⚡ Rozżarzony drut w badaniu zagrożenia ogniowego — budowa urządzenia (drut NiCr 4 mm, siła docisku 0,95 N, termoelement, warstwa pod próbką), sprawdzanie temperatury, ogólny sposób prowadzenia próby i czasy obserwacji, wspólne dla prób GWEPT, GWFI i GWIT, PN-EN IEC 60695-2-10

Elektronika i EMC PN-EN 60695-2-10

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN wydania 2022-07, w całości: „W niniejszej części EN 60695 opisano urządzenie do prób rozżarzonym drutem i ogólny sposób wykonywania próby polegający na symulacji skutków krótkotrwałego oddziaływania termicznego, które może być wytwarzane przez źródła ciepła, takie jak rozżarzone elementy lub przeciążone rezystory, w celu oceny zagrożenia ogniowego poprzez symulację. Procedura próby opisana w niniejszym dokumencie stanowi ogólną procedurę wykonywania prób w małej skali, w której jako źródło zapłonu jest wykorzystywany znormalizowany drut ogrzewany elektrycznie. Stanowi ona wspólną część procedur prób stosowanych do gotowych wyrobów, stałych materiałów elektroizolacyjnych oraz innych stałych materiałów palnych. Szczegółowy opis poszczególnych prób podano w IEC 60695-2-11, IEC 60695-2-12 oraz IEC 60695-2-13. Niniejsza podstawowa publikacja dotycząca bezpieczeństwa, skupiająca się na metodach prób bezpieczeństwa, jest przeznaczona głównie do użytku przez komitety techniczne podczas przygotowania norm w zgodności z zasadami zdefiniowanymi w Przewodniku IEC 104 oraz Przewodniku ISO/IEC 51. Komitety techniczne są odpowiedzialne między innymi za stosowanie przy opracowywaniu swoich publikacji, tam gdzie jest to uzasadnione, podstawowych publikacji bezpieczeństwa” (na karcie bez kropki na końcu). Części 2-11, 2-12 i 2-13 to próby palności wyrobów gotowych (GWEPT), wskaźnika palności materiałów (GWFI) i temperatury zapłonu materiałów (GWIT) — wstęp normy. Mamy trzy fragmenty próbne: IEC 60695-2-10:2021 (wydanie 3, wprowadzone przez PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07) do punktu 4.4 i rysunku 3a (strona 14), IEC 60695-2-10:2013 (wydanie 2, wycofane) do punktu 7.3 (strona 11) oraz podgląd wydania 4 z 2026 roku do rozdziału 2; poprawkę AC:2024-03 mamy w całości. Liczby z punktów 4.5–7.3 pochodzą z wydania 2013 i tak je oznaczamy.

POJĘCIA I URZĄDZENIE (wydanie 2021, rozdz. 3–4.4). Temperatura próby — temperatura, do której nagrzewa się i stabilizuje końcówkę drutu przed zetknięciem z próbką. Czasy: t APP — czas przyłożenia drutu, pierwsze 30 s próby; t OBS — czas obserwacji, drugie 30 s; t I — czas zapłonu, od początku próby (z dokładnością do 0,5 s) do początku najdłużej trwającego zdarzenia płomieniowego (płomień lub żarzenie); t E — czas zgaśnięcia, do jego końca; t T = t E − t I — czas trwania; t R = t E − 30 s — czas palenia po odsunięciu drutu (zero, gdy t E < 30 s); t B — czas trwania zdarzenia w czasie styku drutu z próbką. Drut: stop niklu z chromem (> 77 % Ni, 20 % ± 1 % Cr) o średnicy 4,00 mm ± 0,07 mm przed zgięciem, pętla według rysunku 1, bez drobnych pęknięć na końcówce (pomaga wyżarzanie); nowy drut wyżarza się łącznie co najmniej 10 h prądem co najmniej 120 A, bez zamontowanego termoelementu, a potem sprawdza głębokość otworu na termoelement. Drut leży poziomo i naciska na próbkę siłą 0,95 N ± 0,10 N, także przy wzajemnym przesuwie; zagłębienie końcówki w próbkę i przez próbkę jest ograniczone do 7 mm ± 0,5 mm; płonące lub żarzące się cząstki mają swobodnie spadać na warstwę pod próbką. Obwód grzejny (rysunek 2) bez sprzężenia zwrotnego utrzymującego temperaturę; napięcie zasilania stabilne (± 2 %) w czasie próby; miernik prądu wartości skutecznej prawdziwej o dokładności ± 2,5 % lub lepszej; połączenie drutu z kołkami o powierzchni styku zwykle co najmniej 60 mm² na każdym końcu, skręcane, lutowane albo lutowane twardo; typowy prąd dla 960 °C to od 120 A do 150 A. Temperaturę mierzy termoelement klasy 1 według IEC 60584-1, płaszczowy z izolacją mineralną, o spoinie izolowanej i średnicy nominalnej 1,0 mm, do pracy ciągłej do 960 °C (np. typu K albo N), w płaszczu odpornym na co najmniej 1050 °C, osadzony ciasno w otworze za końcówką drutu; napięcie termoelementu mierzy termometr cyfrowy z wbudowaną spoiną odniesienia. Poprawka AC:2024-03 (IEC COR1:2024) dopisała w 4.3: można użyć innego przyrządu do pomiaru temperatury, ale w razie sporu obowiązuje metoda termoelementowa. Warstwa pod próbką: jedna warstwa bibułki pakowej (ISO 4046-4, od 12 g/m² do 30 g/m²) na desce o grubości co najmniej 10 mm, 200 mm ± 5 mm poniżej miejsca przyłożenia drutu.

KOMORA, SPRAWDZANIE I PRÓBA (wydanie 2013, pkt 4.5–7.3). Komora bez przeciągów, dość duża, by ubytek tlenu nie wpływał na wynik, a próbka była co najmniej 100 mm od każdej powierzchni (wystarcza co najmniej 0,5 m³); światło otoczenia padające na próbkę — nie więcej niż 20 lx; po każdej próbie przewietrzenie. Czasomierz o rozdzielczości 0,2 s lub lepszej. Przed każdą serią mierzy się wymiar A końcówki (rysunek 1) — drut wymienia się, gdy spadnie do 97,5 % wartości wyjściowej; po każdej próbie końcówkę czyści się (np. szczotką drucianą) i ogląda, czy nie pękła. Termoelement sprawdza się folią srebrną o czystości co najmniej 99,8 %, około 2 mm² i grubości około 0,06 mm, położoną na końcówce: przy powolnym nagrzewaniu srebro ma zacząć się topić, gdy termometr wskazuje 960 °C ± 10 °C; w razie sporu obowiązuje ta metoda. Deskę i bibułkę przechowuje się przed próbą co najmniej 24 h w temperaturze od 15 °C do 35 °C i wilgotności względnej od 45 % do 75 %. Próbkę mocuje się tak, by straty ciepła przez uchwyt były pomijalne, a płaska powierzchnia była pionowa; drut przykłada się do środka tej powierzchni. Przed każdym zestawem prób sprawdza się siłę docisku i swobodny ruch wózka. Przed zetknięciem temperatura drutu ma być stała w granicach 5 K przez co najmniej 60 s, otwór termoelementu czysty, a próbka osłonięta od promieniowania (co najmniej 5,0 cm odstępu albo ekran); w trakcie próby nie zmienia się prądu. Drut przykłada się na 30 s ± 1 s, dosuwając i odsuwając z prędkością około 10–25 mm/s, przy styku niemal do zera, by siła uderzenia nie przekroczyła 1,05 N; gdy materiał odpływa od drutu, nie utrzymuje się go w styku.

WYDANIA I ZMIANY. Wydanie 3 (2021) wobec wydania 2 (2013) według przedmowy: nowe pojęcia czasów w rozdziale 3, usunięty dawny załącznik A z wykazem producentów, załącznik A o obserwacji zapłonu i płomienia stał się normatywny, nowy załącznik C ilustruje czasy i podaje przykłady oceny. Poprawka COR1:2024 (w PKN AC:2024-03, zatwierdzona 7 marca 2024 r.): zdanie o innych przyrządach do pomiaru temperatury w 4.3, poprawiony odsyłacz w uwadze B.3.1 („7.2.0” na „7.2”), nowy tytuł i nowe rysunki C.1 i C.2. Wydanie 4 (IEC 60695-2-10:2026 z 2026-05-08, 30 stron, „stability date” 2030): zmieniony punkt 4.3 z odesłaniem do nowego normatywnego załącznika D „Use of pyrometer for glow-wire test” oraz rozdział 3 dostosowany do ISO 13943:2017; w katalogu PKN jeszcze go nie ma.

STATUS (stan kart na 30.09.2026). Karta PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 12-07-2022, 32 strony, grupa cenowa P, Sektor Elektrotechniki, KT 65 Prób Środowiskowych Wyrobów Elektrycznych, ICS 29.020 i 13.220.40, „Wprowadza: EN IEC 60695-2-10:2021 [IDT], IEC 60695-2-10:2021 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60695-2-10:2013-12 - wersja angielska”, element dodatkowy AC:2024-03. Karta PN-EN 60695-2-10:2013-12 (wersja angielska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07”: publikacja 11-12-2013, „Data wycofania: 12-07-2022”, 30 stron, wprowadzała EN 60695-2-10:2013 i IEC 60695-2-10:2013, dyrektywa 2014/35/EU, zastąpiła PN-EN 60695-2-10:2005 (wersja polska). Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 60695-2-10” (30.09.2026): wydanie 2022-07 bez etykiety, wydania 2013-12, 2005 i 2002 — „Wycofana i zastąpiona przez”. Strona IEC: IEC 60695-2-10:2026, wydanie 4.0 z 2026-05-08 — zastępuje wydanie 2021.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 30.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 60695-2-10: 13 rekordów u 10 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA numer stoi w 12 komórkach dokumentów odniesienia (27 zapisów — część laboratoriów podaje obok siebie PN-EN, EN i IEC w dwóch wydaniach). Wydanie 2022-07 (albo IEC 60695-2-10:2021) zapisuje 6 laboratoriów: AB 022, AB 044, AB 067, AB 1340, AB 1552, AB 1690 (AB 067 jako „PN-EN 60695-2-10:2022-07” — bez członu IEC, którego wymaga oznaczenie tego wydania); wycofane wydanie 2013 — AB 024 jako jedyne, a obok aktualnego AB 044, AB 067, AB 1552 i AB 1690 (ten jako „PN-EN 60695-2-10:2013”); bez roku — AB 910, AB 1280, AB 1501. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 60695-2-10” i pokaże 7 laboratoriów — nie pokaże AB 022, AB 910 i AB 1340, które piszą tylko „PN-EN IEC 60695-2-10” (pod tym początkiem — 6); sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 30.09.2026: 7. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 30.09.2026, wydania od 21.08.2025 do 08.09.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach i żadna nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I WIELKOŚCI. Wyroby elektrotechniczne i elektroniczne (AB 022, AB 024, AB 044, AB 067, AB 1501), materiały elektroizolacyjne i izolacyjne stałe (AB 024, AB 044, AB 1280, AB 1501), tworzywa sztuczne i inne materiały niemetaliczne (AB 1340), materiały niemetalowe, w tym kable i przewody (AB 1552), listwy zaciskowe (AB 1690), zabawki elektryczne i artykuły dla dzieci (AB 910). Wielkości wymieniane w pozycjach: wystąpienie zapalenia lub żarzenia (AB 1280, AB 1501), temperatura zapalenia, zapalność, czas palenia, rozprzestrzenianie płomienia i żarzenia (AB 1501), czas zapalenia i gaśnięcia, wysokość płomienia, zapalenie bawełnianej podkładki (AB 067). Pozycje nie mają zakresów liczbowych.

OBOK TEJ NORMY. W tych samych komórkach dokumentów odniesienia stoi część 2-11 (GWEPT) — u 9 laboratoriów (u AB 1690 w pozycji obok) — oraz części 2-12 (GWFI) i 2-13 (GWIT) — u 7: AB 022, AB 024, AB 044, AB 067, AB 1280, AB 1501, AB 1552. Próbę palności wyrobów gotowych według PN-EN IEC 60695-2-11 opisuje osobny wpis w Bazie Wiedzy; części 2-12 i 2-13 wpisu jeszcze nie mają.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — sama ta norma nie daje wyniku: kryteria oceny stoją w częściach 2-11, 2-12 i 2-13; powołanie tylko części 2-10 nie mówi, która próba była wykonana. Drugie — temperatura: termoelement sprawdza się folią srebrną (960 °C ± 10 °C), a stałość temperatury przed zetknięciem — przez co najmniej 60 s w granicach 5 K; norma wymaga czystego otworu termoelementu i wymiany drutu, gdy wymiar A końcówki spadnie do 97,5 % wartości wyjściowej — bez tych kontroli temperatura próby jest niepewna. Trzecie — docisk i zagłębienie: siła 0,95 N ± 0,10 N i ograniczenie do 7 mm; przy zetknięciu siła uderzenia nie może przekroczyć 1,05 N (wydanie 2013) — zbyt szybkie dosunięcie drutu narusza tę granicę. Czwarte — czasy: od wydania 2021 czasy t I, t E, t T, t R i t B mają definicje w rozdziale 3 — liczy się je dla najdłużej trwającego zdarzenia płomieniowego, z dokładnością do 0,5 s — a czas przyłożenia t APP w wydaniach 1 i 2 oznaczano t A; sprawozdanie powinno wskazać, według którego wydania liczono czasy. Piąte — wydanie: pięć laboratoriów zapisuje wycofane wydanie 2013 (jedno wyłącznie je), a IEC ma już wydanie 4 z załącznikiem o pomiarze temperatury pirometrem; w razie sporu o temperaturę, według poprawki COR1:2024, rozstrzyga metoda termoelementowa.

CZEGO NIE PODAJEMY. Wymiarów pętli i końcówki (rysunek 1), załączników A (obserwacja zapłonu i płomienia), B (sprawdzanie przez prąd grzejny) i C (przykłady oceny) ani treści rozdziałów 5–8 w brzmieniu wydania 2021 — liczby z tych punktów podajemy z wydania 2013; nie znamy treści załącznika D wydania 2026.

Zasada metody

Drut z niklu i chromu, wygięty w pętlę i nagrzewany prądem do temperatury próby mierzonej termoelementem w końcówce, przykłada się poziomo do pionowej powierzchni próbki na 30 s z siłą 0,95 N, a potem obserwuje próbkę przez kolejne 30 s; pod próbką leży bibułka na desce, która pokazuje, czy spadające płonące cząstki mogą przenieść ogień. Norma opisuje urządzenie, jego sprawdzanie i wspólny przebieg; kryteria oceny podają części 2-11 (wyroby gotowe), 2-12 i 2-13 (materiały).

Zastosowania

• Wyroby elektrotechniczne i elektroniczne, materiały elektroizolacyjne i tworzywa — badanie odporności na rozżarzony drut w zakresach 10 laboratoriów
• Listwy zaciskowe (AB 1690), kable i przewody (AB 1552), zabawki elektryczne i artykuły dla dzieci (AB 910)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07 (wersja angielska; EN IEC 60695-2-10:2021, IEC 60695-2-10:2021 IDT) z poprawką PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07/AC:2024-03

Tytuł (PL)

Badanie zagrożenia ogniowego — Część 2-10: Metody badań oparte na stosowaniu rozżarzonego/gorącego drutu — Urządzenie do badania rozżarzonym drutem i ogólny sposób wykonywania prób

Title (EN)

Fire hazard testing — Part 2-10: Glowing/hot-wire based test methods — Glow-wire apparatus and common test procedure

Procedura krok po kroku

1. Część i wydanie

   Wskazać próbę (2-11 GWEPT, 2-12 GWFI albo 2-13 GWIT) i temperaturę próby; PN-EN IEC 60695-2-10:2022-07 z AC:2024-03 aktualna (stan kart na 30.09.2026).

2. Sprawdzenie urządzenia

   Wymiar A końcówki (wymiana przy ≤ 97,5 %), czystość i brak pęknięć; termoelement — folią srebrną 960 °C ± 10 °C; siła docisku i ruch wózka przed każdym zestawem prób.

3. Przygotowanie

   Deska i bibułka ≥ 24 h w 15–35 °C i 45–75 % RH; próbka zamocowana pionowo, z pomijalnymi stratami ciepła; warstwa 200 mm ± 5 mm pod miejscem przyłożenia.

4. Nagrzanie

   Drut do temperatury próby, stałej w granicach 5 K przez co najmniej 60 s; próbka osłonięta od promieniowania; bez zmian prądu do końca próby.

5. Przyłożenie i obserwacja

   Styk przez 30 s ± 1 s z siłą 0,95 N, zagłębienie ≤ 7 mm; odsunięcie; obserwacja przez kolejne 30 s i zapis t I, t E oraz zapalenia bibułki; ocena według części 2-11, 2-12 albo 2-13.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ryzyko pożaru, oparzeń i porażenia prądem (prąd grzejny do ok. 150 A), wdychania dymu i toksycznych produktów spalania oraz toksycznych pozostałości — przestroga normy; przewietrzenie komory po każdej próbie
• UWAGA MERYTORYCZNA: ta norma nie zawiera kryteriów oceny — wynik ma sens tylko z częścią 2-11, 2-12 albo 2-13; w razie sporu o temperaturę rozstrzyga termoelement

Najczęstsze pytania