🍎 Oznaczanie sukralozy w żywności metodą HPLC — próbki rozpuszczalne rozpuszcza się w wodzie, nie w pełni rozpuszczalne (wypieki, guma do żucia, jogurt, ketchup, majonez) miesza z wodą w 40–60 °C i w razie potrzeby klaruje zmodyfikowanymi roztworami Carreza; oczyszczanie na kolumienkach C18 SPE 500 mg, elucja metanolem/wodą 1 + 3, rozdział na kolumnie RP-18 250 × 4 mm w 35 °C, detektor refraktometryczny (RI) w 30 °C albo ELSD; co najmniej 5 roztworów wzorcowych (np. 20–100 mg/l), wynik w mg/kg lub mg/l; walidacja 83–737 mg/kg; PN-EN 16155:2012

Chemia żywności PN-EN 16155

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 16155:2012 (słoweńskie wprowadzenie EN 16155:2012 z kwietnia 2012, tekst angielski) — PN-EN 16155:2012 wprowadza EN 16155:2012 jako identyczną (wyszukiwarka PKN): spis treści, przedmowa, rozdziały 1–7 i rozdział 8 do punktu 8.2 — próbka kończy się na stronie 7 normy. Dalszej części precyzji (8.2–8.3: wartości powtarzalności i odtwarzalności), sprawozdania (9) ani załącznika A (dane statystyczne badania międzylaboratoryjnego) nie czytamy; tytuły znamy ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU EN 16155:2012. Normę przygotował CEN/TC 275 „Analiza żywności — Metody horyzontalne” (sekretariat DIN); CEN zatwierdził ją 25.02.2012, a krajowe wprowadzenie miało nastąpić najpóźniej w październiku 2012. Zakres (1): oznaczanie sukralozy w żywności metodą HPLC z elucją z kolumny w odwróconym układzie faz wodnym metanolem i detekcją RI; metodę zwalidowano międzylaboratoryjnie dla sukralozy od 83 do 737 mg/kg w próbkach wzbogaconych: ketchup, majonez, herbatniki, jogurt, napoje instant w proszku, słodycze. Powołanie (2): EN ISO 3696:1995 (woda). Zasada (3): próbki, zależnie od konsystencji, rozpuszcza się lub rozcieńcza wodą, w razie potrzeby sączy lub klaruje zmodyfikowanymi roztworami Carreza; następnie ekstrahuje na kolumience SPE i eluuje metanolem z wodą; sukralozę oznacza się HPLC na kolumnie RP z wodnym metanolem i detektorem RI, alternatywnie ELSD; kwantyfikacja metodą wzorca zewnętrznego; zawartość sukralozy to zawartość 1,6-dichloro-1,6-dideoksy-β-D-fruktofuranozylo-4-chloro-4-deoksy-α-D-galaktopiranozydu oznaczona tą metodą. Odczynniki (4): sukraloza C12H19Cl3O8, masa cząsteczkowa 397,63; heksacyjanożelazian(II) potasu trójwodny; azotan cynku sześciowodny; metanol do HPLC; roztwór podstawowy ok. 1000 mg/l (ok. 100 mg w 100 ml wody, codziennie świeży, z uwzględnieniem wody i czystości wzorca); co najmniej pięć roztworów wzorcowych, np. 20, 40, 60, 80 i 100 mg/l, codziennie świeżych, bez przekraczania liniowego zakresu detektora; roztwór Carreza A — 53,45 g heksacyjanożelazianu do 500 ml; roztwór B — 148,75 g azotanu cynku do 500 ml; eluent — metanol z wodą 1 + 3 (objętościowo). Aparatura (5): sączek membranowy do 0,45 µm; kolumienki C18 SPE 500 mg; HPLC z pompą, dozownikiem, termostatowanym detektorem RI albo ELSD, piecem kolumny; kolumna C-18 RP 250 mm × 4 mm (np. 5 µm) z przedkolumną. Postępowanie (6): homogenizacja (ciecze — mieszanie, cukierki twarde — kruszenie, guma do żucia — zamrożenie i kruszenie, jogurt i ketchup — mieszanie i ewentualne klarowanie); próbki rozpuszczalne (np. cukierki twarde) — ok. 5 g z dokładnością 1 mg do kolby 50 ml z wodą, sączenie, jeśli mętne; próbki nie w pełni rozpuszczalne (wypieki, guma do żucia, jogurt, ketchup, majonez) — ok. 5 g z ok. 25 ml wody, 30 min mieszania w ok. 40–60 °C albo łaźnia ultradźwiękowa, próbki z białkiem — po 1 ml roztworów Carreza A i B, uzupełnienie po ostudzeniu, sączenie przez sączek fałdowany i membranowy; SPE — kondycjonowanie metanolem i wodą, 5 ml roztworu próbki, trzykrotne przemycie 5 ml wody bez wysychania kolumienki, elucja 5 ml eluentu do kolby 10 ml, uzupełnienie, sączenie do fiolek; HPLC (dla kolumny z 5.5): nastrzyk do 100 µl, eluent 4.8, piec 35 °C, detektor RI 30 °C, przepływ ok. 1,2 ml/min; identyfikacja przez czas retencji i dodatek wzorca do próbki (nakładanie się pików); kwantyfikacja z pola piku przez funkcję kalibracji y = a + bx, której charakter trzeba sprawdzić. Obliczenia (7): ρ lub w = (R − a) · V / (b · m), w mg/l lub mg/kg, np. V = 50 ml, m = 5 g; wynik zaokrągla się do liczby całkowitej. Precyzja (8.1–8.2): dane z dwóch badań międzylaboratoryjnych 2007/2008 — ketchup, majonez z dużą i małą zawartością, herbatniki, jogurt, 2 proszki do napojów, 2 tabletki prasowane (słodycze); wartości mogą nie dotyczyć innych zakresów stężeń i matryc; granica powtarzalności r przekroczona w nie więcej niż 5 % przypadków, zależy od poziomu stężenia.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 16155”, 03.10.2026) figuruje PN-EN 16155:2012 — wersja angielska, „Wprowadza: EN 16155:2012 [IDT]”, bez adnotacji o wycofaniu; wersji polskiej w wynikach nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 16155 stoi w 3 rekordach u 2 laboratoriów: AB 370 (2) i AB 592 (1). W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; AB 592 wyd. nr 24 z 06.02.2026, AB 370 wyd. nr 25 z 04.08.2026) numer stoi u tych samych 2 laboratoriów; w każdym dokumencie liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy. Postać „PN-EN 16155:2012” u obu. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 16155”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 592: ryby i inne zwierzęta wodne oraz ich przetwory, przetwory owocowe i warzywne, napoje bezalkoholowe, wyroby cukiernicze, dodatki do żywności — sukraloza (5–1800) mg/kg (mg/l), HPLC-RID. AB 370: napoje bezalkoholowe i soki — obecność i zawartość sukralozy (10–1000) mg/l; przetwory warzywne (ketchup) — (50–1000) mg/l, HPLC-RID.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy zakresie walidacji: metodę zwalidowano od 83 do 737 mg/kg w wymienionych matrycach, a dane precyzji mogą nie dotyczyć innych stężeń i matryc (1, 8.1) — pozycje w PCA sięgają od 5 do 1800 mg/kg i obejmują np. ryby i dodatki do żywności, czyli poza tymi granicami. Przy detektorze RI: detekcja refraktometryczna nie jest selektywna — identyfikację norma opiera na czasie retencji i dodatku wzorca do próbki (6.4); detektor wymaga stabilnej temperatury (30 °C) (6.3). Przy liniowości: nie wolno przekraczać liniowego zakresu detektora, a charakter funkcji kalibracji trzeba sprawdzić (4.6, 6.5). Przy SPE: kolumienka nie może wyschnąć podczas przemywania (6.2.3). Przy wzorcu: czystość i wodę wzorca uwzględnia się przy roztworze podstawowym, który przygotowuje się codziennie (4.5). Przy jednostkach: wynik dla ketchupu w mg/l (AB 370) to inna podstawa niż mg/kg, w której norma podaje zakres walidacji (1, 7).

CZEGO NIE PODAJEMY. Wartości granic powtarzalności i odtwarzalności ani danych z załącznika A nie przytaczamy — leżą poza próbką. Treści EN ISO 3696 w tym wpisie nie streszczamy. Nie podajemy dopuszczalnych zawartości sukralozy w żywności.

Zasada metody

Próbkę rozpuszcza się lub ekstrahuje wodą (próbki z białkiem klaruje się roztworami Carreza), a sukralozę zatrzymuje na kolumience C18 i wymywa mieszaniną metanolu z wodą. Ekstrakt rozdziela się na kolumnie w odwróconym układzie faz wodnym metanolem i mierzy detektorem refraktometrycznym (lub ELSD). Sukralozę identyfikuje się czasem retencji i dodatkiem wzorca, a zawartość oblicza z pola piku przez liniową funkcję kalibracji z co najmniej pięciu wzorców.

Zastosowania

• Sukraloza w żywności: ketchup, majonez, herbatniki, jogurt, napoje instant w proszku, słodycze — zakres walidacji 83–737 mg/kg (1)
• Próbki rozpuszczalne (cukierki twarde) i nie w pełni rozpuszczalne (wypieki, guma do żucia, jogurt, ketchup, majonez) (6.2)
• Napoje, soki, przetwory owocowe i warzywne, wyroby cukiernicze, przetwory rybne, dodatki do żywności — 3 rekordy zakresów akredytacji 2 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 16155:2012

Tytuł (PL)

Artykuły żywnościowe — Oznaczanie sukralozy — Metoda wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Title (EN)

Foodstuffs — Determination of sucralose — High performance liquid chromatographic method

Procedura krok po kroku

1. Homogenizacja

   Mieszanie, kruszenie, zamrażanie gumy do żucia (6.1). PN-EN 16155:2012 — bez adnotacji o wycofaniu (PKN, 03.10.2026).

2. Roztwór próbki

   Ok. 5 g do 50 ml; próbki nie w pełni rozpuszczalne — 30 min w 40–60 °C, Carrez dla próbek z białkiem (6.2.1, 6.2.2).

3. SPE

   C18: kondycjonowanie, 5 ml roztworu, przemycie wodą, elucja do 10 ml, sączenie (6.2.3).

4. HPLC

   RP-18, 35 °C, RI 30 °C, ok. 1,2 ml/min; identyfikacja czasem retencji i dodatkiem wzorca (6.3, 6.4).

5. Wynik

   (R − a) · V / (b · m), mg/kg lub mg/l, zaokrąglony do liczby całkowitej (7).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera osobnych wymagań bezpieczeństwa; stosuje się metanol i roztwory Carreza (heksacyjanożelazian potasu, azotan cynku) (4)

Najczęstsze pytania