🛣️ Stałe pionowe znaki drogowe, znaki stałe — wymagania i badania: współczynnik odblasku RA folii z kulkami szklanymi (CIE 54.2, iluminant A, klasy RA1 i RA2), barwa i współczynnik luminancji β w świetle dziennym (CIE 15, D65, 45/0, klasy CR1 i CR2), trwałość po starzeniu, odporność na uderzenie, właściwości konstrukcji (obciążenia, odkształcenia); PN-EN 12899-1

Budownictwo PN-EN 12899-1

Krótko: o co chodzi

Stałe pionowe znaki drogowe: kompletne zestawy ze słupami, tarcze z licem, tarcze bez lica i główne elementy — folie odblaskowe, konstrukcje wsporcze, oprawy. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12899-1:2010 (wersja polska; wprowadza EN 12899-1:2007 [IDT]); Zasięg w zakresach akredytacji (kopia i zakładka, odczyt 08.11.2026): 6 polskich laboratoriów, 13 rekordów; zakładka „Laboratoria” — 15 (6 PL, 9 CZ), 38 pozycji. Procedura obejmuje 5 kroków; stosuje się je m.in. do: Stałe pionowe znaki drogowe — kompletne zestawy, tarcze z licem i bez lica, folie odblaskowe, konstrukcje wsporcze, oprawy (EN 12899-1:2007, rozdz. 1), Badania typu i certyfikacja znaków; norma zharmonizowana według rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (komunikat 2018/C 092/06), Nie dotyczy konstrukcji bramowych i wysięgnikowych, znaków LED, znaków o zmiennej treści, znaków tymczasowych ani fundamentów.

W skrócie

  • Norma: PN-EN 12899-1:2010 (wersja polska; wprowadza EN 12899-1:2007 [IDT])
  • Kategoria: Budownictwo
  • Kroków procedury: 5
  • STATUS (stan karty PKN na 08.11.2026): PN-EN 12899-1:2010 aktualna (wersja polska) z poprawkami Ap1:2019-07, Ap2:2021-01, Ap3:2021-05; EN 12899-1:2007 bez nowszego wydania
  • Warunki badań folii — warunek (4.1.1.1): (23 ± 3) °C, wilgotność względna (50 ± 5) %; klimatyzowanie według EN ISO 139
  • Barwa i β — warunek pomiaru (4.1.1.3): CIE 15, iluminant D65, geometria 45/0; klasy CR1 (tablica 1) i CR2 (tablica 2)

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 EN 12899-1:2007 ta część określa wymagania dla kompletnych zestawów znaków (z konstrukcjami wsporczymi), znaków (tarcza z licem), tarcz bez lica oraz innych głównych elementów — folii odblaskowych, konstrukcji wsporczych i opraw oświetleniowych. Znaki stałe służą głównie do informowania i kierowania uczestnikami ruchu na terenach publicznych i prywatnych. Norma nie obejmuje: konstrukcji bramowych i wysięgnikowych, znaków o treści nieciągłej (np. z diod LED albo światłowodów), znaków o zmiennej treści, znaków do celów tymczasowych, fundamentów ani badań w skrajnie niskich temperaturach. Według wprowadzenia jest przeznaczona dla zarządców dróg (także dla inwestorów prywatnych), może służyć do badań typu i certyfikacji, nie wymaga wymiany istniejących znaków, określa granice właściwości i klasy — m.in. właściwości kolorymetryczne i odblaskowe, luminancję i natężenie oświetlenia. Wymagania i badania odblaskowości dotyczą materiałów z kulkami szklanymi; właściwości materiałów mikropryzmatycznych określa właściwa europejska aprobata techniczna (ETA). Obciążenie wiatrem można przyjąć z wartości normy albo według EN 1991-1-4. Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 12899-1:2010: „Opisano wymagania dotyczące nowych znaków stałych: nieodblaskowych i odblaskowych znaków stałych, nieodblaskowych i odblaskowych znaków stałych oświetlanych w nocy zewnętrznymi źródłami światła, znaków podświetlanych”.

WEDŁUG TEKSTU EN 12899-1:2007 — WYDANIE, POWOŁANIA, POJĘCIA (przedmowa, rozdz. 2–3). Normę przygotował komitet CEN/TC 226 (Wyposażenie dróg), sekretariat AFNOR; CEN zatwierdził ją 4 lutego 2007 r.; wprowadzenie do norm krajowych wyznaczono najpóźniej na maj 2008 r., a wycofanie norm sprzecznych — na sierpień 2009 r. Zastąpiła EN 12899-1:2001. Powstała na podstawie mandatu Komisji Europejskiej i EFTA; związek z dyrektywą o wyrobach budowlanych opisuje informacyjny załącznik ZA. Seria: część 1 — znaki stałe, 2 — podświetlane słupki przeszkodowe (TTB), 3 — słupki prowadzące i urządzenia odblaskowe, 4 — zakładowa kontrola produkcji, 5 — wstępne badanie typu. Powołania m.in.: EN 1991-1-4 (oddziaływania wiatru), EN 1993-1-1, EN 1995-1-1, EN 1999-1-1 (konstrukcje stalowe, drewniane, aluminiowe), EN 12767 (bezpieczeństwo bierne konstrukcji wsporczych), EN 12899-4, EN 12899-5, EN 13032-1, EN 13201-3, EN 60529, EN ISO 139 (klimatyzowanie), EN ISO 877:1996 (starzenie naturalne), EN ISO 4892-2 (lampy ksenonowe), EN ISO 6272 (uderzenie), CIE 15 (kolorymetria), CIE 54.2 (odblask — definicja i pomiar), CIE 74:1988 (znaki drogowe). Pojęcia (rozdz. 3): zestaw znaku — tarcza, materiał lica i konstrukcje wsporcze; znak — tarcza z naniesionym materiałem lica; tarcza — podłoże z usztywnieniami i mocowaniami; odkształcenie tymczasowe — przemieszczenie pod obciążeniem, które wraca do zera po jego zdjęciu; odkształcenie trwałe — pozostające po zdjęciu obciążenia; wysokość umieszczenia H — od poziomu terenu do dolnej krawędzi tarczy.

FOLIE ODBLASKOWE Z KULKAMI SZKLANYMI (4.1). Badania w (23 ± 3) °C i wilgotności względnej (50 ± 5) %, jeśli nie podano inaczej; próbki — wyroby gotowe albo próbki reprezentatywne, klimatyzowane według EN ISO 139 i oznaczone na odwrocie. Barwa i współczynnik luminancji (4.1.1.3): według CIE 15, iluminant D65, geometria 45/0; współrzędne chromatyczności i współczynnik luminancji β mają spełniać tablicę 1 (klasa CR1) albo tablicę 2 (klasa CR2); np. biały — β ≥ 0,35 dla materiałów z tablicy 3 i β ≥ 0,27 dla materiałów z tablicy 4. Według uwagi granice klasy CR2 dają bardziej jednolity wygląd nowych znaków, a barwy po przekroczeniu granic tablicy 1 mogą nie spełniać swojej funkcji. Współczynnik odblasku RA (4.1.1.4): według CIE 54.2, iluminant A; najmniejsza początkowa wartość RA w cd·lx⁻¹·m⁻² — tablica 3 (klasa RA1) albo tablica 4 (klasa RA2), w geometriach: kąt obserwacji α 12′, 20′ i 2°, kąt oświetlenia β1 +5°, +30° i +40° (β2 = 0); np. biały przy α = 12′ i β1 = +5° — 70 (RA1) i 250 (RA2), przy α = 20′ i β1 = +5° — 50 (RA1) i 180 (RA2). Barwy nadrukowane (poza białą) — co najmniej 70 % wartości z tablic 3 i 4. Trwałość (4.1.1.5): po starzeniu barwa i β mają nadal spełniać 4.1.1.3, a RA przy α = 20′ i β1 = 5° i 30° (β2 = 0°) — co najmniej 80 % wartości z 4.1.1.4; starzenie naturalne przez trzy lata według EN ISO 877:1996, metoda A, próbki nachylone pod kątem 45° do poziomu, zwrócone ku równikowi; producent może dodatkowo prognozować trwałość starzeniem sztucznym w komorze ksenonowej według EN ISO 4892-2 przez 2000 h (tablica 5: ciągłe światło, zraszanie 18 min co 2 h, temperatura czarnego wzorca (65 ± 3) °C, wilgotność względna (50 ± 5) %), ale starzenie naturalne trzeba zacząć najpóźniej razem ze sztucznym, a jego wynik ma pierwszeństwo. Odporność na uderzenie (4.1.2): według EN ISO 6272 — ciężarek 450 g o promieniu styku 50 mm spuszczony z 220 mm; poza kołem o promieniu 6 mm wokół punktu uderzenia nie może być pęknięć ani, przy folii, odspojenia od podłoża; znak podparty jak po zamontowaniu albo próbka na otwartym polu 100 mm × 100 mm. Folie mikropryzmatyczne (4.2): właściwości i sposób badania — w ETA.

KONSTRUKCJA (5.1 i spis treści). Konstrukcje stalowe mają spełniać EN 1993-1-1, aluminiowe — EN 1999-1-1, drewniane — EN 1995-1-1, spawane — EN 1011; inne materiały dopuszcza się, jeśli umożliwiają spełnienie normy. Wszystkie elementy i zestawy mają przenieść obciążenia stałe i zmienne pomnożone przez współczynniki bezpieczeństwa z 5.2. Spełnienie wymagań sprawdza się obliczeniem (5.4.3) albo badaniem (5.4.4); odkształcenia wyznacza się między znakiem a konstrukcją wsporczą albo między konstrukcją a fundamentem, odkształcenia tarczy — względem konstrukcji wsporczej. Producent konstrukcji wsporczych dostarczanych na skład albo do nieznanych warunków użytkowania podaje ich dane: dla stałego przekroju — największy moment zginający Mu (kNm), sztywność na zginanie EI (kNm²), największy moment skręcający Tu (kNm), sztywność na skręcanie GIt (kN·m²), albo rodzaj i gatunek materiału ze wszystkimi wymiarami, albo potwierdzenie zgodności ze specyfikacją zamawiającego; moment Mu podaje się na projektowanym poziomie terenu. W przeczytanym fragmencie tylko tytuły dalszych części: 5.2 współczynniki bezpieczeństwa, 5.3 obciążenia, 5.4 odkształcenia; 6 konstrukcje wsporcze (m.in. 6.3 zachowanie przy uderzeniu pojazdu, 6.4 odporność na korozję); 7 tarcze, lica, znaki podświetlane i oświetlane z zewnątrz; 8 zestawy znaków; 9 znakowanie i informacja o wyrobie; 10 ocena zgodności; 11 substancje niebezpieczne; załącznik A (normatywny) — punkty przyłożenia obciążeń poziomych i pionowych (wiatr; odśnieżanie, obciążenie dynamiczne, kombinacja obciążeń); załącznik ZA (informacyjny) — m.in. procedura atestacji zgodności stałych pionowych znaków drogowych i znakowanie CE.

AKT PRAWNY. Komunikat Komisji w ramach wykonania rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (2018/C 092/06, Dz.U. UE C 92 z 9.3.2018, s. 139) wymienia EN 12899-1:2007 „Stałe pionowe znaki drogowe – Część 1: Znaki stałe” jako normę zharmonizowaną: bez normy zastąpionej, data dostępności jako normy zharmonizowanej 1.1.2009, końcowa data okresu przejściowego 1.1.2013. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 2311, obowiązujący; zmiany: 2021 poz. 438 i 2066, 2022 poz. 2377, 2026 poz. 132) stawia licom znaków własne wymagania (załącznik nr 1, pkt 1.3): współrzędne chromatyczności i najmniejszy współczynnik luminancji β dla folii typu 1 i typu 2 (tablica 1.3, pomiar 45°/0°, iluminant D65), najmniejszą gęstość powierzchniową współczynnika odblasku R′ w cd/lx/m² dla znaków nowych z folii typu 1 i 2 (tablice 1.5 i 1.6, iluminant A, kąt obserwacji 0,2°, 0,33° i 2°, kąt oświetlenia 5°, 30° i 40°) i dla znaków w całym okresie gwarantowanej trwałości (tablica 1.7, α = 0,20°, β1 = 5° — np. biały: typ 1 — 40 do 3 lat i 25 do 7 lat, typ 2 — 144 do 5 lat i 126 do 10 lat); dla folii pryzmatycznych obowiązują wymagania jak dla typu 2. Od zmiany z 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2377) pkt 1.3.2 mówi, że szczegółowe wymagania dla folii z kulkami szklanymi są „w odpowiedniej normie”, a dla folii mikropryzmatycznych — w europejskiej albo krajowej ocenie technicznej; numeru PN-EN 12899-1 w tekście rozporządzenia ani jego zmian nie znaleźliśmy. Zmiana z 2026 r. w części 1 załącznika zmienia tylko pkt 1.4.1 (napisy).

STATUS (stan kart PKN na 08.11.2026). Karta PN-EN 12899-1:2010 (wersja polska) bez etykiety wycofania: publikacja 18-01-2010, 60 stron, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 212 Budowy i Utrzymania Dróg, „Wprowadza: EN 12899-1:2007 [IDT]”, „Dyrektywa: 305/2011”, „Zastępuje: PN-EN 12899-1:2008 - wersja angielska”, ICS 93.080.30; poprawki: PN-EN 12899-1:2010/Ap1:2019-07, /Ap2:2021-01 i /Ap3:2021-05 (wszystkie przeczytane): Ap1 — w tablicy 16 współczynnik luminancji β dla barwy czarnej „≤ 0,03” zamiast „≥ 0,03”; Ap2 — tytuł tablicy 4 „Współczynnik odblasku RA Klasa RA2, jednostka: cd · lx⁻¹ · m⁻²”; Ap3 — w tablicy 2 współczynnik luminancji β dla barwy zielonej (patrz tablica 4) „≥ 0,03” zamiast „≥ 0,003”. Łańcuch kart: PN-EN 12899-1:2005 (wersja polska, wprowadzała EN 12899-1:2001) — wycofana 01-09-2009, zastąpiona przez PN-EN 12899-1:2008 (wersja angielska, EN 12899-1:2007) — wycofana 18-01-2010, zastąpiona przez PN-EN 12899-1:2010, na której wycofania nie ma. Zapis „:2010” w zakresach akredytacji to więc wydanie obowiązujące. Katalog CEN w iTeh (odczyt 08.11.2026): EN 12899-1:2007 — opublikowana 07.11.2007, etap „9092 – Decision on results of review/2YR ENQ – revise” od 04.01.2024 (po przeglądzie systematycznym decyzja o zmianie normy); projekt zmiany EN 12899-1:2007/FprA1 — etap „5098 – Decision to abandon”, 27.08.2013; nowego wydania ani projektu prEN 12899-1 w wynikach wyszukiwania (hasło „12899-1”) nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, odczyt 08.11.2026; zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, 08.11.2026). Numer EN 12899-1 (bez innych części serii) stoi w 13 rekordach u 6 polskich laboratoriów: AB 023 (5), AB 128 (1), AB 1483 (1), AB 1486 (1), AB 424 (4), AB 503 (1). Zapisy: „PN-EN 12899-1” bez roku (AB 023, AB 128, AB 424 — zawsze razem z drugim dokumentem: CIE 15, CIE 54.2, PN-EN ISO 877, procedurą własną PB LZE 144/2/12-2024 albo, u AB 128, z ponad dwudziestoma dokumentami — normami, regulaminami ONZ i dyrektywą — w jednej pozycji), „PN-EN 12899-1:2010” (AB 503), „PN-EN 12899-1:2010 CIE 54.2-2001” (AB 1483) i „PN-EN 12899-1:2010 p. 4.1.1.4 Publ. CIE 54.2” (AB 1486). Poza polskimi numer stoi w 25 rekordach u 9 laboratoriów czeskich (1018.8 — 6, 1056 — 1, 1135.1 — 2, 1182 — 7, 1263 — 1, 1506 — 2, 1645 — 2, 1716 — 2, 1782 — 2), w 14 z nich z punktem normy (m.in. 4.1.1.3, 4.1.1.4, 4.1.1.5, 4.1.2, 5.4.4, 7, 7.1.3). Do zbioru nie weszły rekordy z samymi innymi częściami serii — m.in. 8 rekordów PN-EN 12899-3 u AB 023 i 3 rekordy PN-EN 12899-3:2010 u AB 424 (słupki prowadzące i urządzenia odblaskowe). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 12899-1”, dopasowanie po początku zapisu) pokazuje 15 laboratoriów — tych 6 polskich i 9 czeskich — z tą samą liczbą pozycji co kopia (38) (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 08.11.2026). Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z kopią.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy, całe pozycje — 13). Współczynnik odblasku RA — 5 laboratoriów: AB 1483 (oznakowanie pionowe dróg, zakres (0–2000) cd·m⁻²·lx⁻¹, CIE 54.2-2001), AB 1486 (pionowe oznakowanie dróg, (0–2000) cd·m⁻²·lx⁻¹, p. 4.1.1.4), AB 424 (pionowe znaki drogowe i materiały odblaskowe, metoda odbicia powrotnego, CIE 54.2), AB 023 (zakres 0–203 cd/(m²·lx), α = 20′ (0,33°), β = +5°, +30°, +40°), AB 128 (materiały i urządzenia odblaskowe — barwa światła odbitego, współczynnik odblasku, współczynnik luminancji i gęstość powierzchniowa współczynnika odblasku w jednej pozycji). Barwa i współczynnik luminancji — AB 023 (chromatyczność w świetle dziennym znaków stałych; współczynnik luminancji, CIE 15), AB 424 (współczynnik luminancji β i współrzędne chromatyczności x, y, CIE 15) i AB 128. Starzenie naturalne — AB 424 (odporność na warunki atmosferyczne, z PN-EN ISO 877). Konstrukcja — AB 023 (charakterystyka konstrukcji: tymczasowe odkształcenie przy zginaniu i skręcaniu, odporność na dynamiczne obciążenie śniegiem, odporność na działanie wiatru, odporność na obciążenia skupione, odkształcenie stałe, wytrzymałość mocowania, ciężar własny — metoda badawcza albo metoda elementów skończonych) i AB 424 (konstrukcje wsporcze: odkształcenie tymczasowe i trwałe, wytrzymałość płaszczyzny znaku na obciążenia skupione). Uderzenie — AB 023 (wytrzymałość na uderzenie). AB 503 — pozycja „Znaki drogowe pionowe” z PN-EN 12899-1:2010 bez nazwy badanej cechy w kopii. Trzy z pięciu pozycji AB 023 z tą normą (współczynnik odblasku, współczynnik luminancji, wytrzymałość na uderzenie) mają w kopii przedmiot „Stałe pionowe znaki drogowe, Słupki prowadzące i urządzenia odblaskowe”, a dwie — „Znaki stałe”.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pomiar: RA zależy od geometrii — kąta obserwacji (12′, 20′, 2°) i kąta oświetlenia (+5°, +30°, +40°); wynik bez geometrii, iluminantu A i klasy (RA1 albo RA2) nie daje się porównać z tablicami 3 i 4 (np. biały RA1: 70 przy 12′/+5°, ale 50 przy 20′/+5°); zakres AB 023 obejmuje α = 20′. Barwy i β mierzy się przy iluminancie D65 w geometrii 45/0 — pomiar przy innym iluminancie albo w innej geometrii nie spełnia warunku 4.1.1.3. Klasy CR1 i CR2 mają różne pola barw, a białe i żółte granice β zależą od tego, czy materiał należy do tablicy 3, czy 4. Folii mikropryzmatycznych nie ocenia się wartościami tablic 3 i 4 — ich wymagania są w ETA (4.2). Trwałość: wynik sztucznego starzenia w komorze ksenonowej jest tylko prognozą — rozstrzyga trzyletnie starzenie naturalne; po starzeniu kryterium RA to 80 % najmniejszej wartości wymaganej w 4.1.1.4 (tablice 3 i 4), sprawdzane przy α = 20′ i β1 = 5° i 30° — nie 80 % wartości zmierzonej na tej samej próbce przed starzeniem. Ocena wobec przepisu: rozporządzenie o znakach drogowych ma własne tablice dla folii typu 1 i 2 — wiele wartości jest równych tablicom normy (biały przy 0,2°/5°: 70 dla typu 1 i 250 dla typu 2, tak jak RA1 i RA2 przy 12′/+5°), ale nie wszystkie: np. pomarańczowy przy 0,2°/30° — 7 dla typu 1 wobec 10 w tablicy 3 normy, żółty typu 2 przy 0,33°/5° — 122 wobec 120 w tablicy 4, a narożniki pola barwy żółtej dla folii typu 1 w tablicy 1.3 rozporządzenia są inne niż dla żółtego z tablicy 3 w tablicy 1 normy; rozporządzenie podaje też wartości dla znaków w czasie użytkowania (tablica 1.7), których w przeczytanym fragmencie normy nie ma. Wynik „zgodny z PN-EN 12899-1” nie jest więc automatycznie wynikiem zgodnym z rozporządzeniem — trzeba nazwać, wobec której tablicy oceniono. Poprawki Ap: w polskim tekście normy bez Ap3 granica β dla zielonego (tablica 2) brzmi „≥ 0,003”, a bez Ap1 granica dla czarnego (tablica 16) — „≥ 0,03” zamiast „≤ 0,03”. Konstrukcja: wymagania można wykazać obliczeniem albo badaniem (5.1) — wynik powinien mówić, którą drogą (AB 023 ma obie: metodę badawczą i metodę elementów skończonych).

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany fragment EN 12899-1:2007 (próbka iTeh, SIST EN 12899-1:2008, wersja angielska) obejmuje stronę tytułową, spis treści, przedmowę, wprowadzenie i rozdziały 1–5.1 (z tablicami 1–5). Polskiego tekstu PN-EN 12899-1:2010 nie czytaliśmy (poza trzema poprawkami Ap). Nie podajemy współczynników bezpieczeństwa (5.2), obciążeń wiatrem, śniegiem i obciążeń skupionych ani klas odkształceń (5.3–5.4, załącznik A), wymagań dla konstrukcji wsporczych (rozdz. 6), tarcz, lic, znaków podświetlanych i oświetlanych z zewnątrz (rozdz. 7), zasad oceny zgodności (rozdz. 10), treści tablicy 16 (znamy ją tylko z poprawki Ap1) ani załącznika ZA — tych części nie czytaliśmy. Nie czytaliśmy CIE 15, CIE 54.2 ani EN 12899-5. Karta PN-EN 12899-3:2010 (wersja polska, wprowadza EN 12899-3:2007, bez etykiety wycofania; odczyt 08.11.2026) — treści tej części nie czytaliśmy. Statusu PN-EN ISO 877, PN-EN ISO 4892-2 i PN-EN ISO 6272 na kartach PKN nie sprawdzaliśmy. Nie ustalaliśmy, czy odniesienie do normy w Dzienniku Urzędowym UE zmieniono po komunikacie z 9.3.2018.

Zasada metody

Folię odblaskową z kulkami szklanymi bada się w (23 ± 3) °C i wilgotności (50 ± 5) %: współrzędne chromatyczności i współczynnik luminancji β według CIE 15 (iluminant D65, geometria 45/0) porównuje się z polami klas CR1 albo CR2, a współczynnik odblasku RA według CIE 54.2 (iluminant A) w geometriach α 12′, 20′, 2° i β1 +5°, +30°, +40° — z najmniejszymi wartościami klas RA1 albo RA2; trwałość sprawdza się po trzech latach starzenia naturalnego (RA ≥ 80 % wartości wymaganych w 4.1.1.4), a odporność lica — uderzeniem ciężarka 450 g z 220 mm; nośność i odkształcenia konstrukcji wykazuje się obliczeniem albo badaniem (EN 12899-1:2007, rozdz. 4–5.1; dalsze rozdziały — w przeczytanym fragmencie tylko tytuły).

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
STATUS (stan karty PKN na 08.11.2026)PN-EN 12899-1:2010 aktualna (wersja polska) z poprawkami Ap1:2019-07, Ap2:2021-01, Ap3:2021-05; EN 12899-1:2007 bez nowszego wydania
Warunki badań folii — warunek (4.1.1.1)(23 ± 3) °C, wilgotność względna (50 ± 5) %; klimatyzowanie według EN ISO 139
Barwa i β — warunek pomiaru (4.1.1.3)CIE 15, iluminant D65, geometria 45/0; klasy CR1 (tablica 1) i CR2 (tablica 2)
Współczynnik odblasku RA — granica najmniejsza, biały, α = 12′, β1 = +5° (tablice 3–4)RA1: 70 cd·lx⁻¹·m⁻²; RA2: 250 cd·lx⁻¹·m⁻² (przy α = 20′: 50 i 180)
Barwy nadrukowane — granica (4.1.1.4)RA ≥ 70 % wartości tablic 3 i 4 (poza białą)
Trwałość — kryterium po starzeniu (4.1.1.5)RA ≥ 80 % wartości z 4.1.1.4 przy α = 20′, β1 = 5° i 30°; starzenie naturalne 3 lata (EN ISO 877:1996, metoda A, 45°, ku równikowi); sztuczne 2000 h — tylko prognoza
Odporność na uderzenie — warunek badania i kryterium (4.1.2)450 g, promień styku 50 mm, wysokość 220 mm; bez pęknięć i odspojenia poza kołem o promieniu 6 mm
Zasięg w zakresach akredytacji (kopia i zakładka, odczyt 08.11.2026)6 polskich laboratoriów, 13 rekordów; zakładka „Laboratoria” — 15 (6 PL, 9 CZ), 38 pozycji

Norma

Numer normy
PN-EN 12899-1:2010 (wersja polska; wprowadza EN 12899-1:2007 [IDT])
Tytuł (PL)
Stałe pionowe znaki drogowe — Część 1: Znaki stałe
Title (EN)
Fixed, vertical road traffic signs — Part 1: Fixed signs

Procedura krok po kroku

  1. Próbki

    Wyroby gotowe albo próbki reprezentatywne, oznaczone na odwrocie, klimatyzowane według EN ISO 139; badania w (23 ± 3) °C i (50 ± 5) % (4.1.1.1–4.1.1.2).

  2. Barwa i współczynnik luminancji

    Pomiar według CIE 15 przy iluminancie D65 i geometrii 45/0; porównanie z polami i granicami β klasy CR1 (tablica 1) albo CR2 (tablica 2) (4.1.1.3).

  3. Współczynnik odblasku RA

    Pomiar według CIE 54.2 przy iluminancie A w geometriach tablic 3 i 4; porównanie z klasą RA1 albo RA2; barwy nadrukowane — co najmniej 70 % (4.1.1.4).

  4. Trwałość i uderzenie

    Starzenie naturalne 3 lata (EN ISO 877:1996, metoda A), potem barwa, β i RA (≥ 80 % przy α = 20′, β1 = 5° i 30°); uderzenie 450 g z 220 mm według EN ISO 6272 (4.1.1.5, 4.1.2).

  5. Konstrukcja i wynik

    Nośność i odkształcenia obliczeniem (5.4.3) albo badaniem (5.4.4) — w przeczytanym fragmencie tylko tytuły; wynik z klasą i geometrią pomiaru. PN-EN 12899-1:2010 — aktualna (stan karty PKN na 08.11.2026; wersja polska, z poprawkami Ap1–Ap3).

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Kolorymetr albo spektrofotometr z geometrią 45/0 (4.1.1.3; CIE 15 — nie czytaliśmy)Iluminant D65; współrzędne x, y i współczynnik luminancji β—
Retroreflektometr albo stanowisko fotometryczne (4.1.1.4; CIE 54.2 — nie czytaliśmy)Iluminant A; α 12′, 20′, 2°; β1 +5°, +30°, +40°; w zakresach laboratoriów do 2000 cd·m⁻²·lx⁻¹—
Stanowisko starzenia naturalnego i komora ksenonowa (4.1.1.5)Ekspozycja 45° ku równikowi przez 3 lata; komora według EN ISO 4892-2, 2000 h, parametry z tablicy 5—
Urządzenie do badania uderzeniem według EN ISO 6272 (4.1.2)Ciężarek 450 g, promień styku 50 mm, wysokość spadku 220 mm—

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12899-1:2010 (wersja polska; wprowadza EN 12899-1:2007 [IDT]) — „Stałe pionowe znaki drogowe — Część 1: Znaki stałe”. Tytuł angielski: „Fixed, vertical road traffic signs — Part 1: Fixed signs”.

Na czym polega ta metoda?

Folię odblaskową z kulkami szklanymi bada się w (23 ± 3) °C i wilgotności (50 ± 5) %: współrzędne chromatyczności i współczynnik luminancji β według CIE 15 (iluminant D65, geometria 45/0) porównuje się z polami klas CR1 albo CR2, a współczynnik odblasku RA według CIE 54.2 (iluminant A) w geometriach α 12′, 20′, 2° i β1 +5°, +30°, +40° — z najmniejszymi wartościami klas RA1 albo RA2; trwałość sprawdza się po trzech latach starzenia naturalnego (RA ≥ 80 % wartości wymaganych w 4.

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

STATUS (stan karty PKN na 08.11.2026): PN-EN 12899-1:2010 aktualna (wersja polska) z poprawkami Ap1:2019-07, Ap2:2021-01, Ap3:2021-05; EN 12899-1:2007 bez nowszego wydania; Warunki badań folii — warunek (4.1.1.1): (23 ± 3) °C, wilgotność względna (50 ± 5) %; klimatyzowanie według EN ISO 139; Barwa i β — warunek pomiaru (4.1.1.3): CIE 15, iluminant D65, geometria 45/0; klasy CR1 (tablica 1) i CR2 (tablica 2); Współczynnik odblasku RA — granica najmniejsza, biały, α = 12′, β1 = +5° (tablice 3–4): RA1: 70 cd·lx⁻¹·m⁻²; RA2: 250 cd·lx⁻¹·m⁻² (przy α = 20′: 50 i 180).

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 5 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Kolorymetr albo spektrofotometr z geometrią 45/0 (4.1.1.3; CIE 15 — nie czytaliśmy), Retroreflektometr albo stanowisko fotometryczne (4.1.1.4; CIE 54.2 — nie czytaliśmy), Stanowisko starzenia naturalnego i komora ksenonowa (4.1.1.5), Urządzenie do badania uderzeniem według EN ISO 6272 (4.1.2).

Gdzie stosuje się to badanie?

Stałe pionowe znaki drogowe — kompletne zestawy, tarcze z licem i bez lica, folie odblaskowe, konstrukcje wsporcze, oprawy (EN 12899-1:2007, rozdz. 1); Badania typu i certyfikacja znaków; norma zharmonizowana według rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (komunikat 2018/C 092/06); Nie dotyczy konstrukcji bramowych i wysięgnikowych, znaków LED, znaków o zmiennej treści, znaków tymczasowych ani fundamentów; W zakresach akredytacji: 6 polskich laboratoriów — współczynnik odblasku RA, barwa i współczynnik luminancji, starzenie naturalne, konstrukcja, uderzenie.

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Badania obciążeń zestawów znaków i konstrukcji wsporczych — zabezpieczenie przed upadkiem tarczy i słupa; Stanowiska starzenia naturalnego na zewnątrz i komora ksenonowa — promieniowanie lampy ksenonowej, ochrona oczu i skóry; UWAGA MERYTORYCZNA: wartości RA z tablic 3 i 4 dotyczą folii z kulkami szklanymi; folie mikropryzmatyczne ocenia się według ETA.

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 12899-1.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie