🍎 Wapń, miedź, żelazo, magnez, mangan, potas, sód i cynk we wszystkich paszach — absorpcyjna spektrometria atomowa; granice oznaczania według opisu normy: potas i sód 500 mg/kg, wapń i magnez 50 mg/kg, miedź, żelazo, mangan i cynk 5 mg/kg; w zakresach akredytacji płomieniowa AAS (FAAS); PN-EN ISO 6869:2002

Chemia żywności PN-EN ISO 6869

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty PKN, w całości: „Podano metodę absorpcyjnej spektrometrii atomowej oznaczanie zawartości wapnia, miedzi, żelaza, magnezu, manganu, potasu, sodu i cynku we wszystkich paszach. Opisano zasadę metody, odczynniki, materiały, aparaturę, pobieranie i przygotowanie próbek, sposób postępowania, sposób obliczania wyników, precyzję (powtarzalność i odtwarzalność metody)” (na karcie bez kropki na końcu; „oznaczanie” — tak na karcie). Opis normy w katalogu Standard Norge (karta NS-EN ISO 6869:2000) dodaje granice oznaczania: „K and Na 500 mg/kg; Ca and Mg 50 mg/kg; Cu, Fe, Mn and Zn 5 mg/kg”. Tekstu normy (21 stron) nie mieliśmy.

STATUS (stan karty na 13.10.2026). Karta PN-EN ISO 6869:2002 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 18-12-2002, 21 stron, grupa cenowa L, Sektor Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa, KT 40 Pasz, „Wprowadza: EN ISO 6869:2000 [IDT], ISO 6869:2000 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 6869:2002 - wersja angielska”, ICS 65.120. Wcześniejsza wersja angielska (PN-EN ISO 6869:2002) ma w wyszukiwarce PKN etykietę „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 6869:2002 - wersja polska” (12.10.2026). U wydawcy: według katalogu Standard Norge (13.10.2026) ISO 6869:2000 (wydanie 1 z 14 grudnia 2000 r., ISO/TC 34/SC 10) ma status „Published”, bez adnotacji o zastąpieniu.

W PRZEPISIE. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/771 z dnia 29 lutego 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 152/2009 ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.Urz. UE L z 15.3.2024) — w załączniku IV „Metody analizy do celów kontroli poziomu dopuszczonych dodatków w paszach”, część C „Oznaczanie pierwiastków śladowych: żelaza, miedzi, manganu i cynku”, podaje, że ich zawartość ma być oznaczana metodą z EN 15510, EN 15621, EN 17053, EN ISO 6869 albo metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS) opisaną w punktach 1–8 tej części, z dolnymi granicami oznaczalności: żelazo 20 mg/kg, miedź 10 mg/kg, mangan 20 mg/kg, cynk 20 mg/kg. Załącznik III (metody analizy składu materiałów i mieszanek paszowych) metody oznaczania wapnia, magnezu, potasu ani sodu nie zawiera, a numer 6869 pada w tekście rozporządzenia tylko raz — w części C załącznika IV, przy czterech pierwiastkach śladowych.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z serwera produkcyjnego, odświeżona 12.10.2026). Numer 6869 stoi w 15 rekordach u 10 laboratoriów (AB 594 ma pozycję rozbitą w kopii na 5 rekordów, AB 400 — dwie pozycje); w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 12–13.10.2026; wydania od 31.10.2025 — AB 545 — do 07.08.2026 — AB 400) — w 11 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich pobranych dokumentów PCA nie dało laboratoriów spoza kopii bazy, żaden wiersz z numerem nie jest złożony pogrubioną kursywą, w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-EN ISO 6869:2002” — 7 laboratoriów (AB 868 z instrukcją I-01/1 edycja 7 z dnia 01.02.2022 r.); „PN-EN ISO 6869” bez roku — AB 465 (z procedurą PBC-52.00.00 i rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2024/771), AB 527 (z rozporządzeniem wykonawczym Komisji, w dokumencie bez numeru) i AB 856 (z procedurą PB 35 KLP i rozporządzeniem 2024/771). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 6869”) pokazuje wszystkie 10 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 13.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot: pasze (wszystkie 10; AB 527 także premiksy i dodatki paszowe, AB 585 także produkty rolne, AB 868 „pasze dla zwierząt”), u AB 400 osobno mączki. Technika: płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS) — wszystkie. Pierwiastki z zakresami: wszystkie osiem — AB 400 (Ca 0,1–25 %, Mg 0,15–5 %, K 0,1–10 %, Zn 10,0–20000 mg/kg, Cu, Fe i Mn 1,0–1500 mg/kg, Na 10,0–50000 mg/kg; w mączkach tylko Ca, Mg, K), AB 545 (Cu 5,0–35000, Zn 5,0–800000, Fe 5,0–300000, Mn 5–63000 mg/kg; Ca 0,05–400, Mg 0,05–560, K 0,5–500, Na 0,5–400 g/kg), AB 585 (Ca 0,24–455 g/kg, Cu 3,0–18000 mg/kg, Zn 14–62171 mg/kg, Na 0,076–102 g/kg, K 0,05–49 g/kg, Fe 4,0–72000 mg/kg, Mn 2,6–50000 mg/kg, Mg 0,01–74 g/kg), AB 868 (Ca 0,3–200, Na 0,05–15, K 0,2–30 g/kg; Mg 20,0–6000, Zn 6,0–1300, Mn 5,0–500, Fe 10,0–750, Cu 5,0–1200 mg/kg); tylko wapń, magnez, sód i potas — AB 594 (Ca 50–400000, Mg 50–4600, Na 500–80000, K 500–35000 mg/kg), AB 604 (Ca 0,03–24,0 %, Mg 0,11–5,0 %, Na 0,02–5,0 %, K 0,16–1,3 %) i AB 620 (Ca, K, Mg, Na bez zakresów, w pozycji z przedmiotem „Pasze E” — zakres elastyczny); bez wykazu pierwiastków, w zakresie elastycznym („E”) — AB 465, AB 527, AB 856.

OBOK TEJ NORMY. W tych samych pozycjach: rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/771 — AB 465, AB 527 (bez numeru), AB 856; procedury własne — AB 465 (PBC-52.00.00), AB 856 (PB 35 KLP); instrukcja — AB 868 (I-01/1). Trzy laboratoria dzielą pierwiastki między dwa dokumenty: żelazo, miedź, cynk i mangan oznaczają według rozporządzenia wykonawczego (UE) 2024/771, zał. IV C (FAAS), a wapń, magnez, sód i potas — według tej normy (AB 594, AB 604, AB 620); u AB 594 zakresy żelaza, miedzi, cynku i manganu zaczynają się dokładnie od granic oznaczalności z rozporządzenia (20, 10, 20 i 20 mg/kg). Te same pierwiastki w paszach oznaczają w kopii bazy według PN-EN 15621 (ICP-AES po mineralizacji ciśnieniowej; osobny wpis Bazy Wiedzy) dwa laboratoria — AB 531 i AB 545; AB 545 ma obie normy w osobnych pozycjach.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — dolna granica: opis normy podaje granice oznaczania K i Na 500 mg/kg, Ca i Mg 50 mg/kg, Cu, Fe, Mn i Zn 5 mg/kg, a zakresy części laboratoriów zaczynają się niżej — AB 400 (Na od 10 mg/kg; Cu, Fe i Mn od 1,0 mg/kg), AB 585 (Na od 76 mg/kg, K od 50 mg/kg, Mg od 10 mg/kg, Cu od 3,0, Fe od 4,0, Mn od 2,6 mg/kg), AB 604 (Na od 0,02 % = 200 mg/kg), AB 868 (Na od 50 mg/kg, K od 200 mg/kg, Mg od 20,0 mg/kg) — to wymaga warunków innych niż te, dla których norma podaje granice. Drugie — jednostki: zakresy w zakresach akredytacji stoją w %, g/kg i mg/kg (0,1 % = 1000 mg/kg = 1 g/kg); przy porównaniu z granicą normy trzeba je przeliczyć. Trzecie — przepis: rozporządzenie powołuje EN ISO 6869 tylko dla żelaza, miedzi, manganu i cynku jako dodatków paszowych, obok własnej metody FAAS; wapnia, magnezu, sodu i potasu ta część przepisu nie obejmuje — a trzy laboratoria (AB 594, AB 604, AB 620) stosują normę właśnie i tylko do tych czterech pierwiastków. Czwarte — zakres elastyczny: u AB 465, AB 527 i AB 856 dokument PCA nie podaje pierwiastków ani zakresów; listę działań laboratorium udostępnia według dokumentu samo.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy sposobu przygotowania próbki (spopielenia, roztwarzania), odczynników, długości fal, rodzaju płomienia, dodatków przeciw zakłóceniom ani danych precyzji.

Zasada metody

Zawartość wapnia, miedzi, żelaza, magnezu, manganu, potasu, sodu i cynku w paszy oznacza się absorpcyjną spektrometrią atomową w roztworze przygotowanym z próbki (karta PKN: zasada, odczynniki, aparatura, przygotowanie próbek, obliczanie i precyzja); granice oznaczania według opisu normy: K i Na 500 mg/kg, Ca i Mg 50 mg/kg, Cu, Fe, Mn i Zn 5 mg/kg. Szczegółów przygotowania i pomiaru NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Wszystkie pasze — wapń, miedź, żelazo, magnez, mangan, potas, sód i cynk (karta PKN)
• Urzędowa kontrola pasz — żelazo, miedź, mangan i cynk jako dodatki paszowe: EN ISO 6869 jedną z metod wskazanych w rozporządzeniu (WE) nr 152/2009 zmienionym rozporządzeniem (UE) 2024/771
• Pasze, premiksy, dodatki paszowe, mączki — w aktualnych zakresach akredytacji 10 laboratoriów, wszystkie z FAAS

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 6869:2002

Tytuł (PL)

Pasze — Oznaczanie zawartości wapnia, miedzi, żelaza, magnezu, manganu, potasu, sodu i cynku — Metoda absorpcyjnej spektrometrii atomowej

Title (EN)

Animal feeding stuffs — Determination of the contents of calcium, copper, iron, magnesium, manganese, potassium, sodium and zinc — Method using atomic absorption spectrometry

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Pobieranie i przygotowanie próbek paszy — według karty PKN opisane w normie; szczegółów NIE PODAJEMY. PN-EN ISO 6869:2002 bez adnotacji o wycofaniu w PKN (13.10.2026).

2. Przeprowadzenie do roztworu

   Sposób rozkładu próbki NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

3. Pomiar

   Absorpcyjna spektrometria atomowa (w zakresach akredytacji FAAS); Ca, Cu, Fe, Mg, Mn, K, Na, Zn.

4. Wynik

   Zawartość pierwiastka w paszy; wyniki poniżej granic oznaczania z opisu normy (K, Na 500; Ca, Mg 50; Cu, Fe, Mn, Zn 5 mg/kg) wymagają warunków innych niż w normie.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Roztwarzanie próbek i praca z płomieniem spektrometru — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: przepis o urzędowej kontroli pasz powołuje tę normę tylko dla żelaza, miedzi, manganu i cynku

Najczęstsze pytania