🌱 Wapń całkowity i rozpuszczalny w wodzie w nawozach — manganometryczne oznaczanie wapnia wytrąconego jako szczawian z ekstraktu według PN-EN 15960 lub PN-EN 15961, PN-EN 16196

Fizykochemia PN-EN 16196

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „W niniejszej Normie Europejskiej określono metodę manganometryczną oznaczania zawartości wapnia w ekstraktach nawozowych. Niniejsza metoda ma zastosowanie do nawozów WE, dla których w rozporządzeniu (WE) nr 2003/2003, załącznik I [3] przewidziano deklarację całkowitej i/lub rozpuszczalnej w wodzie zawartości wapnia." Tytuł dopowiada zasadę: wyekstrahowany wapń wytrąca się w postaci szczawianu i oznacza manganometrycznie. Ekstraktów norma nie przygotowuje — laboratoria biorą je z PN-EN 15960 (wapń całkowity) albo PN-EN 15961 (wapń rozpuszczalny w wodzie); ta druga ma w tej bazie wiedzy osobny wpis.

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-EN 16196:2013-05 (wersja polska) nie ma adnotacji o wycofaniu — norma AKTUALNA. Publikacja wersji polskiej 06-09-2016, 14 stron, KT 156 Nawozów, ICS 65.080; „Wprowadza: EN 16196:2012 [IDT]"; pola „Zastępuje" nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 16196" (29.09.2026) pokazuje wersję polską i angielską wydania 2013-05, obie bez etykiety „Wycofana". Przepis: rozporządzenie (UE) 2019/1009 w art. 51 uchyla rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 ze skutkiem od 16 lipca 2022 r., a odesłania do niego traktuje jako odesłania do rozporządzenia 2019/1009; jak czytać dziś warunek z zakresu normy — NIE ROZSTRZYGAMY.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 16196: 21 pozycji u 14 laboratoriów. Postaci: „PN-EN 16196:2013-05" — 11 laboratoriów, „PN-EN 16196:2013" — AB 789, AB 820 i AB 827. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 16196" i pokaże 13 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 13; AB 1186 zostaje poza nią (zapisuje „PN-EN 15960:2011 PN-EN 16196:2013-05" jednym ciągiem). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.03.2025 do 05.08.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona; pełne zapisy dokumentów odniesienia zgodne z kopią.

CO OZNACZAJĄ. Wapń całkowity (z PN-EN 15960:2011) i wapń rozpuszczalny w wodzie (z PN-EN 15961:2017-02) — osobnymi pozycjami u AB 006, AB 180, AB 284, AB 317, AB 759, AB 779 i AB 787; jedną pozycją z obiema normami ekstrakcji — AB 312, AB 333, AB 820, AB 827 i AB 921; tylko wapń całkowity — AB 789 i AB 1186. Technika: metoda miareczkowa (u AB 827 „manganometryczna"). Zakresy jako CaO w procentach: dolne od 0,50 (m.in. AB 312, AB 787, AB 827) i 0,5 (AB 284, AB 820) do 2,0 (AB 789) i 2,00 (AB 317, AB 787 przy wapniu rozpuszczalnym); górne od 32,0 (AB 787, wapń całkowity) do 60,0 (AB 312, AB 820, AB 827, AB 921, AB 1186); AB 006 i AB 180 podają też zakres jako Ca — (0,50 – 40,0) %, AB 333 — (1,5 – 70,0) % bez wskazania postaci. Przedmiot: nawozy mineralne (nieorganiczne); AB 006 — także nawozy organiczno-mineralne i organiczne, kompost, podłoża i środki wspomagające uprawę roślin.

OBOK TEJ NORMY. Wapń w nawozach mineralnych poza tą normą oznaczają metodą ICP-OES — jako jeden z pierwiastków w pozycji „Zawartość pierwiastków" — AB 1095 (nawozy organiczne, naturalne i mineralne; PN-EN 16319+A1:2016-02) i AB 696 (nawozy nieorganiczne, organiczne, naturalne i organiczno-mineralne; procedura PT-LCAW-13, a przy surowcach do wytwarzania nawozów PT-LCAW-16). Przy nawozach naturalnych, organicznych i organiczno-mineralnych laboratoria mają procedury własne (AB 277, AB 312, AB 339, AB 779, AB 823, AB 921 — metodami płomieniowymi, AB 312 i AB 339 także ICP-OES), a metodą ICP-OES według norm oznaczają wapń także AB 700 (kompost; PN-EN ISO 11885:2009 z PN-EN 16173 i PN-EN 16174), AB 1249 (kompost; PN-EN 16170:2017-02) i AB 213 (kompost, biomasa, stabilizat; PN-EN 16174 z PN-EN 22036). Przy wapnach nawozowych stoją PN-EN 13475:2003 (AB 006, AB 180, AB 339), PN-EN 12946:2023-11 (AB 006, pozycja „Zawartość pierwiastków": wapń i magnez), PN-C-87006-11:1990 (wapna z magnezem) i PN-C-87007-06:1993 (wpis w tej bazie wiedzy). Przy środkach wspomagających uprawę roślin wapń oznaczają metodą ICP-OES AB 213 (z PN-EN 15960, PN-EN 15961 i PN-EN ISO 11885), AB 1365 (PN-EN ISO 11885 z procedurą ILB3b-25) i AB 1748 (PB-80). Magnez w tych samych ekstraktach — według PN-EN 16197 (osobny wpis).

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie (14 stron). Nie podajemy warunków wytrącania szczawianu, odczynników, stężenia roztworu manganianu(VII) potasu, obliczeń ani precyzji.

Zasada metody

Według karty i tytułu normy wapń z ekstraktu nawozowego (przygotowanego według PN-EN 15960 albo PN-EN 15961) wytrąca się w postaci szczawianu i oznacza manganometrycznie; wynik wyraża się jako zawartość wapnia (w zakresach zwykle jako CaO). Warunków wytrącania i miareczkowania NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Deklarowana zawartość wapnia całkowitego i rozpuszczalnego w wodzie w nawozach mineralnych — w zakresach 14 laboratoriów
• Kontrola nawozów razem z ekstrakcją według PN-EN 15960 lub PN-EN 15961

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 16196:2013-05 (wersja polska; wprowadza EN 16196:2012 [IDT])

Tytuł (PL)

Nawozy — Manganometryczne oznaczanie wyekstrahowanego wapnia wytrąconego w postaci szczawianu

Title (EN)

Fertilizers — Manganimetric determination of extracted calcium following precipitation in the form of oxalate

Procedura krok po kroku

1. Ekstrakt

   Ekstrakt nawozu według PN-EN 15960 (wapń całkowity) albo PN-EN 15961 (wapń rozpuszczalny w wodzie).

2. Wytrącenie

   Wapń z porcji ekstraktu wytrąca się w postaci szczawianu (tytuł); warunków NIE PODAJEMY.

3. Oznaczenie

   Oznaczenie manganometryczne; w zakresach — metoda miareczkowa.

4. Wynik

   Zawartość wapnia, w zakresach zwykle jako CaO w procentach.

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Manganian(VII) potasu jest silnym utleniaczem, a szczawiany są szkodliwe — obowiązują karty charakterystyki
• UWAGA MERYTORYCZNA: zakres normy odsyła do uchylonego rozporządzenia 2003/2003; przy nawozach organicznych laboratoria stosują procedury własne, nie tę normę

Najczęstsze pytania