⚡ Pomiar rezystancji i rezystywności powierzchniowej materiałów do wyrobu odzieży ochronnej (lub rękawic) rozpraszającej ładunki elektrostatyczne, by uniknąć wyładowań zapalających — próbka na izolacyjnej płycie (≥ 10^14 Ω), współosiowe elektrody cylindryczna i pierścieniowa ze stali nierdzewnej, napięcie stałe (100 ± 5) V, odczyt omomierzem po (15 ± 1) s, pięć próbek bez szwów, obróbka wstępna (np. 5 cykli czyszczenia według EN 340), kondycjonowanie co najmniej 24 h i badanie w (23 ± 1) °C i (25 ± 5) % RH, PN-EN 1149-1

Elektronika i EMC PN-EN 1149-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN 1149-1:2008 (wersja polska), w całości: „Określono metodę badania materiałów przeznaczonych do wyrobu odzieży ochronnej (lub rękawic), rozpraszającej ładunek elektrostatyczny, w celu zapobieżenia wyładowaniom zdolnym do zainicjowania zapłonu. Niniejszej metody badania nie stosuje się do materiałów używanych do produkcji odzieży ochronnej lub rękawic, chroniących przed napięciami sieci zasilających”. Tekst normy czytamy w próbce SIST EN 1149-1:2006 (tekst EN 1149-1:2006) od okładki do punktu 4.4.3 (strona 7); rysunku 1 z wymiarami elektrod, obliczenia rezystywności, sprawozdania (rozdział 5) i załącznika A o zmianach technicznych nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU EN 1149-1:2006 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–4.4.3). Normę przygotował CEN/TC 162 „Odzież ochronna, w tym ochrony rąk i ramion oraz kamizelki ratunkowe” (sekretariat DIN); CEN zatwierdził ją 24 maja 2006 r.; zastępuje EN 1149-1:1995; przygotowana na podstawie mandatu Komisji Europejskiej i EFTA, związek z dyrektywą UE — załącznik ZA. Seria EN 1149: część 1 — rezystywność powierzchniowa, część 2 — rezystancja skrośna (pionowa), część 3 — zanik ładunku, część 5 — wymagania (w 2006 r. w opracowaniu). Wprowadzenie: części serii są potrzebne ze względu na różne zastosowania i materiały; metoda tej części jest najwłaściwsza dla materiałów, których rozpraszanie ładunku opiera się na przewodności powierzchniowej; wyznacza rezystancję na małych odległościach i może nie nadawać się do oceny całej odzieży. Zakres (rozdział 1, jak na karcie). Powołanie: EN 340:2003 (wymagania ogólne dla odzieży ochronnej). Definicje (rozdział 3): rezystancja powierzchniowa — rezystancja w omach wyznaczona określonymi elektrodami położonymi na powierzchni materiału; rezystywność powierzchniowa — rezystancja w omach między przeciwległymi krawędziami kwadratu materiału wzdłuż jego powierzchni; uwaga: rezystywność nie zależy od wymiarów elektrod i oblicza się ją, mnożąc zmierzoną rezystancję przez odpowiedni współczynnik. Zasada (4.1): próbkę kładzie się na izolacyjnej płycie, na niej zespół elektrod; przykłada się napięcie stałe i mierzy rezystancję materiału. Aparatura (4.2): elektrody — cylindryczna i pierścieniowa, współosiowe, ze stali nierdzewnej (rysunek 1); rezystancja izolacji między nimi co najmniej 10^14 Ω (sprawdzana według 4.4.2); płaska płyta podstawy z materiału izolacyjnego o rezystywności powierzchniowej co najmniej 10^14 Ω, grubości 1–10 mm, większa od zespołu elektrod, leżąca na uziemionej powierzchni przewodzącej (np. płycie metalowej); omomierz o zakresie 10^5–10^14 Ω i dokładności ± 5 % do 10^12 Ω oraz ± 20 % powyżej; środek czyszczący, np. propan-2-ol albo etanol (ostrzeżenie: wysoce łatwopalne i szkodliwe — unikać wdychania par i kontaktu ze skórą, oczami i odzieżą). Próbki (4.3): obróbka wstępna według instrukcji producenta, łącznie z liczbą cykli czyszczenia, albo pięć cykli czyszczenia według 5.4 EN 340:2003 (uwaga: zbędna dla odzieży nieprzeznaczonej do czyszczenia, np. jednorazowej); pięć próbek o wymiarach między wymiarami zespołu elektrod a płyty, wyciętych z materiału w belce albo z odzieży; całą odzież bada się w pięciu różnych miejscach; próbki bez szwów, chwytane tylko za krawędzie; z tych samych partii produkcyjnych co materiał użyty do wykonania dostarczonej odzieży; kondycjonowanie co najmniej 24 h przed badaniem i badanie w (23 ± 1) °C i (25 ± 5) % wilgotności względnej (uwaga: rezystancja powierzchniowa może silnie zależeć od wilgotności — im niższa wilgotność, tym wyższa rezystancja). Przebieg (4.4): dolne powierzchnie elektrod i górną powierzchnię płyty przeciera się chusteczką zwilżoną środkiem czyszczącym i suszy elektrody na powietrzu; próba ślepa bez próbki — oblicza się rezystywność płyty i sprawdza wymaganie 4.2.2; próbkę kładzie się badaną powierzchnią do góry, na niej zespół elektrod połączony według rysunku 1; przykłada się napięcie (100 ± 5) V i po (15 ± 1) s odczytuje rezystancję omomierzem; gdy rezystancja jest mniejsza niż 10^5 Ω, można zastosować odpowiednie niższe napięcie (z zapisem w sprawozdaniu), a w razie potrzeby wyznaczyć ją z prądu mierzonego amperomierzem połączonym szeregowo z próbką (stosunek napięcia do prądu); procedurę powtarza się na czterech pozostałych próbkach albo w czterech innych miejscach odzieży; tu kończy się przeczytany fragment.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 1149-1:2008 (wersja polska, publikacja 14-01-2008, 13 stron, grupa cenowa G) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Elektrotechniki, KT 143 Elektryczności Statycznej, ICS 13.340.10, „Wprowadza: EN 1149-1:2006 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 1149-1:2006 – wersja angielska”. PN-EN 1149-1:2006 (wersja angielska, publikacja 17-08-2006, 11 stron; wprowadzała EN 1149-1:2006, zastępowała PN-EN 1149-1:1999 i jej poprawkę Ap1:2001) — „Data wycofania: 14-01-2008”, zastąpiona przez PN-EN 1149-1:2008. Obie wprowadzają ten sam tekst EN 1149-1:2006.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 1149-1 stoi w 8 rekordach u 7 laboratoriów: AB 005, AB 128, AB 154, AB 164, AB 374, AB 665, AB 1710. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 05.09.2023 do 14.07.2026) numer stoi u wszystkich 7: „PN-EN 1149-1:2008” u AB 005, AB 154, AB 164 (dwie lokalizacje), AB 374 (z dopiskiem „z wyłączeniem p. 4.3.1” — obróbki wstępnej) i AB 1710 (razem z EN 1149-1:2006); bez roku u AB 128 i AB 665 (oba z oznaczeniem „E”). Zadeklarowane zakresy pomiaru różnią się: od 10^3 do 10^12 Ω (AB 005), od 2·10^3 do 2·10^14 Ω (AB 154), od 0,1 do 2·10^14 Ω albo od 2·10^3 do 2·10^14 Ω (AB 164), od 1 do 10^10 Ω (AB 374), od 500 Ω do 10^14 Ω (AB 1710). Żaden wiersz z tym numerem nie jest złożony pogrubioną kursywą (u AB 374 zawieszenie na wniosek od 15.12.2025 dotyczy innej części zakresu). Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 1149-1” i pokazuje wszystkie 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Odzież ochronna (materiały i wyroby), rękawice i obuwie (AB 005), materiały na odzież ochronną (AB 374) — „rezystancja powierzchniowa” i „rezystywność powierzchniowa (z obliczeń)” (AB 005, AB 154), „rezystancja elektryczna powierzchniowa” (AB 164), „elektryczność statyczna — parametry rezystancyjne, pomiary bezpośrednie” (AB 665); zwykle obok rezystancji skrośnej według PN-EN 1149-2 (AB 128, AB 164, AB 1710), PN-EN 61340-2-3 (AB 374) i norm IEC 62631-3 (AB 128).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wilgotności: rezystancja powierzchniowa silnie zależy od wilgotności — badanie w wilgotności wyższej niż (25 ± 5) % RH daje wynik zaniżony; kondycjonowanie co najmniej 24 h. Przy obróbce wstępnej: norma wymaga obróbki według producenta albo pięciu cykli czyszczenia według EN 340 (poza odzieżą jednorazową) — pomiar materiału bez niej nie spełnia 4.3.1; AB 374 ten punkt wyłącza. Przy rezystancji i rezystywności: rezystancja zależy od elektrod, rezystywność — nie; wynik trzeba podać z nazwą wielkości. Przy zakresie: omomierz z normy obejmuje 10^5–10^14 Ω; poniżej 10^5 Ω norma dopuszcza niższe napięcie albo pomiar prądu (z zapisem) — deklarowane zakresy od 0,1 Ω czy 1 Ω wychodzą poza warunki podstawowe. Przy płycie: rezystywność płyty sprawdza się próbą ślepą — musi wynosić co najmniej 10^14 Ω, a płytę i elektrody przeciera się przed pomiarem środkiem czyszczącym. Przy próbkach: bez szwów, chwytane za krawędzie, z tej samej partii co dostarczona odzież. Przy interpretacji: metoda mierzy na małych odległościach i dotyczy materiałów przewodzących powierzchniowo — nie zastępuje oceny całej odzieży ani wymagań z EN 1149-5.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy rysunku 1 (wymiary elektrod), wzoru i współczynnika przeliczenia rezystancji na rezystywność, sprawozdania ani załącznika A — nie podajemy więc wymiarów elektrod ani wartości współczynnika.

Zasada metody

Próbkę na płycie izolacyjnej (≥ 10^14 Ω) obciąża się zespołem współosiowych elektrod i przykłada napięcie stałe 100 V; po 15 s odczytuje się rezystancję powierzchniową omomierzem, a rezystywność oblicza, mnożąc ją przez współczynnik geometryczny elektrod.

Zastosowania

• Materiały na odzież ochronną rozpraszającą ładunki elektrostatyczne (zapobieganie wyładowaniom zapalającym) — 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Rękawice i obuwie ochronne (AB 005)
• Kontrola materiału po cyklach czyszczenia według EN 340

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 1149-1:2008 (wersja polska; EN 1149-1:2006 IDT)

Tytuł (PL)

Odzież ochronna — Właściwości elektrostatyczne — Część 1: Metoda badania rezystywności powierzchniowej

Title (EN)

Protective clothing — Electrostatic properties — Part 1: Test method for measurement of surface resistivity

Procedura krok po kroku

1. Obróbka wstępna

   Według instrukcji producenta albo pięć cykli czyszczenia według 5.4 EN 340:2003 (zbędna dla odzieży jednorazowej). PN-EN 1149-1:2008 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Próbki i kondycjonowanie

   Pięć próbek bez szwów (albo pięć miejsc odzieży), chwytanych za krawędzie; ≥ 24 h i badanie w (23 ± 1) °C, (25 ± 5) % RH.

3. Czyszczenie i próba ślepa

   Elektrody i płyta przetarte propan-2-olem lub etanolem, wysuszone; pomiar bez próbki — sprawdzenie, że płyta ma ≥ 10^14 Ω.

4. Pomiar

   Próbka badaną stroną do góry, elektrody połączone według rysunku 1; (100 ± 5) V, odczyt po (15 ± 1) s; poniżej 10^5 Ω — niższe napięcie albo pomiar prądu.

5. Powtórzenia i wynik

   Pomiar na pięciu próbkach; rezystancja powierzchniowa i rezystywność (rezystancja × współczynnik elektrod); zmiany napięcia w sprawozdaniu.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma (4.2.4) ostrzega: propan-2-ol i etanol są wysoce łatwopalne i szkodliwe — unikać wdychania par i kontaktu ze skórą, oczami i odzieżą; napięcie 100 V na elektrodach — nie dotykać w czasie pomiaru
• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik silnie zależy od wilgotności ((25 ± 5) % RH) i obróbki wstępnej; metoda nie ocenia całej odzieży ani ochrony przed napięciem sieciowym

Najczęstsze pytania