🌿 Tlenek magnezu w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy około 1 mg/m³ (dla 360 l powietrza), NDS 10 mg/m³ (frakcja wdychalna); PN-Z-04470:2015-10

Środowisko PN-Z-04470

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania tlenku magnezu (nr CAS: 1309-48-4) w powietrzu na stanowiskach pracy, z zastosowaniem płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie tlenku magnezu, jakie można oznaczyć w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonania oznaczania opisanych w normie, wynosi około 1 mg/m3 (dla objętości powietrza 360 l)” (na karcie bez kropki na końcu). Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy.

WEDŁUG PROCEDURY CIOP (E. Gawęda, „Tlenek magnezu – metoda oznaczania”, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 221–226 — przeczytana w całości; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 podaje przy tym numerze rok 2007, nagłówek artykułu — 2010). Procedura „stanowi nowelizację metody podanej w normie PN-89/Z-04206/02”, tak jak norma z 2015 r. zastąpiła PN-Z-04206-02:1989; nie twierdzimy, że norma ją powtarza — różni się choćby oznaczalnością. W procedurze: oznacza się tlenek magnezu, a także magnez metaliczny i inne związki magnezu w przeliczeniu na MgO; filtr membranowy z estrów celulozy (0,85 µm), do 720 l powietrza przy strumieniu do 2 l/min (dozymetria indywidualna) lub do 20 l/min (pomiar stacjonarny), filtry w chłodziarce do 2 tygodni; mineralizacja na gorąco stężonym kwasem azotowym (ok. 140 °C), roztwór w kwasie azotowym 0,1 mol/l z chlorkiem lantanu, rozcieńczenie 40-krotne; FAAS przy 285,2 nm, płomień powietrze–acetylen redukujący; wynik z magnezu przelicza się na MgO współczynnikiem 1,658. Oznaczalność 0,46 mg/m³ — w streszczeniu „dla objętości powietrza 360 l”, w punkcie 1 procedury „dla objętości powietrza 720 l” (rozbieżność w samym artykule). Dane walidacyjne: granica oznaczania ilościowego 0,06 µg/ml, współczynnik korelacji 1,0000, precyzja całkowita 6,6 %, niepewność całkowita 16,5 %. Procedura podaje ówczesne NDS: dymy 5 mg/m³, pyły 10 mg/m³.

WARTOŚĆ NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 527: „Tlenek magnezu [1309-48-4] – frakcja wdychalna” — NDS 10 mg/m³, bez NDSCh; frakcję wdychalną określa się według PN-EN 481 (przypis 6 wykazu). W wykazie nie ma osobnej wartości dla dymów. Najmniejsze stężenie oznaczalne według karty, ok. 1 mg/m³, to ok. 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04470:2015-10 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 02-10-2015, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30, „Zastępuje PN-Z-04206-02:1989”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04470” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę. Zastąpionej PN-Z-04206-02 nie powołuje w kopii bazy ani w aktualnych dokumentach PCA żadne laboratorium.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04470 stoi w 6 rekordach u 6 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 08.01.2026 do 28.07.2026) — w 6 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Wszystkie zapisy mają postać „PN-Z-04470:2015-10”: AB 632 — obok instrukcji IB-13 wydanie 7 z 01.10.2023 r.; AB 719 — „PN-Z-04470:2015-10 pkt 7” obok procedury PA-29 wydanie 18 z 30.01.2026 r. „z wyłączeniem pkt. 3.6”. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04470”) pokazuje wszystkie 6 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na filtry. Wielkość: stężenie (zawartość) tlenku magnezu, frakcja wdychalna — u wszystkich 6 laboratoriów (u AB 418 w grupowej pozycji „zawartość i stężenie metali i ich związków”). Zakresy w mg/m³: 0,004–20 (AB 481), 0,0057–11,5 (AB 418), 0,0480–23,70 (AB 1144), 0,46–19,3 (AB 632), 0,47–22,7 (AB 1642); AB 719 — 0,00010–10,0 mg w próbce. Technika: płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS) — 5 laboratoriów; AB 719 — emisyjna spektrometria atomowa z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-OES).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą to około 1 mg/m³ dla 360 l powietrza; wszystkie laboratoria z zakresem w mg/m³ podają dolną granicę niższą (od 0,004 do 0,47 mg/m³) — dolne granice AB 632 (0,46) i AB 1642 (0,47) są bliskie oznaczalności z procedury CIOP; niższa granica wymaga warunków innych niż w normie, a sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — co jest liczone jako tlenek magnezu: według procedury CIOP oznacza się magnez i przelicza na MgO, także z magnezu metalicznego i innych związków magnezu; czy tak samo stanowi norma, NIE PODAJEMY. Trzecie — frakcja: NDS dotyczy frakcji wdychalnej, a wynik bez określonej frakcji nie jest z nim porównywalny. Czwarte — technika: AB 719 oznacza magnez techniką ICP-OES i z normy powołuje tylko punkt 7.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, rodzaju filtra i próbnika, sposobu mineralizacji, długości fali, warunków pomiaru ani obliczeń według normy; dane z procedury CIOP podajemy jako dane procedury.

Zasada metody

Tlenek magnezu z powietrza stanowiska pracy oznacza się płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — około 1 mg/m³ dla 360 l powietrza. Szczegółów normy NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy; procedura CIOP z 2010 r. (filtr membranowy, mineralizacja kwasem azotowym, FAAS jako magnez) opisana osobno.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — tlenek magnezu, frakcja wdychalna — w aktualnych zakresach 6 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 527 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04470:2015-10

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie tlenku magnezu na stanowiskach pracy metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of magnesium oxide at workplaces by flame atomic absorption spectrometry

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Powietrze przez filtr; parametrów normy NIE PODAJEMY (w procedurze CIOP do 720 l).

2. Mineralizacja

   W procedurze CIOP — na gorąco stężonym kwasem azotowym, roztwór w kwasie azotowym 0,1 mol/l z chlorkiem lantanu.

3. Pomiar

   Płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (karta PKN); w procedurze CIOP magnez przy 285,2 nm.

4. Wynik i ocena

   Stężenie MgO w mg/m³; porównanie z NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie ok. 1 mg/m³ dla 360 l.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Stężony kwas azotowy i płomień acetylenowy — według procedury CIOP czynności ze stężonymi kwasami wykonuje się w odzieży ochronnej i pod wyciągiem
• UWAGA MERYTORYCZNA: NDS dotyczy frakcji wdychalnej; dolna granica poniżej ok. 1 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie

Najczęstsze pytania