♻️ Wilgoć całkowita stałych paliw wtórnych (SRF) — suszenie całej próbki w 105 °C do stałej masy z poprawką na wypór, CEN/TS 15414-1

Petrochemia CEN/TS 15414-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mieliśmy tekst specyfikacji — przedmowę i punkty 1–10, bez strony bibliografii — w słoweńskim wydaniu SIST-TS CEN/TS 15414-1:2010, które według strony tytułowej jest „istoveten" (identyczne) z CEN/TS 15414-1:2010 (wersje angielska i niemiecka). Punkt 1: metoda oznaczania wilgoci całkowitej stałych paliw wtórnych przez suszenie próbki w suszarce; nadaje się, gdy wymagana jest wysoka precyzja oznaczenia; stosuje się ją do wszystkich stałych paliw wtórnych. Uwagi: wilgoć całkowita nie jest wartością bezwzględną, więc porównywalne wyniki wymagają znormalizowanych warunków; termin „wilgoć" bywa mylący, bo materiały wtórne, np. biomasa, zawierają lotne związki (ekstrakty), które odparowują przy suszeniu; specyfikacja opiera się na prEN 14774-1. Zasada (pkt 4): próbkę suszy się w 105 °C w atmosferze powietrza do stałej masy, a procent wilgoci oblicza z ubytku masy; metoda obejmuje poprawkę na wypór. Pobieranie i przygotowanie próbki odsyła do prEN 15442 i prEN 15443, terminologię — do prEN 15357.

JAK SIĘ OZNACZA (pkt 5–8). Suszarka utrzymująca (105 ± 2) °C, w której powietrze wymienia się od trzech do pięciu razy na godzinę, a jego przepływ nie wywiewa cząstek z tacy; tace z materiału niekorodującego i żaroodpornego, o gładkiej, czystej powierzchni, mieszczące całą próbkę w proporcji ok. 1 g na 100 mm² (ok. 0,5 g na 100 mm², gdy gęstość nasypowa jest mniejsza niż 100 kg/m³); waga z dokładnością do 0,1 g. Próbka przychodzi w szczelnych, wodoodpornych pojemnikach albo workach; materiał gruby rozdrabnia się do grubości najwyżej 30 mm (np. rozdrabniacz wolnoobrotowy); próbkę waży się od razu po przygotowaniu — co najmniej 300 g, najlepiej ponad 500 g, a przy nominalnym górnym wymiarze cząstek 100 mm zaleca się 1–2 kg. Próbkę można podsuszyć przy przygotowaniu — wtedy wilgoć całkowitą liczy się ze wzoru na próbkę podsuszoną. Obok tacy z próbką suszy się identyczną pustą tacę odniesienia (poprawka na wypór: gorąca taca waży mniej niż zimna); wilgoć pozostałą na ściankach worka lub pojemnika wlicza się do wyniku — opakowanie suszy się w 105 °C i waży przed i po (gdy nie wytrzymuje 105 °C — suszy się otwarte w temperaturze pokojowej). Tace waży się na gorąco w ciągu 10–15 s, na podkładce izolującej; stała masa to zmiana nie większa niż 0,2 % całkowitego ubytku masy po kolejnych 60 min suszenia. Uwaga normy: suszenie zwykle nie powinno przekraczać 24 h, by nie tracić niepotrzebnie związków lotnych; czas suszenia ustala się w próbach wstępnych. Ostrzeżenie normy: niektóre składniki paliw wtórnych mogą ulec samozapłonowi przy suszeniu w 105 °C.

WYNIK (pkt 8–10). Wilgoć w stanie roboczym: Mar = [(m2 − m3) − (m4 − m5) + m6] / [(m2 − m1) + m6] × 100, gdzie m1 — pusta taca, m2 i m3 — taca z próbką przed i po suszeniu, m4 i m5 — taca odniesienia przed suszeniem (w temperaturze pokojowej) i po (na gorąco), m6 — wilgoć z opakowania. Po podsuszeniu: MT = Mp + Mr × (1 − Mp/100). Przeliczenie na stan suchy: Ud = Mar / (100 − Mar) × 100 i odwrotnie Mar = Ud / (100 + Ud) × 100. Każde oznaczenie liczy się do dwóch miejsc po przecinku, a średnią zaokrągla do 0,1 %; sprawozdanie podaje, czy wynik odniesiono do stanu roboczego, czy suchego. Precyzji (powtarzalności i odtwarzalności) specyfikacja nie podaje — ze względu na zróżnicowanie paliw wtórnych.

STATUS (odczyt 29.09.2026). Specyfikacja techniczna CEN (CEN/TS), przyjęta przez CEN 27 marca 2010 r. do tymczasowego stosowania, data wydania czerwiec 2010, komitet CEN/TC 343 „Solid recovered fuels", ICS 75.160.10; zastąpiła CEN/TS 15414-1:2006. Jej strona tytułowa mówi, że ważność CEN/TS ogranicza się początkowo do trzech lat, a członkowie CEN mogą utrzymywać sprzeczne normy krajowe do decyzji o zamianie na normę EN. Estoński EVS (odczyt 29.09.2026): CEN/TS 15414-1:2010 „Valid from 06.07.2010", oznaczona jako najnowsza wersja; część 2 — CEN/TS 15414-2:2010 (metoda uproszczona) — „Withdrawn from 01.07.2026", w historii zastąpiona przez EVS-EN ISO 21660-2:2025 (ważną od 17.11.2025); część 3 — EN 15414-3:2011 (wilgoć w ogólnej próbce analitycznej) — wycofana od 01.04.2021. Wyszukiwarka PKN (29.09.2026): hasło „15414-1" — „Brak wyników wyszukiwania"; hasło „CEN/TS 15414" — tylko PN-EN 15414-3:2011 (wersja angielska) z etykietą „Wycofana" (jej karta: wycofana 24-08-2021, „Zastąpiona przez: PN-EN ISO 21660-3:2021-08"); hasło „21660" — PN-EN ISO 21660-3:2021-08 i PN-EN ISO 21660-2:2026-05 (wersja angielska, „Część 2: Oznaczanie wilgoci całkowitej metodą uproszczoną"), części 1 tej serii nie ma. Polskiego przyjęcia CEN/TS 15414-1 nie ma — laboratoria powołują dokument CEN albo jego zagraniczne wydania.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 15414-1: 25 pozycji u 18 laboratoriów. Postaci: „CEN/TS 15414-1:2010" — 11 laboratoriów; „CEN/TS 15414-1" bez roku — AB 054 (dwie z trzech pozycji) i AB 550; „CEN/TS 15414-1:2010 M" — AB 1095 (M to w jego zakresie kod lokalizacji w Mysłowicach); „CEN-TS 15414-1:2010" — AB 1716; słoweńskie wydanie „SIST-TS CEN/TS 15414-1:2010" (w dokumencie PCA bez spacji: „SIST–TSCEN/TS 15414–1:2010") — AB 325; „SIS CEN/TS 15414-1:2014" — AB 769 (roku 2014 nie ma w historii wydań CEN; czy to rok wydania szwedzkiego — nie sprawdzaliśmy); „EN/TS 15414-1:2010" — AB 005, AB 081 i AB 1119, ale w ich zakresach PCA stoi „CEN/TS 15414-1:2010" — naszej kopii brakuje litery C. Razem z częścią 2 (CEN/TS 15414-2) w tej samej pozycji — AB 005, AB 550 i AB 830. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „CEN/TS 15414-1" i pokaże 12 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 12; poza nią zostają AB 005, AB 081, AB 1119 (w kopii „EN/TS"), AB 325, AB 769 i AB 1716.

AKTUALNE ZAKRESY PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 10.08.2023 do 22.09.2026). Wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona; AB 054 ma w zakresie przypisy o zawieszeniu innych pozycji, nie tych. Pełne zapisy dokumentów odniesienia porównane z dokumentami PCA — różnice opisane wyżej (litera C u AB 005, AB 081 i AB 1119).

ZAKRESY I MATRYCE. Metoda wagowa — wszystkie pozycje z opisem techniki. Zakresy w procentach: dolne od 0,1 (AB 687) i 0,10 (AB 005 — „% m/m") do 5,0 (AB 300) i 5,5 (AB 1119), górne od 28,0 (AB 1119) i 40,0 (AB 769, AB 829, AB 830, AB 1913) do 85,0 (AB 213) i 90,0 (AB 687, AB 1716); AB 550 i dwie pozycje AB 054 (odpady) są bez zakresu. Przedmiot: stałe paliwa wtórne (SRF) i surowce do ich produkcji, a u 11 laboratoriów także odpady wskazane kodami — m.in. z grup 19 i 20, u AB 687 i AB 1913 z grupy 10 01 (kody 10 01 01, 10 01 02, 10 01 03 i dalsze; u AB 687 zakres (0,10 – 50,0) %, u AB 1913 (0,2 – 40,0) %), a u AB 054 długa lista grup kodów, w tym 10 01; AB 550 opisuje odpady grupami według dokumentu PCA DAB-11. Specyfikacja stosuje się „do wszystkich stałych paliw wtórnych"; czy odpady spoza paliw wtórnych się w tym mieszczą — NIE ROZSTRZYGAMY.

OBOK TEJ NORMY. Przy wilgoci całkowitej paliw wtórnych i odpadów zakresy powołują obok niej (pełna lista): CEN/TS 15414-2 — AB 005, AB 550 i AB 830 w tej samej pozycji, u AB 550 osobno razem z PN-Z-15008-02:1993; PN-93/Z-15008/02 — AB 869 (odpady); PN-G-04611:2020-06 — AB 081 (odpady paleniskowe) i AB 1089 (odpady z grupy 10 01); PN-ISO 589:2006 metodę B1 — AB 687 (odpady z grupy 10 01); PN-80/G-04511 — AB 688 (odpady); procedury własne — AB 005 (PB-16, wilgoć całkowita „z obliczeń", także przy paliwach wtórnych), AB 1267 (PB-04 — paliwa wtórne i odpady DAB-11), AB 054, AB 079 i AB 300 (odpady); zapisy ogólne „Normy", „Procedury" — AB 213, AB 412, AB 1095. Wilgoć w ogólnej próbce analitycznej — inną wielkość — 16 z tych 18 laboratoriów (wszystkie poza AB 869 i AB 1095) oznacza według PN-EN ISO 21660-3:2021-08; ta norma ma w tej bazie wiedzy osobny wpis, podobnie jak metoda referencyjna dla biopaliw stałych — PN-EN ISO 18134-1.

CZEGO NIE PODAJEMY. Strony bibliografii nie mieliśmy — tytułu prEN 14774-1 nie podajemy. Nie podajemy też treści prEN 15442 i prEN 15443 (pobieranie i przygotowanie próbki), do których specyfikacja odsyła.

Zasada metody

Całą próbkę stałego paliwa wtórnego suszy się w suszarce w (105 ± 2) °C w atmosferze powietrza do stałej masy (zmiana nie większa niż 0,2 % całkowitego ubytku masy po kolejnych 60 min), ważąc tace na gorąco w ciągu 10–15 s. Wilgoć całkowitą oblicza się z ubytku masy, z poprawką na wypór (identyczna pusta taca odniesienia suszona obok) i z wilgocią pozostałą w opakowaniu próbki; wynik — w stanie roboczym, na życzenie przeliczony na stan suchy. Precyzji specyfikacja nie podaje.

Zastosowania

• Wilgoć całkowita stałych paliw wtórnych (SRF) i surowców do ich produkcji — w zakresach 18 laboratoriów
• Odpady wskazane kodami — u 11 laboratoriów; u AB 054, AB 687 i AB 1913 także z grupy 10 01
• Metoda referencyjna, gdy wymagana jest wysoka precyzja (pkt 1); metodę uproszczoną opisuje część 2, zastąpiona przez EN ISO 21660-2:2025

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

CEN/TS 15414-1:2010 (specyfikacja techniczna CEN, wersja angielska)

Tytuł (PL)

Stałe paliwa wtórne — Oznaczanie zawartości wilgoci metodą suszarkową — Część 1: Oznaczanie wilgoci całkowitej metodą referencyjną

Title (EN)

Solid recovered fuels — Determination of moisture content using the oven dry method — Part 1: Determination of total moisture by a reference method

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Pobrana i przygotowana według prEN 15442 i prEN 15443, dostarczona w szczelnym, wodoodpornym pojemniku albo worku; zważona od razu po przygotowaniu — co najmniej 300 g, najlepiej ponad 500 g.

2. Tace

   Zważyć pustą tacę (0,1 g), rozłożyć na niej całą próbkę (ok. 1 g na 100 mm²), zważyć identyczną pustą tacę odniesienia.

3. Opakowanie

   Wilgoć ze ścianek worka lub pojemnika wlicza się do wyniku: opakowanie suszy się w 105 °C (albo otwarte w temperaturze pokojowej) i waży przed i po.

4. Suszenie

   Tacę z próbką i tacę odniesienia suszyć w (105 ± 2) °C do stałej masy; nie przeładowywać suszarki. Ostrzeżenie normy: niektóre składniki mogą ulec samozapłonowi.

5. Ważenie na gorąco

   Tace ważyć na gorąco w ciągu 10–15 s; stała masa — zmiana ≤ 0,2 % całkowitego ubytku masy po kolejnych 60 min.

6. Obliczenie

   Mar = [(m2 − m3) − (m4 − m5) + m6] / [(m2 − m1) + m6] × 100; po podsuszeniu MT = Mp + Mr × (1 − Mp/100); średnia zaokrąglona do 0,1 %.

7. Sprawozdanie

   Laboratorium, data, identyfikacja próbki, powołanie CEN/TS 15414-1, odstępstwa, wynik ze wskazaniem stanu (roboczy albo suchy), nietypowe obserwacje.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ostrzeżenie specyfikacji: niektóre składniki stałych paliw wtórnych mogą ulec samozapłonowi przy suszeniu w 105 °C — suszarki nie przeładowywać
• Tace waży się na gorąco — podkładka izolująca na szalce wagi i ochrona rąk przed poparzeniem
• UWAGA MERYTORYCZNA: zakładka „Laboratoria" pomija sześć z 18 laboratoriów (inny zapis numeru, a u AB 005, AB 081 i AB 1119 błąd naszej kopii) — pełna lista jest w tym opisie

Najczęstsze pytania