🍎 Skład kwasów tłuszczowych olejów i tłuszczów (w tym kwas erukowy, izomery trans, kwasy omega-3) — rozdzielanie estrów metylowych (FAME) na polarnej kolumnie kapilarnej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym, obliczenie z udziału powierzchni, z czynnikami korekcyjnymi albo z wzorcem wewnętrznym, PN-EN ISO 12966-4

Chemia żywności PN-EN ISO 12966-4

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 12966-4:2026-08 (wydanie aktualne), w całości: „W niniejszym dokumencie określono metodę oznaczania estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) pochodzących z transestryfikacji lub estryfikacji tłuszczów, olejów i kwasów tłuszczowych techniką kapilarnej chromatografii gazowej (GLC). Zastosowanie niniejszego dokumentu umożliwia rozdzielanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych od C4 do C24, w tym estrów metylowych nasyconych kwasów tłuszczowych, estrów metylowych cis- i trans-jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz estrów metylowych cis- i trans-wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Niniejszy dokument ma zastosowanie do surowych, rafinowanych, częściowo lub całkowicie uwodornionych tłuszczów, olejów i kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego i roślinnego oraz tłuszczów ekstrahowanych z produktów żywnościowych. Niniejszy dokument nie ma zastosowania do mleka i produktów mlecznych (lub tłuszczu pochodzącego z mleka i produktów mlecznych) lub produktów wzbogaconych sprzężonym kwasem linolowym (CLA). Niniejszy dokument nie ma zastosowania do di-, tri-, polimeryzowanych, hydroksylowanych i oksydowanych kwasów tłuszczowych, tłuszczów i olejów. Metoda oznaczania składu FAME wyrażanego jako % powierzchni w płynnych olejach roślinnych jest zaproponowana w Załączniku E.” Tekstu wydania 2026 nie mamy. Treść techniczną poniżej bierzemy z fragmentu próbnego wydania 2015 (ISO 12966-4:2015, wydanie pierwsze) od okładki do początku rozdziału 12 (sprawozdanie z badań, strona 7) — to wydanie podają wszystkie laboratoria w zakresach; wydania 2026 dotyczy tylko pole „Zakres” jego karty.

CO ZMIENIŁO WYDANIE 2026 — TYLE, ILE WIDAĆ Z PÓL „ZAKRES” OBU KART PKN. (1) Zakres rozdziału: 2015 — „od C8 do C24”, 2026 — „od C4 do C24”. (2) Zastosowanie: 2026 dopisuje „tłuszcze ekstrahowane z produktów żywnościowych”. (3) Wyłączenie mleka: 2015 — metoda „nie jest odpowiednia” do tłuszczów i olejów z mleka przeżuwaczy i produktów z dodatkiem CLA, a mleko i produkty mleczne (tłuszcz z nich) nie są objęte zakresem; 2026 — dokument „nie ma zastosowania” do mleka i produktów mlecznych (tłuszczu z nich) ani produktów wzbogaconych CLA — wyłączenie zostaje w obu wydaniach. (4) Wyłączenie kwasów: 2026 dopisuje kwasy hydroksylowane. (5) Nowy załącznik E (2026) — skład FAME jako % powierzchni w płynnych olejach roślinnych. Karta 2026: 52 strony, karta 2015 (wersja angielska) — 32 strony. Czy zmieniły się warunki chromatografii, wzory, sprawdzenie kolumny albo precyzja, NIE PODAJEMY — tekstu 2026 nie czytaliśmy.

WEDŁUG WYDANIA 2015 (rozdziały 1–11). Normę przygotował ISO/TC 34/SC 11 „Animal and vegetable fats and oils”; wydanie pierwsze zastąpiło ISO 5508:1990 i ISO 15304:2002 (technicznie zmienione). Seria ISO 12966: część 1 — przewodnik do nowoczesnej chromatografii gazowej FAME, część 2 — przygotowanie estrów metylowych, część 3 — przygotowanie estrów z wodorotlenkiem trimetylosulfoniowym (TMSH), część 4 — oznaczanie techniką kapilarnej chromatografii gazowej. Powołania normatywne: ISO 661 (przygotowanie próbki), ISO 3696 (woda), ISO 6353 (odczynniki), ISO 12966-2 i ISO 12966-3. Zasada: FAME rozdziela się na wysoko polarnej fazie stacjonarnej według długości łańcucha, stopnia nienasycenia oraz geometrii i położenia wiązań podwójnych. Odczynniki: mieszaniny wzorcowe czystych FAME i/lub oleje o znanym składzie do identyfikacji; tłuszcze i oleje o certyfikowanym składzie, np. materiał odniesienia BCR 162; wzorce FAME, zwłaszcza izomerów cis i trans kwasów oktadecenowego (oleinowego), oktadekadienowego (linolowego) i oktadekatrienowego (α-linolenowego) — izomery trans kwasów linolowego i α-linolenowego można przygotować w laboratorium z kwasem p-toluenosulfonowym. Do wyniku w gramach na 100 g potrzebny jest wzorzec wewnętrzny FAME (możliwa też kalibracja zewnętrzna mieszaninami kwasów); przykłady według rodzaju tłuszczu: C11:0, C17:0, C19:0, C21:0, C23:0; zaleca się dodatkową analizę próbki bez wzorca, by sprawdzić naturalną zawartość kwasu użytego jako wzorzec, i uwzględnić ją w obliczeniu; czystość wzorca potwierdza się TLC, HPLC, GC albo inną odpowiednią techniką. Przykłady roztworów: FAME C21:0 (heneikozanian metylu, czystość > 99 %) 5,0 mg/ml w izooktanie albo MTBE; triacyloglicerol C21:0 (triheneikozanoina, czystość > 99 %) 5,0 mg/ml w chloroformie albo 2 mg/ml w toluenie (rozpuszcza się po lekkim ogrzaniu, w lodówce krystalizuje); wzorzec TAG dodaje się przed przygotowaniem estrów, wzorzec FAME — przed albo po, a różna długość łańcucha obu pozwala ocenić wydajność derywatyzacji; trudno rozpuszczalny na zimno wzorzec TAG wymaga metylowania na gorąco według ISO 12966-2:2011 (4.3–4.5); rozpuszczalniki inne niż izooktan usuwa się po dodaniu wzorca TAG. Rozpuszczalniki: izooktan, MTBE, chloroform, n-heksan, n-heptan, toluen. Aparatura: chromatograf gazowy z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym, dozownikiem z dzieleniem albo bez dzielenia strumienia (możliwe też on-column i PTV) i systemem zbierania danych; kolumna kapilarna z krzemionki topionej 100 m × 0,25 mm z fazą 100 % cyjanopropylosilikonową (np. SP-2560 albo CP-Sil 88) o grubości filmu 0,20 µm — taka kolumna rozdziela większość izomerów trans i cis C18:1; gdy ten rozdział nie jest potrzebny, wystarczy kolumna 50 m albo 60 m, inne fazy (np. BPX70, DB-23, SP-2380) są możliwe przy możliwej zmianie kolejności elucji, krótkie kolumny 10–15 m — do szybkiej GC z ograniczoną informacją; mikrostrzykawka 10 µl; gaz nośny wodór (zalecany) albo hel o czystości co najmniej 99,999 5 %, osuszony, z tlenem usuniętym poniżej 0,1 mg/kg — azot jako gaz nośny jest niedopuszczalny; gazy płomienia (wodór, powietrze) i gaz pomocniczy (azot albo hel). Pobieranie próbek nie jest częścią metody (zalecane ISO 5555); próbkę do badań przygotowuje się według ISO 661, a estry metylowe — według ISO 12966-2 albo ISO 12966-3; wzorzec wewnętrzny dodaje się tak, by po dodaniu tłuszczu jego udział wynosił od 0,05 do 0,10 mg wzorca na mg tłuszczu, a jego rozpuszczalnik odparowuje się przed metylowaniem; FAME rozpuszcza się w n-heptanie, n-heksanie albo izooktanie, ok. 15–20 mg/ml przy dozowaniu z dzieleniem strumienia. Przebieg: pierwszą próbką serii jest zawsze ślepa próba z samego rozpuszczalnika — nie mogą pojawić się w niej piki. Warunki sprawdzone dla FAME od C4 do C24 na kolumnie 100 m (inne są możliwe): dozownik i detektor 250 °C; piec od 120 °C do 240 °C z szybkością 4 °C/min i 7 min w 240 °C; wodór pod ciśnieniem 220 kPa na głowicy kolumny, prędkość liniowa 30–40 cm/s, przepływ ok. 1,0 ml/min; podział strumienia 1:100; dozowanie 1 µl (15–20 µg FAME). Sprawdzenie kolumny mieszaniną FAME obejmującą badane kwasy; w razie potrzeby zmienia się wielkość próbki, stężenie albo temperaturę pieca — tę najlepiej o 1 °C; na wszystkich kolumnach cyjanopropylosilikonowych temperatura kolumny silnie wpływa na kolejność elucji m.in. 13t- i 14t-C18:1, 16t-C18:1, 14c-C18:1, 9c,12c,15t-C18:3, 11c-C20:1 i 9c,12c,15c-C18:3. Identyfikacja (10.1): po czasach retencji wobec wzorców FAME i wzorcowych olejów uwodornionych; nieznanych pików nie wlicza się do sumy powierzchni, chyba że potwierdzono, że to kwasy tłuszczowe — można je też zsumować osobno; norma zauważa niewielką koelucję izomerów cis i trans, zwłaszcza w obszarze C18:1 (kwas oleinowy cis-9). Obliczenia: (10.2.1) udział powierzchni xi = Ai/ΣA × 100 — dla większości tłuszczów odpowiada udziałowi triacylogliceroli w gramach na 100 g; czynniki przeliczenia FAME na TAG według AOCS Ce 1h-05 mieszczą się między 0,9114 (C8:0) a 0,9965 (C24:1) i norma uznaje je za pomijalne; wynik w gramach na 100 g z jednym miejscem po przecinku. (10.2.2) Gdy obecne są kwasy o mniej niż 16 atomach węgla (tłuszcze laurynowe z C10, C12, C14), powierzchnie koryguje się czynnikami Fi wyznaczonymi dla każdego aparatu z materiału o certyfikowanym składzie: Fi = (mi × ΣA)/(Ai × Σm), wi = Fi·Ai/Σ(Fi·Ai); na życzenie klienta czynnika można nie stosować, ale w sprawozdaniu trzeba podać, czy go zastosowano; teoretyczne czynniki detektora FID (załącznik A) nie są tymi samymi czynnikami, a duże różnice między nimi wymagają sprawdzenia całego systemu. (10.2.3) Z wzorcem wewnętrznym (np. gdy nie wszystkie kwasy są oznaczane, gdy obok C16 i C18 są kwasy C4 i C6 albo gdy potrzebna jest bezwzględna zawartość kwasu): wi = (mIS × Fi × Ai)/(m × FIS × AIS), z masą wzorca poprawioną na czystość (zwykle 0,99); wynik z jednym miejscem po przecinku. Precyzja (11): powtarzalność r i odtwarzalność R w tablicach D.1–D.3 z badania międzylaboratoryjnego (wartości mogą nie dotyczyć innych zakresów stężeń i matryc). Spis treści wymienia też rozdział 12 (sprawozdanie) i załączniki informacyjne A (teoretyczne czynniki korekcyjne FID), B (przykłady chromatogramów), C (porównanie składu FAME na dwóch kolumnach), D (badanie międzylaboratoryjne).

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 12966-4:2026-08 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — to wydanie jest AKTUALNE: publikacja 31-08-2026, 52 strony, grupa cenowa U, Sektor Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa, KT 92 Nasion Roślin Oleistych, Tłuszczów Roślinnych i Zwierzęcych oraz ich Produktów Ubocznych, ICS 67.200.10, „Wprowadza: EN ISO 12966-4:2026 [IDT], ISO 12966-4:2026 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 12966-4:2015-07 - wersja polska, PN-EN ISO 12966-4:2015-07 - wersja angielska”. Wersji polskiej wydania 2026 w katalogu nie ma: wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 12966-4” (02.10.2026) pokazuje trzy pozycje — 2026-08 (angielska) i 2015-07 (polska i angielska). Karty PN-EN ISO 12966-4:2015-07 w obu wersjach: „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 12966-4:2026-08 - wersja angielska”, data wycofania 31-08-2026 (wersja angielska — publikacja 10-07-2015, 32 strony; polska — 03-10-2022, 28 stron); wydanie 2015 zastąpiło PN-EN ISO 5508:1996 i PN-EN ISO 15304:2003 (z poprawką AC:2005). Co przejście z 2015 na 2026 zmienia dla wyniku: według pól „Zakres” — zakres rozdziału od C4 zamiast od C8, tłuszcze ekstrahowane z żywności wprost w zakresie, załącznik E z udziałem powierzchni dla olejów roślinnych; wyłączenie mleka i produktów z CLA zostaje; reszty nie wiemy. Statusu ISO 12966-4:2026 na stronie ISO nie sprawdzaliśmy. Przepis: rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności (tekst skonsolidowany z 19.08.2026 — najnowszy według bazy CELLAR; punkt 2.1 ma to samo brzmienie co w akcie pierwotnym, Dz.Urz. UE L 119 z 5.5.2023) podaje dla kwasu erukowego, w tym w postaci związanej w tłuszczu, najwyższe poziomy w g/kg: oleje i tłuszcze roślinne — 20,0; olej z lnicznika, olej gorczycowy i olej z ogórecznika — 50,0; musztarda (dodatek do potraw) — 35,0; metody oznaczania nie wskazuje (w całym tekście skonsolidowanym nie ma numeru 12966).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 12966-4 stoi w 17 rekordach u 9 laboratoriów: AB 343, AB 515, AB 552, AB 562 (po 3), AB 444, AB 775, AB 819, AB 1179, AB 1679 (po 1). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania zakresów od 24.11.2025 do 18.09.2026): numer stoi w 13 wierszach — po 3 u AB 515 i AB 562, po 1 u pozostałych siedmiu (u AB 343 i AB 552 jeden wpis dokumentów odniesienia obejmuje kilka przedmiotów, które kopia rozdziela na osobne rekordy). Wydanie: wszędzie 2015-07, u AB 444 bez daty („PN-EN ISO 12966-4”) — czyli wszystkie 9 laboratoriów powołuje dziś wydanie wycofane 31.08.2026. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (u AB 1179 przypisy o zawieszeniu części zakresu od 24.04.2026 do 21.10.2026 dotyczą wierszy pogrubioną kursywą — wiersze z 12966-4 nie są tak złożone). Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 12966-4” i pokazuje wszystkie 9 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026: 9 (pod „EN ISO 12966-4” i „ISO 12966-4” — 0).

CO OZNACZAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Kwas erukowy — AB 343 (oleje i tłuszcze roślinne (0,1–7,0) % wagowych, preparaty dla niemowląt (0,1–1,5) %, musztarda (10–50) %), AB 552 (oleje (0,1–6,0) % tłuszczu, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego (0,1–3,0) %, musztarda (10,0–55,0) % tłuszczu, przy każdym także „zawartość kwasu erukowego w produkcie (z obliczeń)”), AB 562 (oleje i tłuszcze (0,2–10,0) %, preparaty do żywienia niemowląt (0,2–2,0) % razem z kwasem linolowym (0,2–50,0) %), AB 775 (nasiona rzepaku (0,1–5,0) %). Pełny skład kwasów tłuszczowych z listą kwasów — AB 515 (od C6:0 do C24:1, zakres (0,08–100) %, z obliczeń m.in. sumy nasyconych, jedno- i wielonienasyconych, izomerów trans, omega-3, -6, -9, CLA, NNKT i przeliczenia na porcję albo kcal), AB 819 (od C4:0 do C22:6, (0,1–75,0) %, z sumami „z obliczeń”), AB 1179 (od C4:0 do C22:6, (0,06–100) % i g/100 g, z sumami „z obliczeń”); bez listy — AB 444 („skład kwasów tłuszczowych” i „zawartość kwasu masłowego”, żywność), AB 1679 (olej roślinny jako żywność i biopaliwo ciekłe, (0,1–63,0) % (m/m)), AB 562 (udział kwasów omega-3, (0,2–50,0) %). Technika we wszystkich pozycjach: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID).

OBOK TEJ NORMY (te same pozycje PCA). PN-EN ISO 12966-2:2017-05 (przygotowanie estrów metylowych) — wszystkie 9 laboratoriów, w tym z wyłączeniami albo wskazaniem punktów: AB 562 — z wyłączeniem pkt 5.2, 5.3 i 5.5; AB 1679 — z wyłączeniem pkt 5.4 i 5.5; AB 819 — pkt 5.3; AB 1179 — pkt 5.2; AB 444 bez daty. PN-EN ISO 12966-1:2015-01 (przewodnik), z poprawką AC:2015-06 albo bez — 7 laboratoriów (wszystkie poza AB 343 i AB 444). PN-ISO 1444:2000 (tłuszcz wolny w mięsie) — AB 343. Procedury własne — AB 1179 (IB-17 wydanie 4 z 10.03.2021, IB-05 wydanie 6 z 12.05.2021). Status (stan kart na 02.10.2026): PN-EN ISO 12966-2:2017-05 (wersja polska, publikacja 14-11-2022), PN-EN ISO 12966-1:2015-01 (wersja polska, publikacja 06-07-2021, z elementem dodatkowym AC:2015-06) i PN-ISO 1444:2000 — karty bez nagłówka „Wycofana”. Przygotowanie estrów metylowych według PN-EN ISO 12966-2, przewodnik PN-EN ISO 12966-1 i tłuszcz wolny w mięsie według PN-ISO 1444 mają osobne wpisy w Bazie Wiedzy.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wyborze próbki: obie wersje zakresu wyłączają mleko i produkty mleczne (tłuszcz mleczny) oraz produkty wzbogacone CLA, a wydanie 2015 także tłuszcze z mleka przeżuwaczy — tymczasem w zakresach z tą normą stoją: „Mleko i produkty mleczne” (AB 562, kwasy omega-3), „Zawartość kwasu masłowego” w żywności (AB 444), „Zawartość CLA” wśród wielkości z obliczeń (AB 515) i preparaty do żywienia niemowląt (AB 343, AB 515, AB 562); AB 819 wyłącza w przedmiocie mleko, jego przetwory i tłuszcze pochodzenia mlecznego. Chromatogram takiej próbki da się policzyć, ale wynik nie jest objęty zakresem normy. Przy kwasach krótkołańcuchowych: zakres 2015 mówi o rozdzielaniu od C8 do C24, warunki w 9.2 tego samego wydania — o FAME od C4 do C24, a zakres 2026 — od C4; C4:0 i C6:0 stoją w zakresach AB 515, AB 819 i AB 1179 przy wydaniu 2015. Przy pomiarze: koelucja izomerów cis i trans w obszarze C18:1 i wpływ temperatury kolumny na kolejność elucji izomerów trans C18:1, C18:3 i C20:1 — zmiana temperatury pieca o kilka stopni potrafi zamienić kolejność pików i przypisanie nazw; kolumna 50–60 m nie rozdziela większości izomerów trans i cis C18:1, a inna faza niż cyjanopropylosilikonowa może zmienić kolejność elucji; azot jako gaz nośny jest niedopuszczalny; pierwsza próba serii — ślepa, bez pików. Przy obliczeniu: udział powierzchni (10.2.1) to „gramy na 100 g” tylko dla większości tłuszczów — przy kwasach poniżej C16 trzeba czynników korekcyjnych wyznaczonych dla własnego aparatu, a ich niezastosowanie trzeba podać w sprawozdaniu; nieznanych pików nie wlicza się do sumy, chyba że potwierdzono, że to kwasy tłuszczowe; przy wzorcu wewnętrznym jego naturalną zawartość w próbce sprawdza się osobną analizą i uwzględnia. Wielkości „z obliczeń” (sumy nasyconych, trans, omega-3, zawartość w produkcie) są obliczeniem z wyników tej metody: udział w produkcie wymaga dodatkowo zawartości tłuszczu, oznaczanej inną metodą (u AB 343 obok stoi PN-ISO 1444 — norma o mięsie); najwyższe poziomy kwasu erukowego z rozporządzenia (UE) 2023/915 podano w g/kg. Wydanie i punkty PN-EN ISO 12966-2 wybrane przez laboratorium (metylowanie) są częścią wyniku — patrz wpis o tej normie.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu wydania 2026 (poza polem „Zakres” karty) nie mamy — nie podajemy jego warunków chromatografii, wzorów, sprawdzenia kolumny, precyzji ani treści załącznika E. Z wydania 2015 nie mamy rozdziału 12 (sprawozdanie — poza punktem a) i załączników A–D, w tym wartości r i R. Nie podajemy sposobu przygotowania estrów (PN-EN ISO 12966-2, 12966-3) ani zasad pobierania próbek (ISO 5555).

Zasada metody

Tłuszcz przeprowadza się w estry metylowe kwasów tłuszczowych (według ISO 12966-2 albo 12966-3), a estry rozdziela się kapilarną chromatografią gazową na wysoko polarnej fazie cyjanopropylosilikonowej — według długości łańcucha, liczby wiązań podwójnych oraz ich położenia i geometrii (cis/trans) — i wykrywa detektorem płomieniowo-jonizacyjnym. Piki identyfikuje się po czasach retencji wobec wzorców, a skład oblicza z udziału powierzchni pików, z czynnikami korekcyjnymi wyznaczonymi dla aparatu (kwasy poniżej C16) albo z wzorcem wewnętrznym (np. C21:0), gdy potrzebna jest zawartość bezwzględna w gramach na 100 g.

Zastosowania

• Kwas erukowy w olejach i tłuszczach roślinnych, musztardzie, nasionach rzepaku i preparatach dla niemowląt — AB 343, AB 552, AB 562, AB 775
• Pełny profil kwasów tłuszczowych żywności (C4:0–C24:1), z sumami nasyconych, trans, omega-3 i omega-6 „z obliczeń” — AB 515, AB 819, AB 1179
• Skład kwasów tłuszczowych oleju roślinnego jako żywności i biopaliwa ciekłego — AB 1679

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 12966-4:2026-08 (wersja angielska; EN ISO 12966-4:2026, ISO 12966-4:2026 IDT)

Tytuł (PL)

Oleje i tłuszcze roślinne oraz zwierzęce — Chromatografia gazowa estrów metylowych kwasów tłuszczowych — Część 4: Oznaczanie techniką kapilarnej chromatografii gazowej

Title (EN)

Animal and vegetable fats and oils — Gas chromatography of fatty acid methyl esters — Part 4: Determination by capillary gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Próbka i estry metylowe

   Próbka do badań według ISO 661; estry metylowe według ISO 12966-2 albo 12966-3; wzorzec wewnętrzny (gdy potrzebny) — 0,05–0,10 mg na mg tłuszczu, jego rozpuszczalnik odparowany przed metylowaniem. PN-EN ISO 12966-4:2026-08 aktualna (stan karty na 02.10.2026); laboratoria podają wydanie 2015-07.

2. Roztwór FAME

   FAME w n-heptanie, n-heksanie albo izooktanie, ok. 15–20 mg/ml przy dozowaniu z dzieleniem strumienia.

3. Ślepa próba i sprawdzenie kolumny

   Pierwsza w serii — ślepa próba z samego rozpuszczalnika, bez pików; sprawdzenie rozdziału mieszaniną FAME obejmującą badane kwasy, w razie potrzeby korekta temperatury pieca o 1 °C.

4. Chromatografia

   Np. dozownik i detektor 250 °C; piec 120 °C → 240 °C (4 °C/min), 7 min w 240 °C; wodór 220 kPa, ok. 1,0 ml/min; podział 1:100; 1 µl (wydanie 2015, warunki przykładowe).

5. Identyfikacja

   Czasy retencji wobec wzorców FAME i wzorcowych olejów uwodornionych; nieznane piki poza sumą, chyba że potwierdzono, że to kwasy tłuszczowe.

6. Obliczenie

   Udział powierzchni xi = Ai/ΣA × 100; przy kwasach poniżej C16 — czynniki korekcyjne Fi wyznaczone dla aparatu (ich zastosowanie albo nie — w sprawozdaniu); wzorzec wewnętrzny — wi = (mIS·Fi·Ai)/(m·FIS·AIS); wynik w g/100 g z jednym miejscem po przecinku.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wodór jako gaz nośny przyspiesza analizę, ale jest niebezpieczny — norma każe stosować generator wodoru i urządzenia zabezpieczające; rozpuszczalniki toksyczne — praca pod wyciągiem
• Chloroform — norma klasyfikuje go jako rozpuszczalnik rakotwórczy kategorii 3; po n-heksanie i n-heptanie — ostrzeżenie przed długotrwałym narażeniem przez wdychanie i połknięcie
• UWAGA MERYTORYCZNA: metoda nie obejmuje mleka i produktów mlecznych ani produktów wzbogaconych CLA (oba wydania); laboratoria podają wydanie 2015-07, wycofane 31-08-2026

Najczęstsze pytania