🌿 Tetrahydrofuran w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 15 mg/m³, NDS 150 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04481:2017-10

Środowisko PN-Z-04481

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania tetrahydrofuranu (nr CAS: 109-99-9) w powietrzu na stanowiskach pracy, z zastosowaniem chromatografii gazowej z detekcją płomieniowo-jonizacyjną. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie tetrahydrofuranu, jakie można oznaczać w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonywania oznaczania opisanych w normie, wynosi 15 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje sorbentu ani rozpuszczalnika. Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „Tetrahydrofuran – nr 4(86) 2015”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 516: „Tetrahydrofuran [109-99-9]” — NDS 150 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³, notacja „skóra” (według przypisu 4 wykazu wchłanianie przez skórę „może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 15 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04481:2017-10 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 09-10-2017, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłami „PN-Z-04481” i „tetrahydrofuranu” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04481 stoi w 5 rekordach u 5 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 11.06.2026 do 17.09.2026) — w 5 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Pozycja AB 1226 (wyd. nr 26 z 17.09.2026) jest zapisana pogrubioną kursywą — akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu od 10.06.2026 r. do 07.12.2026 r.; w kopii bazy przedmiot ma przy niej gwiazdkę. Postać „PN-Z-04481:2017-10” — AB 632, AB 1226, AB 300 (obok instrukcji IN-59 wyd. 3 z 18.12.2025 r.) i AB 882 (obok procedury PB-01 wydanie 5 z 12.01.2026 r.); AB 1207 — „PN-Z-04481:2017” (bez miesiąca), obok procedury PB-06A wydanie 7 z 20.01.2025 r. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04481”) pokazuje wszystkie 5 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, u części laboratoriów próbki pobrane na rurki z sorbentem (u AB 1207 — z węglem aktywnym); u AB 1207 przedmiot zapisany w kopii obejmuje obok środowiska pracy także próbki powietrza atmosferycznego i pomieszczeń. Wielkość: stężenie (zawartość) tetrahydrofuranu. Zakresy w mg/m³: 0,17–1700 (AB 1207, GC-MS), 1,94–1400 (AB 300), 9,9–1654 (AB 882), 15–600 (AB 632), 15–300 (AB 1226, zawieszone). Technika: GC-FID — 4 laboratoria; AB 1207 — chromatografia gazowa z detekcją spektrometrią mas (GC-MS).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty 15 mg/m³; tę dolną granicę podają AB 632 i AB 1226, a AB 1207 (0,17), AB 300 (1,94) i AB 882 (9,9) — niższą, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — detektor: tytuł i karta mówią o GC-FID, a AB 1207 stosuje GC-MS według procedury własnej, z normą obok. Trzecie — zawieszenie: pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r. Czwarte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę. Piąte — NDSCh 300 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego, którego warunków NIE PODAJEMY.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy, a karta nie podaje sorbentu ani rozpuszczalnika — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, sorbentu, rozpuszczalnika desorpcji, kolumny, warunków chromatografu ani obliczeń.

Zasada metody

Tetrahydrofuran w powietrzu stanowiska pracy oznacza się chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 150 mg/m³ i NDSCh 300 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 15 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy, a karta nie podaje sorbentu ani rozpuszczalnika.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — tetrahydrofuran — w aktualnych zakresach 5 laboratoriów (jedna pozycja zawieszona)
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 150 mg/m³ i NDSCh 300 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 516 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04481:2017-10

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie tetrahydrofuranu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z detekcją płomieniowo-jonizacyjną

Title (EN)

Air purity protection — Determination of tetrahydrofuran at workplaces by gas chromatography with flame ionisation detection

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Sposobu NIE PODAJEMY — karta nie podaje sorbentu; w zakresach — rurki z sorbentem.

2. Przygotowanie próbki

   Rozpuszczalnika i warunków desorpcji NIE PODAJEMY.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 150 mg/m³ i NDSCh 300 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 15 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Tetrahydrofuran — palny, notacja „skóra” w wykazie NDS; zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolna granica poniżej 15 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie; pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r.

Najczęstsze pytania