💦 Próba Db — wilgotne gorąco cykliczne (cykl 12 h + 12 h) — PN-EN 60068-2-30

Elektronika i EMC PN-EN 60068-2-30

Przegląd

NORMA ZMIENIŁA SIĘ SZESNAŚCIE DNI PRZED TYM WPISEM. PN-EN 60068-2-30:2008 w wersji polskiej, wprowadzająca IEC 60068-2-30:2005, ma na karcie PKN nagłówek „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN IEC 60068-2-30:2026-09 - wersja angielska" i datę wycofania 09-09-2026. Nowe wydanie (publikacja 09-09-2026, 34 strony, KT 65) wprowadza EN IEC 60068-2-30:2025 i IEC 60068-2-30:2025. Polski tekst tej próby przestał więc być aktualny — obowiązuje tekst angielski. W zakresach akredytacji 12 zapisów powołuje jeszcze „PN-EN 60068-2-30:2008" (stan 25.09.2026).

CO ZMIENIŁO WYDANIE 2025 — WEDŁUG JEGO PRZEDMOWY (fragment udostępniony przez wydawcę): zmieniono wymagania wobec komory; tolerancje temperatury zastąpiono GRANICAMI; zaktualizowano rysunki; zmieniono granice temperatury i wilgotności względnej w czasie warunkowania; zmieniono pomiary pośrednie oraz wymagania wobec sprawozdania. Nowy zakres z karty PKN dodaje dwie rzeczy, których nie było: metodą można walidować OPAKOWANIE próbki do transportu i składowania, a do próbek ZASILANYCH w czasie badania dokument stosuje się tylko w wyjątkowych przypadkach. Liczby opisane niżej pochodzą z wydania 2005 — zmienionych wartości z wydania 2025 nie mamy.

ZAKRES (rozdz. 1 wydania 2005 i karta PKN): przydatność podzespołów, urządzeń i innych wyrobów do użytkowania, transportu i składowania w warunkach wysokiej wilgotności w połączeniu z cyklicznymi zmianami temperatury, zazwyczaj powodujących kondensację na powierzchni próbki. Dla małych próbek o małej masie kondensacja może się nie pojawić — norma odsyła wtedy do procedury z IEC 60068-2-38.

OSTROŚĆ — DWIE LICZBY, WYBÓR Z LISTY (rozdz. 5 wydania 2005): ostrość tworzą temperatura górna i liczba cykli, wybierane z listy: • temperatura górna 40 °C — liczba cykli 2, 6, 12, 21 albo 56; • temperatura górna 55 °C — liczba cykli 1, 2 albo 6. Zapis „próba Db" bez tych dwóch liczb nie mówi, co zbadano.

CYKL 24-GODZINNY (pkt 7.2–7.3 wydania 2005): • stabilizacja próbek w 25 °C ± 3 K, potem wilgotność względna co najmniej 95 %; • wzrost do temperatury górnej w 3 h ± 30 min, wilgotność nie mniej niż 95 % (w ostatnich 15 min nie mniej niż 90 %) — w tym czasie może nastąpić kondensacja na próbce; • utrzymanie temperatury górnej ±2 K do 12 h ± 30 min od początku cyklu, wilgotność 93 % ± 3 %; • obniżenie do 25 °C ± 3 K w czasie od 3 h do 6 h, w jednym z DWÓCH WARIANTÓW: w wariancie 1 szybkość spadku w pierwszych półtorej godziny odpowiada osiągnięciu 25 °C w 3 h ± 15 min, a wilgotność nie spada poniżej 95 %; w wariancie 2 bez wymagania co do pierwszych półtorej godziny, a wilgotność nie mniej niż 80 %; • utrzymanie 25 °C ± 3 K przy wilgotności co najmniej 95 % do końca 24 h. Warianty różnią się wyłącznie fazą spadku temperatury — rodzaj próbki właściwy dla każdego podaje załącznik A (tego załącznika nie mieliśmy). W zakresach akredytacji dwie pozycje powołują normę „z wył. p. 7.3.3, wariant 1" — laboratoria te wykonują wyłącznie wariant 2.

KOMORA I WODA (rozdz. 4 wydania 2005): różnica temperatur między dowolnymi dwoma punktami przestrzeni roboczej powyżej 1 K uniemożliwia utrzymanie wymaganej wilgotności; krótkotrwałe wahania warto utrzymywać w ±0,5 K; woda do nawilżania o rezystywności nie mniejszej niż 500 Ωm; skropliny odprowadza się w sposób ciągły i nie używa ponownie bez oczyszczenia; na próbki nie może kapać skroplona woda. Tolerancje z tej normy nie uwzględniają niepewności pomiaru (rozdz. 3).

REGENERACJA I POMIARY KOŃCOWE (rozdz. 9–10 wydania 2005): przy regeneracji w warunkach kontrolowanych w tej samej komorze wilgotność obniża się do 75 % ± 2 % w czasie nie dłuższym niż 1 h; regeneracja trwa od 1 h do 2 h. Pomiary końcowe rozpoczyna się bezpośrednio po regeneracji, najpierw parametry najbardziej wrażliwe na wilgotność; o ile nie ustalono inaczej, ich pomiar kończy się w ciągu 30 min. Pomiary poprzedzone regeneracją, wymagającą wyjęcia próbek z komory, są w czasie warunkowania niedopuszczalne (rozdz. 8).

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami): 23 pozycje u 19 laboratoriów. Postacie zapisu: „PN-EN 60068-2-30:2008" (12 — wydanie wycofane 09-09-2026), „IEC 60068-2-30:2005" (3), „PN-EN 60068-2-30" bez roku (2) oraz pojedyncze „IEC 60068-2-30: 1980-01" (wydanie z 1980 r. — dwa wydania przed obowiązującym), „IEC 60068-2-30: 2005-08" i „EN 60068-2-30:2005". Przedmioty: elektronika samochodowa, wyroby elektrotechniczne, elementy systemów sygnalizacji pożarowej (izolatory zwarć, ręczne ostrzegacze), przeliczniki do gazomierzy, wyposażenie taboru. Deklarowane zakresy: temperatura „(23 - 85) °C", wilgotność „(50 - 95) % RH", „od 10 % rH do 98 % rH ±3 % rH". Obok normy stoją m.in. regulaminy EKG ONZ nr 97, 116, 162 i 163 oraz ISO 16750-4.

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA": „PN-EN 60068-2-30" — 16 laboratoriów i 20 pozycji, bez pozycji obcych. Klucz obowiązującego oznaczenia „PN-EN IEC 60068-2-30" nie pokazałby dziś żadnego laboratorium — żaden zakres go jeszcze nie ma. Zakładka nie pokaże 3 laboratoriów (AB 1776, AB 1899, AB 1974), które powołują sam dokument IEC.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekst wydania IEC 60068-2-30:2005 udostępniony przez wydawcę obejmuje rozdziały 1–11 (bez załącznika A). Z wydania 2025 mamy tylko przedmowę z listą zmian — nowych granic temperatury i wilgotności NIE PODAJEMY. Wszystkie liczby tego wpisu dotyczą wydania 2005, czyli PN-EN 60068-2-30:2008.

Zasada metody

Próbki stabilizuje się w 25 °C, podnosi wilgotność względną do co najmniej 95 %, a następnie poddaje cyklom 24-godzinnym: wzrost temperatury do temperatury górnej (40 °C albo 55 °C) w około 3 h, utrzymanie jej do 12. godziny przy wilgotności około 93 %, spadek do 25 °C w 3–6 h przy wysokiej wilgotności i utrzymanie 25 °C do końca doby. Podczas wzrostu temperatury powierzchnia próbki jest chłodniejsza od punktu rosy powietrza i para wodna na niej się skrapla. Po zadanej liczbie cykli następuje regeneracja i pomiary końcowe.

Zastosowania

• Elektronika i elektrotechnika przeznaczona do pracy, transportu i składowania w wilgotnym klimacie ze zmianami temperatury
• Elementy systemów sygnalizacji pożarowej — próba powoływana przez normy wyrobów (izolatory zwarć, ręczne ostrzegacze)
• Elektronika samochodowa — obok ISO 16750-4 i regulaminów EKG ONZ
• Przeliczniki do gazomierzy i przetworniki — wpływ wilgotnego gorąca na właściwości metrologiczne
• Od wydania 2025: walidacja opakowania próbki do transportu i składowania (karta PKN)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 60068-2-30:2026-09 (wersja angielska; wprowadza EN IEC 60068-2-30:2025 [IDT], IEC 60068-2-30:2025 [IDT]); zastąpiła PN-EN 60068-2-30:2008 (wersja polska; wprowadzała EN 60068-2-30:2005 i IEC 60068-2-30:2005)

Tytuł (PL)

Badania środowiskowe — Część 2-30: Próby — Próba Db: Wilgotne gorąco, cykliczne (cykl 12 h + 12 h)

Title (EN)

Environmental testing — Part 2-30: Tests — Test Db: Damp heat, cyclic (12 h + 12 h cycle)

Procedura krok po kroku

1. Ostrość i wariant

   Ze specyfikacji wyrobu: temperatura górna (40 °C albo 55 °C), liczba cykli z listy i wariant spadku temperatury (1 albo 2).

2. Pomiary początkowe i umieszczenie próbek

   Oględziny i sprawdzenie działania; próbki w stanie bez opakowania, wyłączone, gotowe do użycia, chyba że specyfikacja stanowi inaczej; mocowanie o małym przewodnictwie cieplnym.

3. Stabilizacja

   Próbki w 25 °C ± 3 K do stabilizacji temperatury, potem wilgotność ≥ 95 % w 25 °C ± 3 K.

4. Cykle 24-godzinne

   Wzrost do temperatury górnej w 3 h ± 30 min; utrzymanie ±2 K do 12 h ± 30 min przy 93 % ± 3 %; spadek do 25 °C w 3–6 h według wariantu; utrzymanie 25 °C przy ≥ 95 % do końca doby.

5. Regeneracja

   W warunkach normalnych albo kontrolowanych; w tej samej komorze: wilgotność do 75 % ± 2 % w ≤ 1 h, potem temperatura laboratorium w ≤ 1 h; regeneracja 1–2 h.

6. Pomiary końcowe

   Bezpośrednio po regeneracji, najpierw parametry najwrażliwsze na wilgotność — w ciągu 30 min, o ile nie ustalono inaczej.

7. Sprawozdanie

   Podać wydanie normy (2008/2005 albo 2026/2025), temperaturę górną, liczbę cykli i wariant — dwie pierwsze liczby tworzą ostrość, wariant zmienia przebieg cyklu.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Gorące i wilgotne powietrze przy otwieraniu komory — ryzyko poparzenia parą
• Kondensacja na wyrobach zasilanych — ryzyko zwarcia; wydanie 2025 dopuszcza badanie próbek zasilanych tylko w wyjątkowych przypadkach
• Woda w układzie nawilżania — kontrola czystości, aby nie rozwijały się mikroorganizmy

Najczęstsze pytania