💡 Badanie wahań napięcia i migotania światła — PN-EN 61000-3-3

Elektronika i EMC PN-EN 61000-3-3

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE: „Niniejsza część IEC 61000 dotyczy ograniczania wahań napięcia i migotania światła występujących w publicznych sieciach zasilających niskiego napięcia. Określono w niej poziomy dopuszczalne zmian napięcia, które mogą być powodowane przez urządzenia badane w określonych warunkach, i podano wskazówki dotyczące metod ich oceny. Niniejsza część IEC 61000 dotyczy urządzeń elektrycznych i elektronicznych o zasilającym prądzie fazowym do 16 A włącznie, przeznaczonych do bezwarunkowego przyłączania do publicznych sieci rozdzielczych niskiego napięcia o napięciu fazowym od 220 V do 250 V i częstotliwości 50 Hz."

CO ZROBIĆ, GDY URZĄDZENIE NIE SPEŁNIA WYMAGAŃ — ODPOWIEDŹ JEST W SAMYM ZAKRESIE. Karta mówi: „Urządzenia, które nie spełniają wymagań dla poziomów dopuszczalnych określonych w tej części IEC 61000 podczas badania z impedancją odniesienia Zref zgodną z 6.4 i których z tego powodu nie można uznać za zgodne z niniejszą częścią, można ponownie badać lub oceniać, aby wykazać zgodność z IEC 61000-3-11. Część 3-11 dotyczy urządzeń o znamionowym fazowym prądzie zasilającym ≤ 75 A i podlegających przyłączeniu warunkowemu." Niezaliczenie badania nie kończy więc drogi wyrobu — zmienia tylko podstawę oceny i warunki przyłączenia.

IMPEDANCJI ODNIESIENIA NIE MA W TEJ NORMIE — I TO JEST NAJWAŻNIEJSZA RZECZ DLA CZYTELNIKA. Badanie prowadzi się przy impedancji odniesienia oznaczanej Zref, ale jej wartości pochodzą z IEC 60725, a nie z tej normy. Karta katalogowa producenta aparatury pomiarowej podaje je jako: linia 0,24 Ω + j0,15 Ω oraz przewód neutralny 0,16 Ω + j0,10 Ω, z wyraźnym wskazaniem, że jest to impedancja „according IEC 60725". Czytelnik, który sięgnie po samą część 3-3, tych liczb tam nie znajdzie; zakres odsyła jedynie do punktu 6.4 własnego tekstu, a ten do dokumentu odrębnego.

BADANIA WEDŁUG TEJ NORMY SĄ BADANIAMI TYPU. Zakres mówi to wprost: „Badania zgodne z niniejszą częścią są badaniami typu. Szczegółowe warunki badań określono w Załączniku A, a obwód pomiarowy przedstawiono na Rysunku 1." Wynik dotyczy więc egzemplarza reprezentatywnego dla produkcji, a nie pojedynczej sztuki.

OSTRZEŻENIE Z SAMEGO ZAKRESU O GRANICACH STOSOWANIA WYNIKU. Karta przytacza uwagę: „Poziomy dopuszczalne podane w niniejszej normie dotyczą zmian napięcia występujących u odbiorców podłączonych do interfejsu pomiędzy publiczną siecią zasilającą niskiego napięcia a instalacją urządzeń użytkowników. W konsekwencji, gdy rzeczywista impedancja zasilania na zaciskach zasilania urządzeń podłączonych w granicach instalacji użytkowników przekracza impedancję badania, możliwe jest wystąpienie zakłóceń w zasilaniu, przekraczających poziomy dopuszczalne." Zaliczenie badania nie gwarantuje więc braku migotania w konkretnej instalacji — gwarantuje zgodność w warunkach odniesienia.

WIELKOŚCI OCENIANE — ZA ŹRÓDŁEM WTÓRNYM, NIE ZA NORMĄ. Opis usługi laboratorium badawczego podaje dla tej normy pięć wielkości z wartościami dopuszczalnymi: krótkookresowy wskaźnik migotania Pst nie większy niż 1,0 przy oknie obserwacji 10 minut; długookresowy wskaźnik migotania Plt nie większy niż 0,65 przy oknie dwóch godzin; względna zmiana napięcia w funkcji czasu d(t) nie większa niż 3,3 %; względna zmiana napięcia w stanie ustalonym dc nie większa niż 3,3 %; maksymalna względna zmiana napięcia dmax nie większa niż 4 %. Czasu trwania, przez który d(t) może przekraczać podaną wartość, nie ustaliliśmy.

STAN DOKUMENTU NA 22-09-2026. Karta PN-EN 61000-3-3:2013-10 nie ma nagłówka „Wycofana" ani wiersza „Data wycofania" — wydanie jest aktualne. Norma wprowadza EN 61000-3-3:2013 [IDT] oraz IEC 61000-3-3:2013 [IDT], zastępuje PN-EN 61000-3-3:2011 (wersja polska), a w zbiorze są do niej zmiany A1:2019-10 i A2:2022-04 w wersjach angielskich. Oznaczenie NIE MA członu IEC — sprawdzone osobno na karcie, bo DWIE inne normy opisane w tej bazie taki człon w nowszym wydaniu dostały (PN-EN IEC 60068-2-78:2026-09 i PN-EN IEC 55011:2026-06).

CZEGO NIE PODAJEMY I SKĄD TO WIEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie (44 strony, ICS 33.100.20, Organ Techniczny KT 104). Wartości Zref pochodzą z karty katalogowej producenta aparatury, a wartości dopuszczalne wskaźników — z opisu usługi laboratorium; jedno i drugie to deklaracja dostawcy, a nie cytat z normy. NIE PODAJEMY: treści Załącznika A z warunkami badania, układu z Rysunku 1, sposobu wyznaczania Pst i Plt, warunków pracy urządzenia w trakcie badania ani zasad postępowania przy urządzeniach o pracy przerywanej. Wszystko to jest treścią normy.

Zasada metody

Badane urządzenie przyłącza się do źródła zasilania przez impedancję odniesienia i rejestruje przebieg napięcia w punkcie przyłączenia, gdy urządzenie pracuje w warunkach określonych w normie. Z zarejestrowanego przebiegu wyznacza się zmiany napięcia i wskaźniki migotania: krótkookresowy Pst w oknie dziesięciu minut i długookresowy Plt w oknie dwóch godzin, a także względne zmiany napięcia d(t), dc i dmax. Wyniki porównuje się z wartościami dopuszczalnymi. Impedancja odniesienia jest tu warunkiem pomiaru: ta sama praca urządzenia przy innej impedancji daje inne wahania napięcia, dlatego wynik ma sens wyłącznie razem z nią.

Zastosowania

• Badania typu sprzętu gospodarstwa domowego przyłączanego bezwarunkowo do sieci niskiego napięcia
• Badania narzędzi i urządzeń o pracy przerywanej, powodujących wahania obciążenia
• Ocena zgodności wyrobu z wymaganiami dyrektywy 2014/30/UE
• Wstępna kwalifikacja wyrobu przed oceną według PN-EN 61000-3-11 przy przyłączeniu warunkowym (wydanie aktualne PN-EN IEC 61000-3-11:2020-01 — wyłącznie wersja angielska; polska tylko dla wycofanego wydania z 2004 r.)
• Badania odbiorników oświetleniowych, w których migotanie jest zjawiskiem bezpośrednio widocznym

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 61000-3-3:2013-10 (wersja angielska; wprowadza EN 61000-3-3:2013 [IDT] i IEC 61000-3-3:2013 [IDT])

Tytuł (PL)

Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) — Część 3-3: Poziomy dopuszczalne — Ograniczanie zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła w publicznych sieciach zasilających niskiego napięcia, powodowanych przez odbiorniki o fazowym prądzie znamionowym ≤ 16 A przyłączone bezwarunkowo

Title (EN)

Electromagnetic compatibility (EMC) — Part 3-3: Limits — Limitation of voltage changes, voltage fluctuations and flicker in public low-voltage supply systems, for equipment with rated current ≤ 16 A per phase and not subject to conditional connection

Procedura krok po kroku

1. Sprawdzenie, czy wyrób mieści się w zakresie normy

   Prąd fazowy do 16 A włącznie i przyłączanie bezwarunkowe do publicznej sieci niskiego napięcia o napięciu fazowym od 220 V do 250 V i częstotliwości 50 Hz. Wyrób o większym prądzie albo przyłączany warunkowo ocenia się według IEC 61000-3-11.

2. Zestawienie układu pomiarowego z impedancją odniesienia

   Urządzenie przyłącza się przez impedancję odniesienia Zref, której wartości pochodzą z IEC 60725, a nie z tej normy. UKŁADU Z RYSUNKU 1 I WARUNKÓW Z ZAŁĄCZNIKA A NIE PODAJEMY.

3. Odtworzenie warunków pracy wyrobu

   Urządzenie pracuje w warunkach określonych w normie, odtwarzających typowe użytkowanie; przy wyrobach o pracy przerywanej istotny jest cykl załączeń. SZCZEGÓŁÓW NIE PODAJEMY.

4. Rejestracja przebiegu napięcia

   Rejestruje się napięcie w punkcie przyłączenia przez czas potrzebny do wyznaczenia wskaźników: dziesięć minut dla Pst i dwie godziny dla Plt.

5. Wyznaczenie wskaźników i zmian napięcia

   Z przebiegu wyznacza się Pst, Plt oraz d(t), dc i dmax. SPOSOBU OBLICZANIA WSKAŹNIKÓW NIE PODAJEMY — jest w tekście normy.

6. Porównanie z wartościami dopuszczalnymi

   Każdą wielkość porównuje się z jej wartością dopuszczalną, podaną zawsze razem z warunkiem: Pst z oknem 10 minut, Plt z oknem dwóch godzin.

7. Postępowanie przy niezaliczeniu

   Wyrób, który nie spełnia wymagań przy badaniu z impedancją odniesienia, można ponownie badać lub oceniać według IEC 61000-3-11 jako podlegający przyłączeniu warunkowemu.

8. Zapis wyniku razem z warunkami odniesienia

   W sprawozdaniu podaje się wynik wraz z impedancją odniesienia i oknami obserwacji. Wartość Pst bez okna i bez impedancji nie mówi, w jakich warunkach powstała.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Badanie prowadzi się przy napięciu sieciowym — układ pomiarowy i impedancja odniesienia pozostają pod napięciem przez cały czas rejestracji
• Impedancja odniesienia nagrzewa się przy dużych prądach obciążenia — zachować odstępy i wentylację przewidziane przez producenta
• Wyroby o pracy przerywanej mogą uruchamiać się samoczynnie w trakcie rejestracji — oznaczyć stanowisko i nie pozostawiać go bez nadzoru
• Przy badaniu opraw oświetleniowych migotanie o dużej amplitudzie bywa uciążliwe dla obsługi — ograniczyć czas obserwacji bezpośredniej

Najczęstsze pytania