🔩 Tekstylia — przepuszczalność powietrza płaskich wyrobów włókienniczych (tkaniny, dzianiny, włókniny, wyroby techniczne): strumień powietrza przez pole badane próbki przy zadanym spadku ciśnienia — zalecane 20 cm2 i 100 Pa dla wyrobów odzieżowych albo 200 Pa dla technicznych, co najmniej 10 pomiarów, wynik R w mm/s; PN-EN ISO 9237

Materiały i NDT PN-EN ISO 9237

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 ISO 9237:1995 norma opisuje metodę pomiaru przepuszczalności powietrza wyrobów włókienniczych i ma zastosowanie do większości ich rodzajów, w tym wyrobów przemysłowych do celów technicznych, włóknin i wyrobów konfekcjonowanych, które przepuszczają powietrze. Pole „Zakres” karty PKN PN-EN ISO 9237:1998 (wersja polska): „Opisano metodę pomiaru przepuszczalności powietrza, która ma zastosowanie w odniesieniu do różnych typów wyrobów, łącznie z wyrobami przemysłowymi przeznaczonymi do technicznych zastosowań i włókninami wykazującymi zdolność do przepuszczania powietrza”.

WEDŁUG TEKSTU ISO 9237:1995 — POJĘCIA, APARATURA, PRZEBIEG, OBLICZENIA (przedmowa, rozdz. 1–11). Normę przygotował komitet ISO/TC 38 (Tekstylia); wydanie pierwsze 1995-06-15; załączniki A i B są informacyjne. Powołania normatywne: ISO 48:1994 (twardość gumy), ISO 139:1973 (atmosfery normalne do kondycjonowania i badań wyrobów włókienniczych), ISO 10012-1:1992 (potwierdzanie metrologiczne wyposażenia pomiarowego). Definicja (3.1): przepuszczalność powietrza — prędkość przepływu powietrza przechodzącego prostopadle przez próbkę w określonych warunkach pola badanego, spadku ciśnienia i czasu. Zasada (rozdz. 4): mierzy się natężenie przepływu powietrza przechodzącego prostopadle przez dane pole wyrobu przy danej różnicy ciśnień na tym polu w danym czasie. Pobieranie próbek (rozdz. 5): według specyfikacji materiałowej wyrobu albo uzgodnienia stron; gdy specyfikacji brak — według przykładu z załącznika B. Atmosfery (rozdz. 6): kondycjonowanie wstępne, kondycjonowanie i badanie — według ISO 139. Aparatura (rozdz. 7; potwierdzanie metrologiczne według ISO 10012-1): okrągły uchwyt próbki z otworem na pole badane 5 cm2, 20 cm2, 50 cm2 albo 100 cm2, z tolerancją pola nie większą niż ± 0,5 % (zalecane podparcie próbki przy dużych polach); zamocowanie próbki bez odkształcenia (należy zapobiec przeciekowi powietrza przy krawędziach — albo zmierzyć przeciek osobno i odjąć od wyniku); pierścień ochronny przeciw przeciekom do użycia opcjonalnego (zał. A.2.1); manometr wskazujący spadek ciśnienia na polu badanym 50 Pa, 100 Pa, 200 Pa albo 500 Pa z dokładnością co najmniej 2 %; urządzenie wytwarzające ustalony przepływ powietrza o kontrolowanej temperaturze i wilgotności przez uchwyt i pozwalające ustawić spadek ciśnienia od 50 Pa do 500 Pa; przepływomierz, licznik objętościowy albo kryza pomiarowa wskazujące natężenie przepływu w dm3 (litrach) na minutę z dokładnością co najmniej ± 2 % (dopuszczalne inne jednostki przy tej samej dokładności). Warunki (rozdz. 8): próbki kondycjonuje się i bada w atmosferze normalnej; zalecane — pole 20 cm2, spadek ciśnienia 100 Pa dla wyrobów odzieżowych i 200 Pa dla wyrobów technicznych; gdy tych spadków nie da się osiągnąć albo nie są odpowiednie — 50 Pa albo 500 Pa i/lub pole 5, 50 albo 100 cm2 po uzgodnieniu stron; do porównywania wyników zaleca się to samo pole i ten sam spadek ciśnienia. Przebieg (rozdz. 9): próbkę mocuje się w uchwycie z naprężeniem usuwającym zmarszczki, bez odkształcania w jej płaszczyźnie, z pominięciem brzegów (krajek) i miejsc zgniecionych lub złożonych; gdy przepuszczalność może się różnić dla obu stron wyrobu, podaje się, którą stronę badano; próbki powlekane jednostronnie mocuje się powłoką w stronę niższego ciśnienia; uruchamia się ssawę i stopniowo ustawia przepływ do zadanego spadku ciśnienia; przepływ odczytuje się po co najmniej 1 min albo po ustaleniu się warunków (niektóre liczniki objętościowe potrzebują przepływu około 10 dm3 dla wymaganej dokładności); badanie powtarza się w różnych miejscach próbki co najmniej 10 razy w tych samych warunkach. Obliczenia (rozdz. 10): średnia arytmetyczna odczytów i współczynnik zmienności (z dokładnością do 0,1 %) z przedziałem ufności 95 %; przepuszczalność R w mm/s = qv / A × 167, gdzie qv — średnie natężenie przepływu w dm3/min (l/min), A — pole badane w cm2, 167 — współczynnik przeliczenia z dm3/min na cm2 na mm/s; dla wyrobów otwartych i włóknin R w m/s = qv / A × 0,167; wynik R zaokrągla się do 2 % wartości. Sprawozdanie (rozdz. 11): m.in. pole badane w cm2, spadek ciśnienia w Pa, liczba próbek, atmosfery, kierunek przepływu powietrza, jeśli wymagany, odstępstwa; wynik: średnia R, współczynnik zmienności i przedział ufności 95 %.

STATUS (stan kart PKN na 10.11.2026). Karta PN-EN ISO 9237:1998 (wersja polska) bez etykiety wycofania: publikacja 10-12-1998, 9 stron, KT 26 Wyrobów Włókienniczych, „Wprowadza: EN ISO 9237:1995 [IDT], ISO 9237:1995 [IDT]”, „Zastępuje: PN-P-04618:1989 - wersja polska”, ICS 59.080.30. W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 9237”, 10.11.2026) jest tylko ta karta. Katalog iTeh (odczyt 10.11.2026): ISO 9237:1995 — ISO/TC 38/SC 24, etap „9093 – International Standard confirmed” (norma potwierdzona w przeglądzie okresowym); SIST EN ISO 9237:1999 — etap 6060.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (baza zakresów akredytacji serwisu i zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, odczyt 10.11.2026). Zapis „PN-EN ISO 9237:1998” stoi w 6 rekordach u 5 polskich laboratoriów: AB 154, AB 198, AB 225 i AB 1421 po 1 rekordzie, AB 164 — 2 rekordy. Poza polskimi — 6 rekordów u 6 czeskich laboratoriów (1001, 1004, 1224, 1401, 1591, 1730: „ČSN EN ISO 9237”, w 1730 także „DIN EN ISO 9237”, w 1001 obok ČSN EN 14683, příloha C). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN ISO 9237”) pokazuje 11 laboratoriów (5 PL, 6 CZ) i 12 pozycji. Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z bazą.

CO BADAJĄ LABORATORIA (baza zakresów, całe pozycje — 6 polskich). AB 154, AB 164, AB 198 i AB 225 — płaskie wyroby włókiennicze: przepuszczalność powietrza. AB 1421 — płaskie wyroby włókiennicze, tkaniny i dzianiny: przepuszczalność powietrza, zakres (0–10 000) mm/s.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Próbka: pomiar na brzegu (krajce), w miejscu zgniecionym albo złożonym, próbka zamocowana ze zmarszczkami albo rozciągnięta w swojej płaszczyźnie to inne warunki niż w rozdz. 9; przeciek powietrza przy krawędziach zawyża przepływ — trzeba mu zapobiec albo zmierzyć go osobno i odjąć. Wyrób powlekany jednostronnie mocuje się powłoką w stronę niższego ciśnienia; przy wyrobach o różnych stronach trzeba podać badaną stronę. Pomiar: wyniki są porównywalne tylko przy tym samym polu badanym i tym samym spadku ciśnienia — 100 Pa (odzież) i 200 Pa (wyroby techniczne) to dwa różne warunki; odczyt wcześniej niż po 1 min albo przed ustaleniem przepływu. Obliczenie: R liczy się ze ŚREDNIEGO przepływu co najmniej 10 pomiarów, z polem w cm2 i przepływem w dm3/min — współczynnik 167 daje mm/s, 0,167 daje m/s; pomylenie jednostek zmienia wynik tysiąckrotnie. Z wynikiem podaje się współczynnik zmienności i przedział ufności 95 %.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytane fragmenty: próbka iTeh ISO 9237:1995 (wersja francuska: przedmowa, rozdz. 1–8) i próbka iTeh SIST EN ISO 9237:1999 (wersja angielska ISO 9237:1995: przedmowa, rozdz. 1–11). Nie podajemy treści informacyjnych załączników A (sprawdzanie wzorcowania i prowadzenie badania, pierścień ochronny A.2.1) i B (przykład pobierania próbek) — nie czytaliśmy ich. Nie podajemy warunków atmosfery normalnej z ISO 139 ani wymagań ISO 10012-1 i ISO 48 — tych norm nie czytaliśmy. Wymagań dla konkretnych wyrobów (najmniejszej albo największej przepuszczalności) norma nie podaje — podają je specyfikacje wyrobów.

Zasada metody

Próbkę zamocowaną bez zmarszczek i odkształceń w okrągłym uchwycie (pole 5, 20, 50 albo 100 cm2, ± 0,5 %) przewiewa się ustalonym przepływem powietrza do zadanego spadku ciśnienia (zalecane 20 cm2 i 100 Pa dla odzieży albo 200 Pa dla wyrobów technicznych; dopuszczalne 50 albo 500 Pa); natężenie przepływu (± 2 %) odczytuje się po co najmniej 1 min, co najmniej 10 razy w różnych miejscach, a przepuszczalność R = qv/A × 167 w mm/s (albo × 0,167 w m/s) podaje się ze współczynnikiem zmienności i przedziałem ufności 95 % (ISO 9237:1995, rozdz. 7–10).

Zastosowania

• Tkaniny, dzianiny, włókniny, wyroby techniczne i konfekcjonowane wyroby włókiennicze przepuszczające powietrze (ISO 9237:1995, rozdz. 1)
• Wyroby odzieżowe (zalecany spadek 100 Pa) i wyroby techniczne (zalecany spadek 200 Pa) — warunki z rozdz. 8
• Zastąpiła w PN normę PN-P-04618:1989 (karta PKN)
• W zakresach akredytacji: 5 polskich laboratoriów — płaskie wyroby włókiennicze, tkaniny i dzianiny; zakres do 10 000 mm/s

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 9237:1998 (wersja polska; wprowadza EN ISO 9237:1995 i ISO 9237:1995 [IDT])

Tytuł (PL)

Tekstylia — Wyznaczanie przepuszczalności powietrza wyrobów włókienniczych

Title (EN)

Textiles — Determination of the permeability of fabrics to air

Procedura krok po kroku

1. Próbki i kondycjonowanie

   Pobieranie według specyfikacji wyrobu albo uzgodnienia (przykład — zał. B); kondycjonowanie i badanie w atmosferze normalnej według ISO 139 (rozdz. 5, 6, 8).

2. Mocowanie

   Próbka w uchwycie z naprężeniem usuwającym zmarszczki, bez odkształcania; bez krajek, zgnieceń i załamań; podana badana strona, gdy strony się różnią; powłoka w stronę niższego ciśnienia (rozdz. 9).

3. Przepływ

   Uruchomienie ssawy i stopniowe ustawienie przepływu do zadanego spadku ciśnienia — zalecane 100 Pa (odzież) albo 200 Pa (wyroby techniczne) przy polu 20 cm2 (rozdz. 8–9).

4. Odczyt

   Natężenie przepływu po co najmniej 1 min albo po ustaleniu się warunków; co najmniej 10 pomiarów w różnych miejscach w tych samych warunkach (rozdz. 9).

5. Obliczenie i sprawozdanie

   Średnia, współczynnik zmienności, przedział ufności 95 %; R = qv/A × 167 (mm/s) albo × 0,167 (m/s), zaokrąglone do 2 %; w sprawozdaniu pole, spadek ciśnienia, liczba próbek, atmosfery (rozdz. 10–11). PN-EN ISO 9237:1998 — aktualna (stan karty PKN na 10.11.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ssawa i uchwyt próbki z zaciskiem — ostrożnie przy mocowaniu próbki
• Norma w przeczytanej części nie podaje zagrożeń badania — NIE PODAJEMY
• UWAGA MERYTORYCZNA: wyniki porównuje się tylko przy tym samym polu badanym i tym samym spadku ciśnienia

Najczęstsze pytania