📕 Wkłady kominkowe i kominki otwarte — PN-EN 13229 (norma WYCOFANA, zastąpiona serią PN-EN 16510)

Budownictwo PN-EN 13229

Przegląd

STATUS DOKUMENTU: NORMA WYCOFANA. Karta katalogowa PKN ma nagłówek „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 16510-1:2018-08 - wersja angielska" oraz wiersz „Data wycofania: 28-08-2018". Oba zapisy są zgodne. Wpis powstał dlatego, że numer PN-EN 13229 wciąż występuje w zakresach akredytacji i w dokumentacji wyrobów, mimo że od ponad ośmiu lat nie jest dokumentem obowiązującym.

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE: „Podano definicje, wymagania i badania, instrukcje, znakowanie wkładów kominkowych i kominków otwartych na paliwa stałe, których podstawowym zastosowaniem jest ogrzewanie konwekcyjne i poprzez promieniowanie a dodatkowo mogą wytwarzać gorącą wodę do centralnego ogrzewania. Podano definicje 77 terminów".

POLE „ZASTĄPIONA PRZEZ" POKAZUJE CAŁĄ DROGĘ PRZEJŚCIA. Karta wymienia cztery pozycje: PN-EN 16510-1:2018-08 (wersja angielska), PN-EN 16510-2-2:2023-06 (wersja angielska), PN-EN 16510-1:2023-06 (wersja angielska) i PN-EN 16510-1:2023-06 (wersja polska). Z jednej karty da się więc odczytać oba kroki przejścia: najpierw pod część ogólną w 2018 roku, potem pod arkusz wyrobowy i nowe wydanie części ogólnej w 2023 roku. Jest to najbogatsze pole „Zastąpiona przez" wśród trzech starych norm wyrobowych opisanych w tej partii.

SIEDEM DOKUMENTÓW ZASTĄPIONYCH JEDNYM ARKUSZEM. Pole „Zastępuje" karty arkusza PN-EN 16510-2-2:2023-06 wylicza PN-EN 13229:2002 w wersji polskiej oraz sześć jej poprawek: A1:2005, A2:2006, AC:2007 i AC:2014-09 w wersjach polskich oraz A2:2005 w wersji niemieckiej i angielskiej. Dla laboratorium oznacza to, że powołanie starej normy z dowolną poprawką jest nieaktualne w całości — aktualizacja samej poprawki nie wystarczy.

SIEDEMDZIESIĄT SIEDEM TERMINÓW — ŚLAD ZŁOŻONOŚCI PRZEDMIOTU. Norma definiowała 77 terminów, o dziesięć więcej niż PN-EN 13240 dla ogrzewaczy pomieszczeń. Bierze się to stąd, że obejmowała dwa różne przypadki naraz: wkład kominkowy z zamykaną komorą spalania i kominek otwarty, pracujący bez drzwi ogniowych. Ten sam podział przejął arkusz PN-EN 16510-2-2, którego tytuł brzmi „Urządzenia zabudowane, w tym z otwartym ogniem".

CZYM RÓŻNIŁA SIĘ KLASYFIKACJA URZĄDZEŃ. Jak opisuje pracownik akredytowanego laboratorium notyfikowanego, w normach EN 13240 i EN 13229 podział opierał się na dziewięciu kategoriach — symbol 1c oznaczał na przykład urządzenie z zamkniętymi drzwiczkami paleniskowymi (1), wkład wbudowany w niszę lub obudowany (c). W arkuszach 2-1 i 2-2 serii 16510 typów jest sześć: B, BE i BF przy otwartej komorze spalania oraz CA, CC i CM przy zamkniętej. Starego symbolu nie da się przełożyć wprost na nowy.

OKRES KOEGZYSTENCJI PRZY OCENIE WYROBÓW BUDOWLANYCH. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2461 z 7 listopada 2023 r. przyjęła normy zharmonizowane serii 16510. Od 9 listopada 2023 do 9 listopada 2024 trwał okres koegzystencji nowych i starych norm dotyczących wkładów kominkowych, ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy akumulacyjnych, a po 9 listopada 2025 każdy wyrób wprowadzany do obrotu musi mieć deklarację właściwości użytkowych uzupełnioną według nowych wymagań. Te daty są inne niż data wycofania PN-EN 13229:2002 ze zbioru Polskich Norm (28-08-2018) i dotyczą innej rzeczy: stosowalności normy do oceny wyrobu budowlanego, a nie jej statusu w zbiorze PN.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (67 stron, ICS 97.100.30). NIE PODAJEMY: wymagań, wartości granicznych, warunków badania ani metod pomiarowych z tekstu tej normy. Dla badań prowadzonych dziś właściwym dokumentem jest PN-EN 16510-1 wraz z arkuszem PN-EN 16510-2-2.

Zasada metody

Norma opisywała badanie wkładów kominkowych i kominków otwartych na paliwa stałe, których podstawowym zastosowaniem było ogrzewanie konwekcyjne i przez promieniowanie, a dodatkowo mogły wytwarzać gorącą wodę do centralnego ogrzewania. Obejmowała definicje 77 terminów, wymagania, badania, instrukcje i znakowanie. Jej treść przeszła do serii 16510 w dwóch krokach: wymagania wspólne do części ogólnej PN-EN 16510-1 w 2018 roku, wymagania swoiste do arkusza PN-EN 16510-2-2 w 2023 roku. Samej treści badań nie podajemy — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Rozpoznanie nieaktualnego powołania w zakresie akredytacji laboratorium
• Ustalenie właściwego następcy przy aktualizacji dokumentacji wkładu kominkowego lub kominka otwartego
• Odczytanie dokumentacji i sprawozdań z badań sprzed 28-08-2018
• Prześledzenie obu kroków przejścia z jednej karty katalogowej
• Sprawdzenie, czy aktualizacja objęła normę wraz ze wszystkimi jej poprawkami

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13229:2002 (wersja polska; wprowadza EN 13229:2001 [IDT])

Tytuł (PL)

Wkłady kominkowe wraz z kominkami otwartymi na paliwa stałe — Wymagania i badania

Title (EN)

Inset appliances including open fires fired by solid fuels — Requirements and test methods

Procedura krok po kroku

1. Rozpoznanie powołania

   Znaleźć w zakresie akredytacji, w dokumentacji wyrobu albo w sprawozdaniu numer PN-EN 13229 w dowolnym wydaniu lub z dowolną poprawką (A1:2005, A2:2005, A2:2006, AC:2007, AC:2014-09).

2. Sprawdzenie daty dokumentu, w którym powołanie stoi

   Sprawozdanie sprzed 28-08-2018 powołuje normę zgodnie ze stanem ówczesnym i pozostaje poprawne. Dokument wystawiany dziś z tym powołaniem jest nieaktualny.

3. Sprawdzenie kompletności aktualizacji

   Wycofanie objęło normę RAZEM z sześcioma poprawkami. Zaktualizowanie samego numeru bez poprawek albo odwrotnie pozostawia w dokumentacji nieaktualne powołanie.

4. Ustalenie właściwego następcy

   Dla urządzeń zabudowanych i palenisk otwartych: część ogólna PN-EN 16510-1:2023-06 RAZEM z arkuszem wyrobowym PN-EN 16510-2-2:2023-06.

5. Sprawdzenie, czy urządzenie nie należy do innego arkusza

   Ogrzewacz wolnostojący lub wbudowany bez zabudowy zintegrowanej z budynkiem idzie do arkusza 2-1; kuchenka — do 2-3; urządzenie z mechanicznym podawaniem peletu — do 2-6.

6. Przypisanie typu w miejsce dawnej kategorii

   Dawny symbol kategorii (np. 1c) nie przekłada się wprost. Typ przypisuje się od nowa: B, BE, BF przy otwartej komorze spalania albo CA, CC, CM przy zamkniętej.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wpis dotyczy statusu dokumentu, nie czynności laboratoryjnej — zasady bezpieczeństwa przy badaniu urządzeń zabudowanych podaje PN-EN 16510-1 i arkusz wyrobowy
• Nie wolno prowadzić badania według normy wycofanej i opisywać wyniku jako zgodnego z obowiązującym dokumentem odniesienia

Najczęstsze pytania