⚡ Sprawdzanie stopnia ochrony (kodu IP) obudów wyposażenia elektrycznego pojazdów drogowych — ochrona przed ciałami obcymi i pyłem (do 5K i 6K), przed dostępem do części niebezpiecznych i przed wodą (od kapania do 9K — mycia wysokociśnieniowego i parowego), ISO 20653

Elektronika i EMC ISO 20653

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. ISO 20653 nie ma polskiego wydania: wyszukiwarka PKN pod hasłem „ISO 20653” (02.10.2026) zwraca „Brak wyników”, więc nie ma też karty katalogowej PKN; tytuł polski podajemy w naszym tłumaczeniu. Zakres według tekstu: dokument dotyczy stopni ochrony (kod IP) zapewnianych przez obudowy wyposażenia elektrycznego pojazdów drogowych i określa a) oznaczenia i definicje rodzajów i stopni ochrony — ochrony wyposażenia przed wnikaniem ciał obcych, w tym pyłu, ochrony osób przed dostępem do części niebezpiecznych w obudowie i ochrony wyposażenia przed skutkami wnikania wody, b) wymagania dla każdego stopnia, c) badania potwierdzające, że obudowa spełnia wymagania danego stopnia. Tekst czytamy w próbce ISO 20653:2023 od okładki do przykładu 7.4 (IP2X/IP5KX); rozdziałów z wymaganiami i warunkami badań (aparatura, pył, natryski, zanurzanie, mycie wysokociśnieniowe) ani załączników nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 20653:2023 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–7.4). Normę przygotował ISO/TC 22 „Pojazdy drogowe”, SC 32 „Elementy elektryczne i elektroniczne oraz ogólne aspekty systemów”; wydanie trzecie zastąpiło drugie (ISO 20653:2013) po rewizji technicznej. Główne zmiany: rozszerzono warunki badania IPX9K, opisano metodę pomiaru siły uderzenia strumienia i dodano tolerancje oraz metodę wizualizacji siły uderzenia za pomocą pianki; dodano szczegóły układu badawczego dla stopni ochrony przed wodą 3, 4 i 4K. Wprowadzenie: kody IP są zgodne z IEC 60529, z wyjątkiem kodów z literą „K” — wymagań szczególnych dla pojazdów drogowych, których IEC 60529 nie obejmuje. Powołania (2): ISO 12103-1 (pył testowy Arizona) i IEC 60068-2-68 (badanie L: pył i piasek). Terminy (3): obudowa, stopień ochrony (sprawdzany znormalizowanymi metodami badań), kod IP, część niebezpieczna, otwór (szczelina istniejąca albo powstała pod próbnikiem przy określonej sile). Budowa kodu (4.1): brak elementu zastępuje się literą X (albo XX, gdy brak obu cyfr); litery dodatkowe i uzupełniające można pominąć bez zastępowania; litery dodatkowe po sobie — w kolejności alfabetycznej; gdy część obudowy ma inny stopień niż reszta, podaje się oba. Znaczenie (tablica 1): pierwsza cyfra — ciała obce: 0 brak ochrony, 1 ≥ 50 mm, 2 ≥ 12,5 mm, 3 ≥ 2,5 mm, 4 ≥ 1,0 mm, 5K pyłoochronność, 6K pyłoszczelność; dostęp: 1 grzbiet dłoni, 2 palec, 3 narzędzie, 4–6K drut. Druga cyfra — woda: 0 brak, 1 kapanie pionowe, 2 kapanie przy nachyleniu 15°, 3 natryskiwanie, 4 bryzgi, 4K bryzgi pod zwiększonym ciśnieniem, 5 strumień, 6 silny strumień, 6K silny strumień pod zwiększonym ciśnieniem, 7 chwilowe zanurzenie, 8 ciągłe zanurzenie, 9K mycie wysokociśnieniowe i parowe. Litera dodatkowa (A grzbiet dłoni, B palec, C narzędzie, D drut) — dostęp, gdy nie opisuje go pierwsza cyfra; litera uzupełniająca M — ruch części ruchomych w czasie próby wodnej, S — postój. Przykłady (4.3): IP44, IPX5, IP2X, IP20C, IPXXC, IPX1C, IP3XD, IP23S, IP21CM, IPX5/IPX7. Ochrona przed ciałami obcymi i dostępem (5): litera dodatkowa tylko wtedy, gdy ochrona przed dostępem jest wyższa niż wynika z pierwszej cyfry albo gdy podaje się tylko ochronę przed dostępem; stopień obejmuje wszystkie niższe. Wymagania (tablica 2): próbnik o średnicy 50; 12,5; 2,5; 1,0 mm „nie może wniknąć całkowicie” (pełna średnica nie przechodzi przez otwór); 5K — pył może wnikać tylko w ilości nie pogarszającej działania i bezpieczeństwa; 6K — pył nie może wnikać. Dostęp (tablica 3): 1/A — próbnik 50 mm nie wnika całkowicie i zachowuje odstęp od części niebezpiecznych; 2/B — palec probierczy przegubowy 12 mm może wniknąć, ale zachowuje odstęp; 3/C — próbnik 2,5 mm o długości 100 mm; 4, 5K, 6K/D — próbnik 1,0 mm o długości 100 mm, może wniknąć, zachowując odstęp. Woda (6, tablica 4): do 6K włącznie stopień obejmuje niższe; stopnie 7, 8 i 9K nie obejmują stopni do 6K — gdy są potrzebne oba, oznacza się je osobno, np. IPX4K/IPX7, IPX5/IPX7, IPX6K/IPX8, IPX6K/IPX9K, IPX8/IPX9K; 1 — kapanie pionowe bez szkodliwych skutków; 2 — kapanie przy nachyleniu do 15° w każdą stronę; 3 — natryskiwanie pod kątem do 60° od pionu; 4 — bryzgi z każdego kierunku; 4K — bryzgi pod zwiększonym ciśnieniem; 5 — strumień z każdego kierunku; 6 — silny strumień; 6K — silny strumień pod zwiększonym ciśnieniem; 7 — woda nie wnika w ilości szkodliwej przy chwilowym zanurzeniu w określonych warunkach ciśnienia i czasu; 8 — przy ciągłym zanurzeniu w warunkach uzgodnionych między dostawcą a producentem pojazdu, ostrzejszych niż dla 7; 9K — strumień przy myciu wysokociśnieniowym i parowym z każdego kierunku. Przykłady oznaczeń (7): IP34K — ochrona przed ciałami ≥ 2,5 mm i przed dostępem narzędziem, bryzgi pod zwiększonym ciśnieniem; IP16KB — ciała ≥ 50 mm, silny strumień pod zwiększonym ciśnieniem, ochrona przed dostępem palcem; IP2X/IP5KX — cała obudowa i pokrywa części wewnętrznej z różnymi stopniami.

STATUS (stan na 02.10.2026). Polskiej normy o tym numerze nie ma (wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 20653”: „Brak wyników”). Według katalogu EVS ISO 20653:2023 obowiązuje od 30.08.2023, a w historii normy poprzedzają ją ISO 20653:2013 (karta EVS: „Withdrawn from 30.08.2023”) i ISO 20653:2006. Co zmieniło się dla wyniku: według przedmowy wydania 2023 — badanie IPX9K (rozszerzone warunki, pomiar siły uderzenia strumienia z tolerancjami, wizualizacja siły na piance) i układ badawczy dla stopni 3, 4 i 4K; laboratorium badające według wydania 2013 ma inne wymagania właśnie dla tych stopni.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 20653 stoi w 8 rekordach u 6 laboratoriów polskich: AB 128, AB 261, AB 1340, AB 1552, AB 1776, AB 1974. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 07.10.2025 do 01.09.2026) AB 261 i AB 1340 powołują wydanie 2013, AB 1552 — 2023 („ISO 20653:2023 (E)”), AB 1776 i AB 1974 — oba wydania 2013 i 2023 obok wymagań producentów samochodów (VW 80332, VW 75174, LV 214), a AB 128 — samo oznaczenie bez daty, razem z PN-EN 60529. Zakładka „Laboratoria” („ISO 20653”) pokazuje 12 laboratoriów — 6 polskich (te same) i 6 czeskich z zakresów ČIA (m.in. Elektrotechnický zkušební ústav, IDIADA CZ, Institut pro testování a certifikaci) — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Stopień ochrony IP” w zakresie IP 1X–4X, X4, X5, X6, X6K, X7, X8, X9K (AB 1340) albo 1X–4X, 5KX, 6KX, X1–X8 (AB 1552); „Badanie szczelności — ochrona przed dostępem pyłu” i „ochrona przed dostępem wody” IPX4, IPX4K, IPX9K, IPX6, IPX6K (AB 1776, AB 1974); „Odporność na wodę” (druga cyfra 1–9K) i „Odporność na przenikanie pyłu oraz wnikanie ciał stałych, ochrona przed dostępem” (AB 128); przedmioty: elementy i zespoły wyposażenia elektrycznego i elektronicznego samochodów, maszyny i urządzenia stosowane w pojazdach.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy oznaczeniu: obudowa, która przeszła IPX9K albo IPX7, nie ma przez to stopnia IPX6K ani niższych — trzeba je zbadać osobno i oznaczyć łącznie (6). Przy literze K: stopnie 4K, 5K, 6K i 9K to wymagania ISO 20653, nie IEC 60529 — wynik według IEC 60529 nie jest wynikiem „K” (wprowadzenie). Przy ochronie przed dostępem: litera dodatkowa podaje dostęp tylko wtedy, gdy jest wyższy niż z pierwszej cyfry (5). Przy IPX8: warunki ciągłego zanurzenia ustalają dostawca i producent pojazdu — bez tych warunków w sprawozdaniu „IPX8” niczego nie mówi (tablica 4). Przy wydaniu: wynik IPX9K według wydania 2013 i 2023 może się różnić, bo zmieniono warunki i pomiar siły uderzenia strumienia (przedmowa).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy rozdziałów z wymaganiami badań: aparatury, rodzaju i ilości pyłu, czasów, ciśnień i natężeń przepływu wody, odległości dysz, temperatury wody przy 9K, warunków zanurzania, kryteriów oceny po badaniu ani załączników — nie podajemy więc żadnej z tych wartości.

Zasada metody

Obudowę wyposażenia elektrycznego pojazdu poddaje się znormalizowanym próbom: próbnikami o określonej średnicy (50; 12,5; 2,5; 1,0 mm) i palcem probierczym sprawdza się ochronę przed ciałami obcymi i dostępem, w komorze pyłowej — pyłoochronność (5K) i pyłoszczelność (6K), a natryskami, strumieniami, zanurzeniem i myciem wysokociśnieniowym — ochronę przed wodą (1–9K); wynik zapisuje się kodem IP z cyframi i literami.

Zastosowania

• Elementy i zespoły wyposażenia elektrycznego i elektronicznego samochodów — badania szczelności na pył i wodę; 6 laboratoriów w zakresach PCA, w zakładce także 6 laboratoriów czeskich
• Weryfikacja wymagań producentów pojazdów (w zakresach obok: VW 80332, VW 75174, LV 214) i zakładowych specyfikacji kodu IP
• Wyposażenie narażone na mycie wysokociśnieniowe i parowe (IPX9K) oraz na zanurzenie (IPX7, IPX8)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

ISO 20653:2023 (bez wydania PN)

Tytuł (PL)

Pojazdy drogowe — Stopnie ochrony (kod IP) — Ochrona wyposażenia elektrycznego przed ciałami obcymi, wodą i dostępem

Title (EN)

Road vehicles — Degrees of protection (IP code) — Protection of electrical equipment against foreign objects, water and access

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie wymaganego kodu

   Odczytać wymagany kod IP (np. IP6KX, IPX6K/IPX9K) i stan pracy (litera M lub S). ISO 20653:2023 obowiązuje od 30.08.2023, bez wydania PN (stan na 02.10.2026).

2. Ciała obce i dostęp

   Próbniki według pierwszej cyfry i litery dodatkowej; ocena: „nie wnika całkowicie” albo zachowanie odstępu od części niebezpiecznych.

3. Pył (5K, 6K)

   Próba w komorze pyłowej; 5K — pył tylko w ilości nieszkodliwej dla działania i bezpieczeństwa, 6K — brak pyłu w obudowie.

4. Woda

   Każdy wymagany stopień osobno — 7, 8 i 9K nie zastępują niższych; dla 8 warunki uzgodnione z producentem pojazdu; parametry prób według normy (ich nie mamy).

5. Ocena i zapis

   Sprawdzić skutki (działanie, bezpieczeństwo, ilość wody lub pyłu); zapisać kod z literami „K” i ewentualnie łączny (np. IPX6K/IPX9K).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera ostrzeżeń bhp; próby IPX9K (woda pod wysokim ciśnieniem i para) wymagają osłon i środków ochrony według instrukcji stanowiska
• UWAGA MERYTORYCZNA: stopnie 7, 8 i 9K nie obejmują stopni do 6K — każdy trzeba wykazać osobno

Najczęstsze pytania