258-1). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 03.04.2025 do 27.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I ZAKRESY. Folie z tworzyw sztucznych (także wielowarstwowe i wiskozowe) — AB 008, AB 185, AB 1447; folie i płyty — AB 237, AB 1376; geomembrany i folie — AB 1801; wyroby z tworzyw i kauczuku (folie, folie profilowane, tkaniny, włókniny, geomembrany, membrany, maty, taśmy, płyty, laminaty, uszczelki) — AB 023; powłoki ochronne z tworzyw na rurach i armaturze stalowej — AB 041 (obok PN-EN 12068, PN-EN 10290, DIN 30670); materiały elektrotechniczne — AB 067; rury i kształtki — AB 163; tworzywa, kompozyty, guma — AB 001, AB 005, AB 261. Wytrzymałość zgrzewu folii z tą normą i PN-C-89258-1:1997 — AB 185 („wskaźnik wytrzymałości zgrzewu na rozerwanie", pkt 3.18) i AB 1376. Oznaczane wielkości: wytrzymałość na rozciąganie, granica plastyczności, naprężenie i wydłużenie przy zerwaniu, moduł sprężystości (AB 023 — „typ 2 i 5", AB 1447 — „1% sieczny"). Obciążenia: od (0,1 - 5000) N (AB 185) i 2,5 kN (AB 1376) do 300 kN (AB 005) i (0,02 – 400) kN (AB 001).

OBOK TEJ NORMY. Części 3 i 2 ma w zakresie 11 z 13 laboratoriów, 9 w tej samej pozycji (AB 001, AB 005, AB 023, AB 041, AB 067, AB 163, AB 237, AB 261, AB 1801), AB 008 i AB 1376 — w osobnych pozycjach (PN-EN ISO 527-2 ma osobny wpis Bazy Wiedzy); prawie zawsze obok stoi też część 1 — ogólne zasady (PN-EN ISO 527-1, osobny wpis). Część 3 bez części 2 w pozycji: przy foliach — AB 008 (sama), AB 185, AB 1376 i AB 1447 (z częścią 1), przy tworzywach sztucznych — AB 023 (sama, moduł sprężystości przy rozciąganiu, typ 2 i 5). AB 001, AB 005, AB 067 i AB 163 powołują w jednej pozycji całą serię — części 1–5.

CZEGO NIE PODAJEMY. Rozdziały 7–10 fragmentu odsyłają do ISO 527-1, której tekstu tu nie powtarzamy (liczba próbek, kondycjonowanie, przebieg, obliczenia; wpis o PN-EN ISO 527-1 jest osobno); nie podajemy też zawartości sprawozdania (rozdz. 12 — poza fragmentem).

Zasada metody

Próbkę folii albo płyty (grubość do 1 mm) — pasek typu 2 albo wiosełko typu 5, 1B lub 4 — rozciąga się w maszynie wytrzymałościowej ze stałą prędkością (zwykle 5–500 mm/min) i rejestruje siłę i wydłużenie między znakami pomiarowymi, a z nich wyznacza wytrzymałość na rozciąganie, granicę plastyczności, naprężenie i odkształcenie przy zerwaniu oraz moduł sprężystości według ogólnych zasad ISO 527-1. Część 3 określa kształt próbek, ich wycinanie i znakowanie oraz pomiar grubości (ISO 4593, dla folii bardzo cienkich — ISO 4591).

Zastosowania

• Folie, folie wielowarstwowe, geomembrany i płyty z tworzyw sztucznych cieńsze niż 1 mm — w zakresach 13 laboratoriów
• Wytrzymałość zgrzewu folii — z PN-C-89258-1:1997 (AB 185, AB 1376)
• Powłoki ochronne z tworzyw na rurach i armaturze stalowej (AB 041), materiały elektrotechniczne (AB 067)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 527-3:2019-01 (wersja angielska; EN ISO 527-3:2018, ISO 527-3:2018 IDT)

Tytuł (PL)

Tworzywa sztuczne — Oznaczanie właściwości przy rozciąganiu — Część 3: Warunki badań folii i płyt

Title (EN)

Plastics — Determination of tensile properties — Part 3: Test conditions for films and sheets

Procedura krok po kroku

1. Pomiar grubości

   Grubość według ISO 4593; dla folii cieńszej niż 0,01 mm albo tłoczonej — średnia grubość wagowa według ISO 4591.

2. Przygotowanie próbek

   Pasek typu 2 (10–25 mm × ≥ 150 mm) albo wiosełko typu 5, 1B lub 4 wykrojnikiem; krawędzie gładkie, bez karbów (kontrola lupą); próbki z wadami odrzuca się; przy anizotropii — dwie grupy, wzdłuż i w poprzek orientacji.

3. Znaki pomiarowe

   Dwie linie w odstępie 50 mm (typ 5 — 25 mm) narzędziem o krawędziach 0,05–0,10 mm, ściętych pod kątem ≤ 15°; dopuszczalny tusz niereagujący z folią.

4. Rozciąganie

   Kondycjonowanie, liczba próbek i przebieg według ISO 527-1; prędkość zwykle 5–500 mm/min; odległość uchwytów 100 mm (typ 2).

5. Wyniki

   Obliczenia według ISO 527-1 z wyłączeniem jej punktów 10.3 i 10.4; precyzja metody nieznana.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Przy rozciąganiu folii o bardzo dużym wydłużeniu próbka zrywa się gwałtownie — osłony maszyny i właściwy zakres czujnika siły
• UWAGA MERYTORYCZNA: część 3 dotyczy materiałów cieńszych niż 1 mm; dla płyt grubszych obowiązuje część 2 — pytając o badanie, podaj grubość materiału

Najczęstsze pytania