🏗️ Badanie trójosiowego ściskania bez konsolidacji i bez odpływu (UU) — walcowa próbka gruntu (nienaruszona, zagęszczona, przerobiona lub rekonstytuowana) w membranie poddana w komorze ciśnieniu izotropowemu bez odpływu, a następnie ścinana bez odpływu; wytrzymałość na ścinanie bez odpływu cu równa połowie dewiatora przy zniszczeniu (największy dewiator albo np. 15 % odkształcenia pionowego), zależność naprężenie–odkształcenie w naprężeniach całkowitych, PN-EN ISO 17892-8

Budownictwo PN-EN ISO 17892-8

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 17892-8:2018-05 (wersja polska), w całości: „W niniejszym dokumencie opisano badanie ściskania trójosiowego próbek bez konsolidacji i bez odpływu. Niniejszy dokument ma zastosowanie w przypadku laboratoryjnego określania wytrzymałości na ścinanie przy ściskaniu trójosiowym próbek niedrenowanych w zakresie rozpoznania geotechnicznego. Cylindryczna próbka, zawierająca grunt nienaruszony, ponownie zagęszczony, modelowany lub rekonstytuowany, poddawana jest izotropowemu naprężeniu w warunkach bez odpływu, a następnie ścinana w tych samych warunkach. Badanie to pozwala na określenie wytrzymałości na ścinanie, charakterystyk naprężenie-odkształcenie w warunkach naprężeń całkowitych. Procedury niestandardowe, takie jak badanie pomiaru ciśnienia w porach gruntu oraz badania z filtrami odpływu, nie zostały uwzględnione w niniejszym dokumencie. UWAGA: Dokument ten spełnia wymagania dotyczące badań trójosiowego ściskania gruntu bez konsolidacji i bez odpływu w rozpoznaniu i badaniach geotechnicznych zgodnie z EN 1997-1 oraz EN 1997-2.” Tekst normy czytamy w próbce ISO 17892-8:2018 od okładki do punktu 5.2.4 (komora trójosiowa); dalszej części rozdziału 5, rozdziałów 6–8 (procedura, wyniki, sprawozdanie) ani załącznika A nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 17892-8:2018 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–5.2.4). Normę przygotował CEN/TC 341 razem z ISO/TC 182 (porozumienie wiedeńskie); wydanie pierwsze zastępuje ISO/TS 17892-8:2004 i poprawkę Cor.1:2006. Zakres (1): trójosiowe ściskanie bez konsolidacji i bez odpływu; laboratoryjne oznaczanie wytrzymałości na ścinanie bez odpływu przy ściskaniu; walcowa próbka z gruntu nienaruszonego, zagęszczonego, przerobionego lub rekonstytuowanego, poddana naprężeniu izotropowemu bez odpływu i ścinana bez odpływu; wytrzymałość i zależność naprężenie–odkształcenie w naprężeniach całkowitych; procedury niestandardowe (z pomiarem ciśnienia porowego, z drenami filtracyjnymi) nie są objęte. Powołania (2): ISO 14688-1, ISO 17892-1, -2 i -3. Definicje (3): ciśnienie w komorze — ciśnienie cieczy w komorze; dewiator — różnica pionowego i poziomego naprężenia całkowitego w połowie wysokości próbki; wytrzymałość na ścinanie bez odpływu — równa połowie dewiatora przy zniszczeniu w badaniu UU; zniszczenie — największy dewiator albo, gdy go nie osiągnięto, ustalone kryterium odkształcenia, np. 15 % odkształcenia pionowego. Symbole (4): m.in. cu, Ai i Acor (przekrój początkowy i w trakcie ścinania), a (przekrój tłoka przy zewnętrznym mierniku siły), Dm, Em (moduł membrany przy rozciąganiu), tm, Hi, Hs = Hi − ΔHi (wysokość przed ścinaniem), W (ciężar tłoka, kołpaka, ewentualnego wieszaka i połowy próbki), γ (ciężar objętościowy cieczy w komorze), (Δσv)m (poprawka na membranę), εv, σc, σh, σv, ΔV. Aparatura (5): regularne utrzymanie, kontrole i wzorcowanie według załącznika A; rysunek 1 — miernik siły (alternatywne położenia), odpowietrzenie, czujnik przemieszczeń pionowych, tłok, kołpak, próbka, membrana gumowa, uszczelki, regulacja i pomiar ciśnienia w komorze, komora; komora ma wytrzymać ciśnienie bez wycieku (najlepiej przezroczysta); tłok ma przesuwać się gładko, z minimalnym tarciem i w osi; odkształcenia kołpaka, podstawy i ich połączeń mają być pomijalne wobec odkształceń próbki; średnica kołpaka i podstawy zwykle równa średnicy próbki — mniejsze próbki dopuszczalne, jeśli nie powstaną puste przestrzenie pod membraną na końcach.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 17892-8:2018-05 (wersja polska, publikacja 27-09-2021, 20 stron, grupa cenowa K) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 254 Geotechniki, ICS 13.080.20 i 93.020, „Wprowadza: EN ISO 17892-8:2018 [IDT], ISO 17892-8:2018 [IDT]”; karta nie wymienia elementów dodatkowych. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 17892-8” (02.10.2026) pokazuje wersję angielską i polską 2018-05. Katalog EVS (odczyt 02.10.2026) podaje ISO 17892-8:2018 jako ważną od 14.02.2018.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 17892-8 stoi w 7 rekordach u 6 laboratoriów: AB 283, AB 962, AB 1416, AB 1770, AB 1778, AB 1914. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 24.09.2024 do 17.07.2026) wszystkie podają „PN-EN ISO 17892-8:2018-05”; AB 283 i AB 1778 dopisują krajową poprawkę „Ap1” (AB 1778: „/Ap1:2021-04”), której karta wydania 2018-05 nie wymienia — jej treści nie sprawdzaliśmy. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 17892-8” i pokazuje wszystkie 6 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Grunty — „Wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, metoda badania trójosiowego ściskania bez konsolidacji i bez odpływu (UU)” (AB 283); „Wytrzymałość na ścinanie, … bez konsolidacji i bez drenażu (UU)” (AB 1770, dwie pozycje); „Wytrzymałość na ścinanie”, zakres obciążeń od 0 do 25 kN (AB 1778); „Wytrzymałość na ściskanie”, ciśnienie w komorze od 0 do 3000 kPa, UU (AB 1914); „Badania gruntów w aparacie trójosiowego ściskania bez nasycania wodą i bez konsolidacji”, ciśnienie w komorze od 0 do 3500 kPa (AB 962, AB 1416).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wielkości: cu to POŁOWA dewiatora przy zniszczeniu — podanie całego dewiatora jako wytrzymałości na ścinanie podwaja wynik; „wytrzymałość na ściskanie” w pozycji AB 1914 to inna nazwa niż wielkość zdefiniowana w normie. Przy kryterium zniszczenia: gdy dewiator nie osiąga maksimum, przyjmuje się kryterium odkształcenia (np. 15 %) — w części 9 (badanie z konsolidacją) przykładowym kryterium odkształcenia jest 10 %, więc wyniki obu badań porównuje się tylko przy nazwanym kryterium. Przy naprężeniach: UU daje wynik w naprężeniach CAŁKOWITYCH, bez pomiaru ciśnienia porowego — nie daje parametrów efektywnych (do nich służy część 9). Przy nazwie badania: AB 962 i AB 1416 opisują je jako „bez nasycania wodą i bez konsolidacji”, a norma definiuje je jako badanie bez konsolidacji i BEZ ODPŁYWU — o nasycaniu jej zakres nie mówi. Przy aparacie: kołpak i podstawa zwykle o średnicy próbki — mniejsze próbki norma dopuszcza tylko wtedy, gdy można uniknąć pustych przestrzeni pod membraną na końcach (5.2.4); poprawka na membranę wchodzi do obliczeń (symbol (Δσv)m).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów 5.2.5–8 ani załącznika A: wymagań dla membran, czujników i ramy, prędkości ściskania, wymiarów próbki, ciśnienia w komorze, wzorów na przekrój skorygowany, dewiator i poprawkę na membranę ani zawartości sprawozdania; nie znamy też treści krajowej poprawki Ap1 — nie podajemy więc żadnej z tych liczb.

Zasada metody

Walcową próbkę gruntu w gumowej membranie poddaje się w komorze trójosiowej ciśnieniu izotropowemu bez odpływu i bez konsolidacji, a następnie ściska osiowo bez odpływu do zniszczenia; wytrzymałość na ścinanie bez odpływu cu to połowa dewiatora przy zniszczeniu (naprężenia całkowite).

Zastosowania

• Grunty spoiste w rozpoznaniu geotechnicznym — wytrzymałość na ścinanie bez odpływu cu; 6 laboratoriów w zakresach PCA
• Analizy stateczności w warunkach bez odpływu (krótkotrwałych) według EN 1997-1 i EN 1997-2
• Zależność naprężenie–odkształcenie w naprężeniach całkowitych

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 17892-8:2018-05 (wersja polska; EN ISO 17892-8:2018 IDT, ISO 17892-8:2018 IDT)

Tytuł (PL)

Rozpoznanie i badania geotechniczne — Badania laboratoryjne gruntów — Część 8: Badania trójosiowe bez konsolidacji i bez odpływu

Title (EN)

Geotechnical investigation and testing — Laboratory testing of soil — Part 8: Unconsolidated undrained triaxial test

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Walec z gruntu nienaruszonego, zagęszczonego, przerobionego lub rekonstytuowanego w membranie; wilgotność i gęstość według ISO 17892-1 i -2. PN-EN ISO 17892-8:2018-05 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Ciśnienie w komorze

   Naprężenie izotropowe bez odpływu, bez konsolidacji (szczegóły w rozdziale 6 — poza czytanym fragmentem).

3. Ścinanie

   Osiowe ściskanie bez odpływu do zniszczenia: największy dewiator albo kryterium odkształcenia (np. 15 %).

4. Wyniki

   Dewiator z siły i przekroju skorygowanego z poprawką na membranę; cu = ½ dewiatora przy zniszczeniu (wzorów nie mamy).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera ostrzeżeń bhp; komora pracuje pod ciśnieniem — zasady bezpieczeństwa ustala laboratorium
• UWAGA MERYTORYCZNA: cu to połowa dewiatora przy zniszczeniu, w naprężeniach całkowitych; parametry efektywne daje badanie z konsolidacją (PN-EN ISO 17892-9)

Najczęstsze pytania