💧 Próba Cab — wilgotne gorąco stałe — PN-EN IEC 60068-2-78

Elektronika i EMC PN-EN 60068-2-78

Przegląd

UWAGA NA POCZĄTEK, BO DOTYCZY KAŻDEGO ZAKRESU AKREDYTACJI Z TĄ NORMĄ: 9 WRZEŚNIA 2026 ZMIENIŁO SIĘ WYDANIE I ZMIENIŁO SIĘ OZNACZENIE. Wydanie PN-EN 60068-2-78:2013-11 zostało tego dnia wycofane i zastąpione przez PN-EN IEC 60068-2-78:2026-09 (wersja angielska), wprowadzające EN IEC 60068-2-78:2025 i IEC 60068-2-78:2025 jako identyczne. W nowym oznaczeniu doszedł człon IEC — numer „PN-EN 60068-2-78" bez tego członu wskazuje dziś wydanie wycofane. Laboratorium, które ma w zakresie akredytacji wiersz z „PN-EN 60068-2-78:2013-11", powołuje więc normę wycofaną trzynaście dni przed sporządzeniem tego wpisu (stan na 22-09-2026). To nie znaczy, że badanie przestało być ważne — znaczy, że przy najbliższej aktualizacji zakresu numer i datę trzeba poprawić, RAZEM z członem IEC.

CZEGO O NOWYM WYDANIU NIE WIEMY I NIE UDAJEMY, ŻE WIEMY. Treść metody opisana niżej pochodzi z wydania IEC 60068-2-78:2012 — tego, które wprowadzała wycofana PN-EN 60068-2-78:2013-11. Tekstu wydania 2025 nie mieliśmy. Czy zmieniły się w nim tabela ostrości, czasy albo wymagania dla komory, tego nie sprawdziliśmy i nie zakładamy ani w jedną, ani w drugą stronę. Wszystko poniżej należy czytać jako opis wydania 2012.

ZAKRES I CEL, PRZYTOCZONE Z TEKSTU WYDANIA 2012 (rozdział 1): „This part of IEC 60068 establishes a test method for determining the ability of components or equipment to withstand transportation, storage and use under conditions of high humidity. The object of this standard is to investigate the effect of high humidity at constant temperature WITHOUT CONDENSATION on a specimen over a prescribed period." BEZ KONDENSACJI — TO JEST CAŁA RÓŻNICA WOBEC PRÓBY SĄSIEDNIEJ. Wilgotne gorąco CYKLICZNE (próba Db wg PN-EN 60068-2-30; wydanie aktualne PN-EN IEC 60068-2-30:2026-09 istnieje w katalogu PKN WYŁĄCZNIE W WERSJI ANGIELSKIEJ — wersja polska jest tylko dla wydania z 2008 r., wycofanego; odczyt 22.09.2026) polega na przemianie temperatury tak dobranej, żeby na próbce SKRAPLAŁA SIĘ woda; wilgotne gorąco STAŁE bada wpływ pochłaniania i dyfuzji wilgoci przy temperaturze utrzymywanej na stałym poziomie, a kondensacji się unika. Dlatego próba Cab nie ma i nie może mieć „cyklu": mylące jest każde zdanie, które przypisuje jej cykl 12 + 12 h — to parametr próby cyklicznej.

OSTROŚĆ WYBIERA SIĘ Z KRÓTKIEGO MENU — I TU TEŻ ROZSTRZYGA SPECYFIKACJA WYROBU. Punkt 4.2 wydania 2012 mówi: „The test severity is defined by a combination of temperature, relative humidity (RH) and total test duration. UNLESS OTHERWISE SPECIFIED IN THE RELEVANT SPECIFICATION, temperature and RH severities may be selected from the following" — po czym tablica 1 podaje cztery pary: 30 ± 2 °C przy 93 ± 3 % RH, 30 ± 2 °C przy 85 ± 3 % RH, 40 ± 2 °C przy 93 ± 3 % RH oraz 40 ± 2 °C przy 85 ± 3 % RH. Czasy zalecane: 12 h, 16 h, 24 h oraz 2, 4, 10, 21 lub 56 dni. W CAŁEJ NORMIE (11 stron wydania 2012) zwrot „the relevant specification" występuje 15 razy. Tak samo jak przy próbie Fc: norma daje sposób prowadzenia i zbiór wartości do wyboru, a dokument wyrobu wybiera z nich i dodaje kryterium oceny.

DLACZEGO TOLERANCJA TEMPERATURY ±2 K NIE ZNACZY, ŻE MOŻNA DOWOLNIE ROZJECHAĆ TEMPERATURY W KOMORZE. Norma tłumaczy to w punkcie 4.2 i to jest rzecz, którą łatwo przeoczyć: „The total temperature tolerance of ±2 K is intended to take account of absolute errors in the measurement, slow changes of temperature and temperature variations of the working space. However, in order to maintain the RH within the required tolerances, it is necessary to keep the temperature DIFFERENCE BETWEEN ANY TWO POINTS in the working space at any moment within narrower limits. The required humidity conditions will not be achieved if such temperature differences exceed 1 K." Norma dodaje, że utrzymanie wilgotności może wymagać ograniczenia wahań krótkotrwałych do ±0,5 K. Czyli: ±2 K opisuje niepewność i powolne zmiany, a jednoczesna RÓŻNICA między dwoma punktami przestrzeni roboczej nie może przekroczyć 1 K — bo wilgotność względna zależy od temperatury lokalnej i rozjazd temperatur rozjeżdża wilgotność.

CO NORMA WYMAGA OD SAMEJ KOMORY (pkt 4.1) — te wymagania rozstrzygają o wiarygodności wyniku bardziej niż liczby ostrości: woda skroplona jest odprowadzana z komory i nie jest używana ponownie, chyba że po oczyszczeniu; skropliny ze ścian i sufitu nie mogą kapać na próbkę; woda utrzymująca wilgotność ma przewodność elektryczną nie większą niż 20 µS/cm; próbka nie może być narażona na promieniowanie cieplne z urządzeń klimatyzujących komorę; wtryskiwana wilgoć podawana jest z dala od próbki i nie bezpośrednio na nią; objętość komory jest co najmniej PIĘCIOKROTNIE większa od łącznej objętości badanych próbek. Komora ma być zbudowana i sprawdzona zgodnie z IEC 60068-3-6.

Zasada metody

Próbkę umieszcza się w komorze klimatycznej i utrzymuje przez zadany czas w powietrzu o stałej, podwyższonej temperaturze i wysokiej wilgotności względnej, nie dopuszczając do skroplenia wody na próbce. Ocenia się skutki pochłaniania i dyfuzji wilgoci oraz pary wodnej — przez oględziny oraz sprawdzenia elektryczne i mechaniczne przed próbą, ewentualnie w jej trakcie i po odtworzeniu warunków normalnych.

Zastosowania

• Elementy i podzespoły elektroniczne — ocena skutków długotrwałej wilgoci: pochłaniania wody przez materiały izolacyjne, spadku rezystancji izolacji, korozji styków
• Urządzenia przewidziane do transportu i przechowywania w klimacie wilgotnym
• Urządzenia systemów alarmowych i przeciwpożarowych — normy wyrobu z serii EN 54 powołują tę próbę jako składową programu badań
• Wyposażenie kolejowe i maszyny mobilne
• Wyroby wydzielające ciepło — norma ma zastosowanie zarówno do próbek nagrzewających się, jak i nienagrzewających
• Urządzenia duże i małe — zakres obejmuje zarówno elementy, jak i urządzenia wielkogabarytowe

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 60068-2-78:2026-09 (wersja angielska; wprowadza EN IEC 60068-2-78:2025 [IDT], IEC 60068-2-78:2025 [IDT])

Tytuł (PL)

Badania środowiskowe — Część 2-78: Próby — Próba Cab: Wilgotne gorąco stałe

Title (EN)

Environmental testing — Part 2-78: Tests — Test Cab: Damp heat, steady state

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie ostrości i warunków ze specyfikacji wyrobu

   Odczytuje się temperaturę, wilgotność względną i czas trwania, stan próbki (zasilana czy nie, w opakowaniu czy bez), rodzaj próbki (wydzielająca ciepło czy nie), warunki odtworzenia oraz zakres pomiarów.

2. Kondycjonowanie wstępne (jeżeli wymagane)

   Norma przewiduje je tylko wtedy, gdy zażąda tego specyfikacja wyrobu.

3. Pomiary początkowe

   Próbkę ogląda się oraz sprawdza elektrycznie i mechanicznie w zakresie wymaganym przez specyfikację.

4. Wprowadzenie próbki do komory

   Próbkę wprowadza się rozpakowaną, wyłączoną i gotową do pracy — albo inaczej, jeżeli tak stanowi specyfikacja. Wprowadzenie do komory już doprowadzonej do warunków próby jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy specyfikacja na to pozwala, i zawsze bez dopuszczenia do kondensacji; przy małych próbkach uzyskuje się to przez wstępne podgrzanie do temperatury komory.

5. Doprowadzenie temperatury, potem wilgotności

   Najpierw ustala się temperaturę zadaną — przez sterowanie temperaturą próbki albo przez odczekanie, aż próbka ją osiągnie — i dopiero potem doprowadza wilgotność. Kolejność jest tu istotna: odwrotna prowadzi do skroplenia wody na chłodniejszej próbce.

6. Osiągnięcie zadanej wilgotności

   Wilgotność doprowadza się do wartości zadanej w czasie nie dłuższym niż 2 godziny.

7. Narażenie

   Próbkę utrzymuje się w zadanych warunkach przez czas podany w specyfikacji. CZAS LICZY SIĘ OD CHWILI OSIĄGNIĘCIA ZADANYCH WARUNKÓW — nie od wprowadzenia próbki do komory. Specyfikacja określa też, czy i kiedy próbka ma pracować.

8. Pomiary pośrednie (jeżeli wymagane)

   Wykonuje się je w chwilach wskazanych przez specyfikację, przy czym próbki NIE WOLNO w tym celu wyjmować z komory.

9. Odtworzenie warunków normalnych

   Po narażeniu, a przed pomiarami końcowymi, stosuje się procedurę odtworzenia. Jej metodę i czas przepisuje specyfikacja wyrobu; opis samych warunków odtworzenia jest w IEC 60068-1.

10. Pomiary końcowe

    Powtarza się oględziny oraz sprawdzenia elektryczne i mechaniczne w zakresie wymaganym przez specyfikację.

11. Sprawozdanie

    Norma wylicza zawartość sprawozdania, w tym: rodzaj próby (Cab), wydanie normy, opis próbki, identyfikację komory, niepewności układu pomiarowego, dane wzorcowania, ostrości WYMAGANE (ze specyfikacji) oraz warunki RZECZYWIŚCIE osiągnięte. Rozdzielenie „wymagane" i „rzeczywiste" jest w normie wyraźne i sprawozdanie ma podać oba.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Komora pozostaje nagrzana i zawilgocona przez całą próbę, liczoną w dniach — otwarcie w trakcie narusza warunki i grozi oparzeniem parą
• Skropliny w komorze i w instalacji odprowadzającej sprzyjają rozwojowi mikroorganizmów — woda nie może być zawracana bez oczyszczenia
• Próbki zasilane w trakcie próby są pod napięciem w atmosferze o dużej wilgotności — ryzyko porażenia i zwarć przez wilgoć powierzchniową
• Po zakończeniu próby próbka może mieć obniżoną rezystancję izolacji aż do zakończenia odtworzenia — pomiary elektryczne prowadzić z tym założeniem
• Wyroby wydzielające ciepło zmieniają warunki wokół siebie — rozmieszczenie czujników i odstępy ustalić przed próbą, nie w trakcie

Najczęstsze pytania