🔊 Skuteczność ekranów akustycznych w miejscu zainstalowania („in situ") — PN-ISO 10847

Środowisko PN-ISO 10847

Przegląd

CO TO ZA BADANIE — ZAKRES Z KARTY PKN, W CAŁOŚCI: „Określono dwie metody (bezpośrednią i pośrednią) wyznaczania skuteczności ekranów akustycznych wszystkich rodzajów w środowisku zewnętrznym. Określono szczegółowe procedury pomiarowe skuteczności ekranu w miejscu jego zainstalowania, z uwzględnieniem usytuowania mikrofonów, warunków działania źródeł oraz środowisk akustycznych w obszarach objętych pomiarami przy uwzględnieniu istniejących warunków meteorologicznych. Podano definicje 10 terminów".

CZEGO WYNIK NIE MÓWI (rozdz. 1 ISO 10847:1997). Norma mierzy skuteczność danego ekranu w danym miejscu i w danych warunkach meteorologicznych. NIE pozwala porównać skuteczności takiego samego ekranu w innym miejscu; metodą bezpośrednią pozwala porównać różne ekrany w tym samym miejscu i warunkach. Nie obejmuje właściwości samego ekranu — np. izolacyjności akustycznej ani współczynnika pochłaniania dźwięku. Wielkości opisujące hałas: równoważny poziom dźwięku A, poziom ekspozycyjny A, poziomy w pasmach oktawowych lub tercjowych i/albo poziom maksymalny. Zastosowanie: rutynowa ocena ekranów, ocena inżynierska i diagnostyczna — przed ustawieniem ekranu albo po nim.

SKUTECZNOŚĆ EKRANU (definicja 3.5): różnica poziomów ciśnienia akustycznego w określonym punkcie odbioru przed ustawieniem ekranu i po nim — pod warunkiem, że źródło, profil terenu, przeszkody i powierzchnie odbijające, grunt i warunki meteorologiczne się nie zmieniły. Podaje się korekcję częstotliwościową albo szerokość pasma i stałą czasową (np. skuteczność dla równoważnych poziomów A). Punkt odniesienia (3.8) to punkt, w którym ekran wpływa na dźwięk źródła minimalnie — służy do śledzenia poziomu źródła; punkt odbioru (3.9) wybiera się według celu badania.

DWIE METODY (rozdz. 4): • BEZPOŚREDNIA — tylko gdy ekranu jeszcze nie ma albo da się go usunąć na czas pomiaru „przed"; poziomy mierzy się w punkcie odniesienia i w punkcie odbioru przed i po, w tych samych punktach, przy równoważnym źródle, terenie, przeszkodach, gruncie i pogodzie; • POŚREDNIA — gdy ekran już stoi i nie da się go usunąć: poziom „przed" szacuje się z pomiaru w miejscu równoważnym. Miejsce zastępcze jest równoważne, gdy ma równoważny profil terenu, przeszkody i powierzchnie odbijające oraz grunt w sektorze 60° po obu stronach linii od punktów odbioru do źródła, a otoczenie w promieniu 30 m za i obok głównych punktów odbioru jest podobne (pkt 6.2). Równoważność gruntu najlepiej opisuje impedancja właściwa; gdy się jej nie wyznacza — charakterystyka rodzaju powierzchni (np. utwardzona, wysoka roślinność, grunt luźny lub ubity).

POGODA MUSI BYĆ RÓWNOWAŻNA „PRZED" I „PO" (pkt 6.3): • wiatr — ta sama klasa według tablicy 1 (z wiatrem: składowa od +1 m/s do +5 m/s; cisza: od –1 m/s do +1 m/s, przy wszystkich odległościach tylko w warunkach inwersji temperatury; dla krótkich odległości dopuszczalna też klasa „pod wiatr"), a składowe średniej prędkości wiatru w kierunku od źródła do odbiornika nie mogą różnić się o więcej niż 2 m/s; przy średniej prędkości wiatru powyżej 5 m/s pomiarów nie wykonuje się w ogóle. „Krótka odległość": przed — (Hs + Hr) / (d1 + d2) > 0,1; po — (Hs + H) / d1 > 0,1 oraz (H + Hr) / d2 > 0,1 (H — wysokość ekranu, Hs i Hr — źródła i odbiornika, d1 i d2 — odległości źródło–ekran i ekran–odbiornik); • temperatura — średnie „przed" i „po" w granicach 10 °C, podobne gradienty temperatury z wysokością; wyników nie koryguje się na temperaturę; • wilgotność — ważna głównie przy źródłach z dużym udziałem częstotliwości powyżej 3000 Hz; wyników nie koryguje się na wilgotność; • zachmurzenie — ta sama klasa (tablica 2): 1 — duże zachmurzenie (co najmniej 80 % przez cały czas pomiaru), 2 — umiarkowane (50–80 % przez co najmniej 80 % czasu), 3 — małe albo słonecznie (poniżej 50 % przez co najmniej 80 % czasu), 4 — pogodna noc; • należy unikać deszczu i śniegu, a przy ekranach drogowych — mokrej nawierzchni.

TŁO AKUSTYCZNE (pkt 6.4): poziom tła (z szumem przyrządów) powinien być co najmniej 10 dB niższy od mierzonego. Przy różnicy od 4 dB do 9 dB stosuje się poprawkę z tablicy 3: dla 4 i 5 dB — odjąć 2 dB, dla 6, 7, 8 i 9 dB — odjąć 1 dB. Przy różnicy poniżej 4 dB wynik jest nieważny.

PRZYRZĄDY (rozdz. 5): mierniki poziomu dźwięku klasy (typu) 1 albo 2 według IEC 651, całkujące według IEC 804 przy poziomach równoważnych i ekspozycyjnych; kalibrator akustyczny według IEC 942 — sprawdzenie na początku i na końcu każdej sesji; filtry oktawowe i tercjowe według IEC 1260; osłony przeciwwietrzne; co najmniej DWA tory pomiarowe do jednoczesnego pomiaru w punkcie odniesienia i odbioru. Niepewność pomiaru należy zawsze oszacować. Przyrządy meteorologiczne: anemometr (niepewność ≤ ± 10 %), termometr (≤ ± 1 °C), higrometr (≤ ± 2 %).

WYDANIA (stan na 25.09.2026). PKN: PN-ISO 10847:2002 — wersja polska, publikacja 10-10-2002, 18 stron, KT 115 Hałasu w Środowisku, wprowadza ISO 10847:1997 [IDT], bez nagłówka „Wycofana". ISO: ISO 10847:1997, wydanie 1 z sierpnia 1997 r., 13 stron, ISO/TC 43/SC 1, etap 90.93 — potwierdzona; ostatni przegląd w 2024 r. potwierdził wydanie, które pozostaje aktualne (strona ISO, odczyt 25.09.2026).

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami): 26 pozycji u 18 laboratoriów; zapisy „PN-ISO 10847:2002" (23), „PN ISO 10847:2002" bez łącznika (2) i „PN-ISO 10847" bez roku (1). Przedmiot badań: „Środowisko ogólne — ekrany akustyczne «in situ»" w różnych zapisach albo „Ekrany akustyczne / Acoustic screens". Metodyka: „Równoważny poziom dźwięku A" (najczęściej) i „Skuteczność ekranów (z obliczeń)"; część pozycji dodaje poziomy w pasmach tercjowych. Deklarowane zakresy poziomu: dolne granice od 22 dB do 30 dB, górne od 100 dB do 137 dB; pasma — np. od 50 Hz do 12 500 Hz albo od 20 Hz do 20 000 Hz. UWAGA NA SŁOWA: określenie „bezpośrednia" („Metoda pomiarowa bezpośrednia", „pomiar bezpośredni") stoi w zakresach 17 z 18 laboratoriów — w polu techniki albo w treści metodyki, przy „Równoważnym poziomie dźwięku A". W normie „metoda bezpośrednia" to pomiar przed i po ustawieniu ekranu w tym samym miejscu — z samego zapisu w zakresie nie wynika, czy chodzi o tę metodę normy, czy o sposób pomiaru poziomu dźwięku. Tylko jedna pozycja wymienia wprost „pomiary bezpośrednie i pośrednie".

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA": „PN-ISO 10847" — 17 laboratoriów i 24 pozycje, bez pozycji obcych. Zakładka nie pokaże 1 laboratorium (AB 1241), które zapisało normę bez łącznika („PN ISO 10847:2002").

CZEGO NIE PODAJEMY. Mieliśmy fragment tekstu ISO 10847:1997 udostępniony przez wydawcę: przedmowę i rozdziały 1–6.4. Nie mamy wymagań dla źródeł dźwięku, rozmieszczenia mikrofonów (w tym wysokości i odległości punktów), czasu pomiaru, obliczania skuteczności ani zawartości sprawozdania. Tych danych nie podajemy.

Zasada metody

Skuteczność ekranu to różnica poziomów ciśnienia akustycznego w punkcie odbioru przed ustawieniem ekranu i po nim, przy niezmienionym źródle, terenie, gruncie i pogodzie. Poziom „przed" mierzy się w tym samym miejscu (metoda bezpośrednia) albo w miejscu równoważnym bez ekranu (metoda pośrednia); równocześnie mierzy się w punkcie odniesienia, żeby śledzić poziom źródła.

Zastosowania

• Ekrany akustyczne przy drogach i liniach kolejowych — ocena skuteczności po budowie (odbiory, kontrola)
• Ocena przed ustawieniem ekranu i po nim (metoda bezpośrednia) albo dla ekranu istniejącego (metoda pośrednia)
• Porównanie różnych ekranów w tym samym miejscu i warunkach (tylko metodą bezpośrednią)
• NIE do właściwości samego ekranu (izolacyjność, pochłanianie) ani do przenoszenia wyniku na inne miejsce

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-ISO 10847:2002 (wersja polska; wprowadza ISO 10847:1997 [IDT])

Tytuł (PL)

Akustyka — Wyznaczanie „in situ" skuteczności zewnętrznych ekranów akustycznych wszystkich rodzajów

Title (EN)

Acoustics — In-situ determination of insertion loss of outdoor noise barriers of all types

Procedura krok po kroku

1. Wybór metody

   Ekranu nie ma albo da się go usunąć — metoda bezpośrednia; ekran stoi — metoda pośrednia z miejscem równoważnym (sektor ±60°, otoczenie 30 m).

2. Punkty pomiarowe

   Punkt odniesienia (minimalny wpływ ekranu) i punkty odbioru według celu badania; te same punkty „przed" i „po". Szczegółów rozmieszczenia NIE PODAJEMY.

3. Warunki pogodowe

   Sprawdzić i zapisać klasę wiatru, temperaturę, wilgotność i zachmurzenie; bez pomiarów przy wietrze > 5 m/s, unikać opadów i mokrej nawierzchni.

4. Kalibracja

   Kalibrator na początku (po nagrzaniu przyrządów) i na końcu sesji.

5. Pomiary „przed" i „po"

   Jednoczesne pomiary w punkcie odniesienia i odbioru; kontrola tła (≥ 10 dB, poprawki z tablicy 3).

6. Wynik

   Skuteczność jako różnica poziomów; w sprawozdaniu udokumentowana równoważność warunków „przed" i „po". Wzorów i zawartości sprawozdania NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiary przy czynnych drogach i torach — kamizelki odblaskowe, uzgodnienie z zarządcą, bezpieczne ustawienie statywów
• Maszty meteorologiczne — stabilne zamocowanie, nie w pobliżu linii energetycznych

Najczęstsze pytania