🔬 Spajalna stal zbrojeniowa — postanowienia ogólne, PN-EN 10080

Materiały PN-EN 10080

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Określono ogólne wymagania i podano definicje dotyczące właściwości użytkowych spajalnej stali żebrowanej stosowanej do zbrojenia konstrukcji żelbetowych, dostarczanej jako gotowe wyroby w postaci: prętów, kręgów (walcówka, drut), wyrobów odwiniętych z kręgu, arkuszy siatek zgrzewanych wykonywanych w produkcji przemysłowej i kratownic".

PIĘĆ POSTACI WYROBU — I DLACZEGO TO NIE JEST SZCZEGÓŁ. Zakres wylicza pręty, kręgi (walcówkę i drut), wyroby odwinięte z kręgu, arkusze siatek zgrzewanych „wykonywanych w produkcji przemysłowej" oraz kratownice. Ta sama stal dostarczona w innej postaci jest innym wyrobem: pręt prosty i wyrób odwinięty z kręgu przechodzą różną historię odkształceń, a siatka zgrzewana ma dodatkowo połączenia, których pojedynczy pręt nie ma. Badanie wykonane na pręcie nie orzeka więc o siatce wykonanej z tej samej stali.

SŁOWO „SPAJALNA" JEST CZĘŚCIĄ PRZEDMIOTU NORMY. Nie każda stal zbrojeniowa jest spajalna; zdolność do spajania zależy od składu chemicznego, w szczególności od równoważnika węgla. Norma dotyczy wyłącznie stali spajalnej — co ma znaczenie przy ocenie wyrobów starszych albo pochodzących spoza Unii, gdzie spotyka się stale o innych właściwościach.

„POSTANOWIENIA OGÓLNE" W TYTULE — DOKUMENT RAMOWY. Trzeci człon tytułu wskazuje, że norma zawiera wymagania OGÓLNE i definicje, a nie pełną specyfikację konkretnych gatunków. Klasy stali, wartości granicy plastyczności i wytrzymałości oraz wymagania szczegółowe bywają podawane w dokumentach krajowych i w normach wyrobu powołujących ten dokument. Powołanie samego PN-EN 10080 nie rozstrzyga więc, jakiemu gatunkowi stali odpowiada badana próbka.

MIEJSCE W UKŁADZIE DOKUMENTÓW. Badania mechaniczne stali zbrojeniowej wykonuje się metodami takimi jak rozciąganie wg PN-EN ISO 6892 — wpis o tej metodzie istnieje w tej bazie i to on powołuje PN-EN 10080. Sam beton, w którym zbrojenie pracuje, podlega PN-EN 206 (partia 43).

OSTROŻNIE Z NUMEREM. W katalogu PKN obok PN-EN 10080 istnieją: PN-B-10080 (dokument z lat 1959 i 1971), PN-ENV 10080 (prenorma z lat 2003–2004) oraz PN-S-10080 (wycofana, z zakresu drogowego). Pierwszy i trzeci to zupełnie inne normy, drugi to poprzedzający etap tego samego dokumentu europejskiego. Wyszukanie samego ciągu „10080” zwraca CZTERY rodziny — i nie mamy podstaw twierdzić, że to komplet.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (71 stron, KT 127, Surowców Hutniczych i Stali). Dlatego NIE PODAJEMY klas stali, wartości granicy plastyczności, wytrzymałości na rozciąganie, wydłużenia ani wymagań wobec żeber.

Zasada metody

Stal zbrojeniowa jest wyrobem opisanym właściwościami użytkowymi: mechanicznymi, geometrycznymi (żebrowanie decydujące o przyczepności do betonu) i technologicznymi, w tym spajalnością. Norma podaje ogólne wymagania i definicje dla pięciu postaci dostawy, pozostawiając wartości szczegółowe dokumentom powołującym.

Zastosowania

• Ocena stali zbrojeniowej dostarczanej jako pręty, kręgi, wyroby odwinięte, siatki zgrzewane i kratownice
• Dokument odniesienia przy badaniach mechanicznych stali zbrojeniowej
• Kontrola dostaw zbrojenia na budowę
• Ocena przyczepności — żebrowanie jest jedną z właściwości objętych normą

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 10080:2007 (wersja polska; wprowadza EN 10080:2005 [IDT]; zastępuje PN-EN 10080:2005 — wersję angielską)

Tytuł (PL)

Stal do zbrojenia betonu -- Spajalna stal zbrojeniowa -- Postanowienia ogólne

Title (EN)

Steel for the reinforcement of concrete — Weldable reinforcing steel — General

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie postaci wyrobu

   Pręt, krąg, wyrób odwinięty, siatka zgrzewana czy kratownica. Badanie jednej postaci nie orzeka o innej, nawet przy tej samej stali.

2. Sprawdzenie, czy stal jest spajalna

   Norma dotyczy wyłącznie stali spajalnej. Przy wyrobach o nieznanym pochodzeniu jest to pierwsze pytanie.

3. Ustalenie dokumentu szczegółowego

   PN-EN 10080 podaje postanowienia ogólne; klasy i wartości bywają w dokumentach powołujących. Samo powołanie tej normy nie wskazuje gatunku.

4. Wykonanie badań

   Właściwości mechaniczne metodami wskazanymi przez dokument szczegółowy; geometria żeber wg wymagań normy.

5. Zapis w sprawozdaniu

   Podaj postać wyrobu, gatunek stali wg dokumentu szczegółowego oraz pełne oznaczenie normy z rokiem.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pręty zbrojeniowe mają ostre końce i zadziory — wymagane rękawice; kręgi pod naprężeniem mogą gwałtownie się rozwinąć przy przecięciu wiązania
• Badanie rozciągania kończy się zerwaniem próbki — wymagana osłona przestrzeni roboczej maszyny
• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik badania pręta nie jest orzeczeniem o siatce zgrzewanej z tej samej stali — to różne postaci wyrobu

Najczęstsze pytania