🌱 Zawartość tlenku wapnia (CaO) w wapnach nawozowych i nawozach wapniowych — miareczkowanie wersenianem dwusodowym przy pH 12–13 wobec kalcesu, PN-C-87007-06

Fizykochemia PN-C-87007-06

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN wydania 1993, w całości: „Podano metodę miareczkowania kompleksometrycznego dla oznaczania zawartości tlenku wapniowego w nawozach wapniowych. Miareczkowanie jonów wapnia przeprowadza się mianowanym roztworem wersenianu dwusodowego przy pH 12 - 13 w obecności kalcesu jako wskaźnika. Określono warunki oznaczania i sposób obliczania wyników". Zakres z karty zmiany PN-C-87007-06:1993/Az1:1997, w całości: „Przedstawiono metodę oznaczania tlenku wapnia w nawozach wapniowych. Podano zakres stosowania metody, zasadę metody, stosowane odczynniki i roztwory, sposób wykonywania oznaczania i obliczania wyników oraz dopuszczalną różnicę między wynikami oznaczań". Zmiana opisuje więc metodę od nowa, ale jej karta nie mówi jaką; AB 284, które powołuje normę ze zmianą, zapisuje „metodę miareczkowania alkacymetrycznego", pozostali — „metodę miareczkową". Czy zmiana zastąpiła miareczkowanie kompleksometryczne innym — NIE WIEMY.

STATUS (stan kart na 29.09.2026). Karta PN-C-87007-06:1993 (wersja polska): nagłówek „Wycofana", publikacja 22-02-1993, „Data wycofania: 07-09-2015", 2 strony, KT 156 Nawozów, ICS 65.080, „Zastępuje: PN-C-87007-11:1974"; pola „Zastąpiona przez" nie ma. Karta zmiany PN-C-87007-06:1993/Az1:1997: publikacja 24-12-1997, „Data wycofania: 07-09-2015", 2 strony, KT 156. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-C-87007" (29.09.2026) pokazuje całą serię „Nawozy sztuczne wapniowe" (arkusze 00–20 z lat 1952–2000) — arkusze z etykietą „Wycofana"; następcy arkusza 06 NIE USTALILIŚMY.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy arkusza 06: 14 pozycji u 14 laboratoriów. Ze zmianą Az1 (zapisywaną też „A1") — 10 laboratoriów, bez niej — AB 759, AB 820, AB 921 i AB 1186; AB 779 i AB 789 zapisują obie postaci. Postaci numeru: „PN-C-87007-06:1993" — 7 laboratoriów (AB 277, AB 284, AB 312, AB 333, AB 820, AB 1172, AB 1186), „PN-93/C-87007/06" — AB 317, AB 759, AB 921, „PN-C-87007/06:1993" — AB 779, AB 823, „PN-93/C-87007-06" — AB 789, „PN-C-87007-6:1993" — AB 930. Wyłączenia i punkty: „z wyłączeniem pkt. 6" (AB 333), „z wył. pkt 1.2.a" (AB 312), „z wył. pkt 1.2 b)" (AB 779), „p.3" (AB 1172). Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-C-87007-06" i pokaże 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 7; pod „PN-93/C-87007/06" — 3, pod „PN-C-87007-6" — 1; AB 779, AB 789 i AB 823 zostają poza wszystkimi trzema. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.03.2025 do 05.08.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona; pełne zapisy dokumentów odniesienia zgodne z kopią.

PRZEDMIOT, TECHNIKA I ZAKRESY. „Wapna nawozowe" (także „i środki wapnujące") — 10 laboratoriów, „Nawozy wapniowe" (także ze środkami wapnującymi) — AB 284, AB 930 i AB 1172, „Wapno nawozowe (nawóz wapniowy)" — AB 333. Technika: metoda miareczkowa — 13 laboratoriów, „miareczkowania alkacymetrycznego" — AB 284. Zakresy CaO w procentach: dolne od 0,5 (AB 312) i 0,50 (AB 921) przez 1,00 (AB 277), 1,50 (AB 789), 2,0 (AB 820), 3,7 (AB 284) i 5,0 (AB 333) do 15,0 (AB 317, AB 779, AB 1186) i 20,0 (AB 759, AB 823, AB 930, AB 1172); górne od 65,0 (AB 921) i 70,0 (AB 317) przez 80,0 (siedem laboratoriów) i 90 (AB 333, AB 759, AB 820, AB 930) do 99,9 (AB 284).

OBOK TEJ NORMY. Wapna nawozowe zawierające magnez 11 z tych 14 laboratoriów bada według PN-C-87006-11:1990 — tlenek wapnia (zwykle „p. 4") i tlenek magnezu („p. 6"): AB 312, AB 317, AB 333, AB 759, AB 779, AB 789, AB 820, AB 921, AB 930 i AB 1186, a AB 277 powołuje obie normy w tej samej pozycji. PN-C-87006-11:1990 powołuje też AB 798 — bez PN-C-87007-06 (wyd. nr 21 z 06.03.2026). Według norm europejskich wapń w wapnach nawozowych i środkach wapnujących oznaczają: PN-EN 13475:2003 — AB 006, AB 180 i AB 339; PN-EN 12946:2023-11 — AB 006; liczbę zobojętnienia wyrażaną jako CaO — inną wielkość — według PN-EN 12945+A1:2016 AB 006, AB 180, AB 333 i AB 339.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy ani zmiany nie mieliśmy — PKN udostępnia je odpłatnie (po 2 strony). Nie podajemy masy próbki, sposobu jej rozpuszczenia, stężenia wersenianu, sposobu ustalenia pH, wzoru, dopuszczalnej różnicy między wynikami ani treści punktów 1.2, 3 i 6, które laboratoria wyłączają albo wskazują.

Zasada metody

Według karty wydania 1993 jony wapnia z roztworu próbki nawozu wapniowego miareczkuje się mianowanym roztworem wersenianu dwusodowego przy pH 12–13 wobec kalcesu jako wskaźnika, a zawartość wyraża jako tlenek wapnia. Zmiana Az1:1997 opisuje metodę od nowa (zakres, zasada, odczynniki, wykonanie, obliczenia, dopuszczalna różnica wyników), ale jej karta nie mówi jaką. Warunków oznaczenia NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Tlenek wapnia w wapnach nawozowych, nawozach wapniowych i środkach wapnujących — w zakresach 14 laboratoriów
• Wapna zawierające magnez — według PN-C-87006-11:1990 (11 z tych 14 laboratoriów; razem z AB 798 — 12), nie według tej normy

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-C-87007-06:1993 (wersja polska) ze zmianą PN-C-87007-06:1993/Az1:1997

Tytuł (PL)

Nawozy sztuczne wapniowe — Oznaczanie zawartości tlenku wapniowego

Title (EN)

Calcium fertilizers — Determination of calcium oxide content

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karty PKN: norma i zmiana Az1:1997 wycofane 07-09-2015, bez wskazania następcy (stan kart na 29.09.2026).

2. Roztwór próbki

   Przygotowanie roztworu z próbki nawozu wapniowego; masy i sposobu rozpuszczenia NIE PODAJEMY.

3. Miareczkowanie

   Jony wapnia miareczkuje się mianowanym roztworem wersenianu dwusodowego przy pH 12–13 wobec kalcesu (karta wydania 1993).

4. Wynik

   Zawartość tlenku wapnia (CaO) w procentach; wzoru i dopuszczalnej różnicy wyników NIE PODAJEMY.

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wapno palone reaguje z wodą z wydzieleniem ciepła i działa żrąco — ochrona oczu i skóry przy przygotowaniu próbki; roztwory o pH 12–13 są silnie zasadowe
• UWAGA MERYTORYCZNA: przy wapnach zawierających magnez zakresy powołują inną normę (PN-C-87006-11:1990) — pytając o badanie, podaj rodzaj wapna

Najczęstsze pytania