🌿 Tytan i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,87 mg/m³ w przeliczeniu na Ti (720 l powietrza), NDS 10 mg/m³, NDSCh 30 mg/m³ (jako Ti); PN-Z-04489:2017-10

Środowisko PN-Z-04489

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania tytanu (nr CAS: 13463-67-7) i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy, z zastosowaniem płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie tytanu i jego związków w przeliczeniu na tytan, jakie można oznaczać w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonania oznaczania opisanych w normie, wynosi 0,87 mg/m3 (dla próbki powietrza o objętości 720 l).” Karta nie podaje sposobu pobierania ani mineralizacji. Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o tytanie (przeszukanie 04.10.2026).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 561: „Tytan [7440-32-6] i jego związki – w przeliczeniu na Ti” — NDS 10 mg/m³, NDSCh 30 mg/m³, bez notacji „skóra”. Osobna poz. 204: „Ditlenek tytanu [13463-67-7] – frakcja wdychalna” — NDS 10 mg/m³, bez NDSCh. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 0,87 mg/m³, to 8,7 % NDS tytanu. Numer CAS podany na karcie przy „tytanie” (13463-67-7) to w wykazie NDS numer ditlenku tytanu; tytan ma w wykazie numer 7440-32-6.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04489:2017-10 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 23-10-2017, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04489” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04489 stoi w 3 rekordach u 3 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.01.2026 do 02.07.2026) — w 3 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04489:2017-10” — AB 849 sama, AB 632 obok instrukcji IB-10 wydanie 1 z 01.10.2023 r., AB 719 jako „PN-Z-04489:2017-10 pkt 7” obok procedury PA-29 wydanie 18 z 30.01.2026 r. „z wyłączeniem pkt. 3.6”. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04489”) pokazuje wszystkie 3 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na filtry. Wielkość: stężenie (zawartość) tytanu i jego związków w przeliczeniu na Ti. Zakresy: AB 632 — 0,868–62,5 mg/m³ i 0,625–45 mg w próbce; AB 849 — 0,14–60 mg/m³ i 0,1–24,0 mg w próbce; AB 719 — 0,0025–15,0 mg w próbce. Technika: płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS) — AB 632 i AB 849; AB 719 — emisyjna spektrometria atomowa ze wzbudzeniem w plazmie indukcyjnie sprzężonej (ICP-OES).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — technika: tytuł i karta mówią o FAAS, a AB 719 oznacza tytan techniką ICP-OES według własnej procedury, powołując z normy tylko punkt 7; czego dotyczy ten punkt, z karty nie wynika — sprawozdanie powinno mówić, że wynik nie pochodzi z pomiaru FAAS. Drugie — granica oznaczalności: według karty 0,87 mg/m³ dla 720 l; AB 632 podaje tę granicę (0,868 mg/m³), AB 849 — niższą (0,14 mg/m³), co wymaga warunków innych niż w normie. Trzecie — dwie pozycje wykazu: wynik jako Ti porównuje się z NDS tytanu i jego związków (poz. 561), a ditlenek tytanu ma osobną pozycję dla frakcji wdychalnej (poz. 204) — karta nie mówi o frakcji, a podany na niej CAS należy w wykazie do ditlenku tytanu; sprawozdanie powinno jasno wskazać, wobec której pozycji ocenia wynik. Czwarte — NDSCh 30 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego, którego warunków NIE PODAJEMY; oznaczalność z karty podano dla próbki 720 l.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy filtra, strumienia pobierania, sposobu mineralizacji, długości fali, rodzaju płomienia ani obliczeń; treści punktu 7 normy nie znamy.

Zasada metody

Tytan i jego związki w powietrzu stanowiska pracy oznacza się płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową (karta PKN), a wynik w przeliczeniu na tytan porównuje się z NDS 10 mg/m³ i NDSCh 30 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 0,87 mg/m³ dla próbki 720 l. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — tytan i jego związki (jako Ti) — w aktualnych zakresach 3 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 10 mg/m³ i NDSCh 30 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 561 wykazu); ditlenek tytanu — osobna poz. 204 (frakcja wdychalna)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04489:2017-10

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie tytanu i jego związków na stanowiskach pracy metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of titanium and its compounds at workplaces by flame atomic absorption spectrometry

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Według karty oznaczalność podano dla 720 l powietrza; w zakresach laboratoriów — filtry; szczegółów NIE PODAJEMY.

2. Przygotowanie próbki

   Sposobu przeprowadzenia próbki do roztworu NIE PODAJEMY — karta go nie podaje.

3. Pomiar

   Płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w przeliczeniu na Ti w mg/m³; porównanie z NDS 10 mg/m³ i NDSCh 30 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 0,87 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Tytan i jego związki — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: AB 719 stosuje ICP-OES, nie FAAS; tytan i ditlenek tytanu mają w wykazie NDS osobne pozycje

Najczęstsze pytania