🏗️ Badanie reakcji na ogień wyrobów budowlanych z wyłączeniem posadzek (i wyrobów wskazanych w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2016/364) przy oddziaływaniu termicznym pojedynczego płonącego przedmiotu (SBI) — próbka z dwóch prostopadłych skrzydeł na wózku, palnik piaskowy na propan w narożu, pomieszczenie (3,0 × 3,0 × 2,4) m, wyciąg 0,50–0,65 m³/s z pomiarem temperatury, ciśnienia, O₂, CO₂ i osłabienia światła; wyniki FIGRA0,2 MJ, FIGRA0,4 MJ, THR600s, SMOGRA, TSP600s, boczne rozprzestrzenianie płomienia LFS, PN-EN 13823

Budownictwo PN-EN 13823

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Karta PKN PN-EN 13823+A1:2022-12 (wersja angielska) nie ma pola z zakresem po polsku — podaje tytuł, wprowadzenie EN 13823:2020+A1:2022 [IDT] i zastępowane wydania. Tekst normy czytamy w próbce SIST EN 13823:2020+A1:2022 (tekst EN 13823:2020+A1:2022 bez zmian) od okładki do punktu 4.7.1 (strona 13, termopara temperatury otoczenia); rozdziałów 5–10 (próbka, kondycjonowanie, zasada, przebieg badania z obserwacjami, wyniki, sprawozdanie) oraz załączników A (normatywnego — obliczenia FIGRA, THR, SMOGRA, TSP), B (precyzja), C (normatywnego — kalibracje), D, E (normatywnego — rysunki), F i G nie mamy — znamy tylko ich tytuły ze spisu treści. Pobraliśmy też próbkę SIST EN 13823:2020 (bez zmiany A1).

WEDŁUG TEKSTU EN 13823:2020+A1:2022 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–4.7.1, spis treści). Normę przygotował CEN/TC 127 „Bezpieczeństwo pożarowe w budynkach” na podstawie wniosku normalizacyjnego Komisji Europejskiej i EFTA; dokument obejmuje zmianę A1 zatwierdzoną przez CEN 8 maja 2022 r. i zastępuje EN 13823:2020; tekst zmieniony przez A1 jest oznaczony znacznikami (w czytanej części: czas odpowiedzi przełącznika palników „wyznaczony w kalibracji skokowej”, poszerzenie płyty podkładowej długiego skrzydła o szerokość szczeliny powietrznej, otwór sondy półkulistej skierowany ku napływającemu strumieniowi). Wprowadzenie: klasyfikację reakcji na ogień wyrobów budowlanych z wyłączeniem posadzek ustala rozporządzenie delegowane (UE) 2016/364; ostrzeżenie — badania ogniowe są niebezpieczne, powstają toksyczne lub szkodliwe dymy i gazy; ocena zagrożeń, usuwanie dymu, pisemne instrukcje i szkolenie; instalacja propanu: osprzęt dopuszczony do propanu, zdalny zapłon (płomień pilotowy lub żarzący się drut), sygnalizacja wycieku i zawór odcinający przy zgaśnięciu płomienia zapłonowego, nikt nie przebywa w pomieszczeniu podczas zapłonu palnika, przełącznik palników i zawór główny obsługiwane spoza pomieszczenia; przy gaszeniu intensywnie palącej się próbki zaleca się drugiego operatora w gotowości i dostępne środki gaśnicze. Zakres (1): reakcja na ogień wyrobów budowlanych z wyłączeniem posadzek i wyrobów wskazanych w rozporządzeniu 2016/364, przy oddziaływaniu termicznym pojedynczego płonącego przedmiotu (SBI); obliczenia — załącznik A, precyzja — B, kalibracje — C (normatywny) i D; uwaga: metodę opracowano dla wyrobów zasadniczo płaskich — rodziny wyrobów liniowych (rury, kanały, kable itp.) mogą wymagać szczególnych zasad. Powołania (2): EN 13238, EN 13501-1:2018, EN 60584-1:2013, EN ISO 13943:2017. Terminy (3): płyta podkładowa z krzemianu wapnia; próbka (może obejmować sposób montażu, szczelinę powietrzną, podłoże); podłoże; THR600s — całkowite ciepło wydzielone z próbki w pierwszych 600 s działania palnika głównego; LFS — boczne rozprzestrzenianie płomienia na długim skrzydle (szczegóły w 8.3.3); TSP600s — całkowita produkcja dymu w pierwszych 600 s; FIGRA0,2 MJ i FIGRA0,4 MJ — maksimum ilorazu szybkości wydzielania ciepła z próbki i czasu jej wystąpienia przy progu THR 0,2 MJ albo 0,4 MJ (A.5.3); SMOGRA — maksimum ilorazu szybkości wytwarzania dymu i czasu jej wystąpienia (A.6.3); płomień trwały (EN ISO 13943:2017). Stanowisko (4): pomieszczenie badawcze, aparatura (wózek, rama, palniki, okap, kolektor, kanały), układ wyciągowy i przyrządy; rysunki konstrukcyjne w załączniku E, wymiary nominalne, o ile w tekście nie podano tolerancji; powietrze wpływające pod wózkiem ma być świeże. Pomieszczenie: wysokość wewnętrzna (2,4 ± 0,05) m, podłoga (3,0 ± 0,05) m w obu kierunkach; ściany z bloków (np. beton komórkowy), płyt gipsowo-kartonowych, płyt z krzemianu wapnia lub innych płyt klasy A1 albo A2; otwór na wózek co najmniej 1 470 mm × 2 450 mm, okna naprzeciw obu płaszczyzn próbki, dodatkowe drzwi; odległość powierzchni długiego skrzydła od ściany (2,1 ± 0,05) m; łączna powierzchnia otworów (poza wlotem powietrza pod wózkiem i wylotem w okapie) najwyżej 0,05 m²; układ lewo- lub prawostronny. Propan handlowy o czystości co najmniej 95 %. Wózek z dwiema prostopadłymi częściami próbki i palnikiem w narożu; wlot powietrza pod podłogą wózka z blachami perforowanymi (otwory 40–60 % powierzchni, średnica 8–12 mm); okresowo sprawdzać poziomnicą profile L i C (materiał stopiony ma zostać w rynience) i poziom platformy przed palnikiem. Kanał wyciągowy o średnicy wewnętrznej (315 ± 5) mm, izolowany 50 mm wełny mineralnej, z odcinkiem z kierownicami i kryzą (otwór 265 mm) oraz „ogólnym odcinkiem pomiarowym” (sonda ciśnienia, cztery termopary, sonda gazowa, układ osłabienia światła); masa kanału bez sond około 250 kg. Dwa identyczne palniki piaskowe — główny w wózku i pomocniczy na ramie: trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 250 mm i wysokości 80 mm, warstwy: 10 mm pustki, otoczaki 4–8 mm do 60 mm, piasek 2–4 mm do 80 mm (kamienie zaokrąglone, rzeczne); górna krawędź palnika głównego (25 ± 2) mm nad profilem U, palnik pomocniczy na wysokości (1 450 ± 5) mm; nad palnikiem głównym krata trójkątna nachylona (45 ± 5)°, gdy wcześniejsze badania tego typu wyrobu przerwano z powodu materiału na piasku. Osłona palnika pomocniczego (370 ± 5) × (550 ± 5) mm. Regulator przepływu masowego 0–2,3 g/s z dokładnością 1 % odczytu w zakresie 0,6–2,3 g/s, wzorcowany co roku (uwaga: 2,3 g/s odpowiada 107 kW przy efektywnym cieple spalania propanu 46 360 kJ/kg). Przełącznik palników — nie zasila obu jednocześnie poza czasem przełączania, czas odpowiedzi 9–12 s, obsługa spoza pomieszczenia. Płyty podkładowe z krzemianu wapnia (EN 13238) o grubości (12 ± 3) mm: krótkie skrzydło co najmniej (570 + grubość próbki) mm × (1 500 ± 5) mm, długie (1 000 ± 5) mm × (1 500 ± 5) mm. Wyciąg 0,50–0,65 m³/s (znormalizowany do 298 K). Odcinek pomiarowy: trzy termopary typu K (0,5–1 mm) na promieniu (87 ± 5) mm co 120°; sonda półkulista z przetwornikiem 0–100 Pa, ± 2 Pa, czas odpowiedzi 90 % do 1 s; analizator O₂ paramagnetyczny (co najmniej 16–21 %, czas odpowiedzi do 12 s, szum i dryf do 100 ppm w 30 min); analizator CO₂ na podczerwień (0–10 %, liniowość 1 % zakresu, czas odpowiedzi do 12 s); układ osłabienia światła białego — żarówka (2 900 ± 100) K zasilana prądem stałym stabilnym w ± 0,5 %, wiązka co najmniej 20 mm, detektor zgodny z krzywą V(λ) CIE w ± 5 %, czas odpowiedzi 90 % do 3 s, przedmuch kanalików najwyżej 5 l/min. Termopara typu K (2 ± 1) mm przy otworze wózka mierzy temperaturę powietrza napływającego — tu próbka się kończy.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 13823+A1:2022-12 (wersja angielska, publikacja 23-12-2022, 103 strony, grupa cenowa XA) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 180 Bezpieczeństwa Pożarowego Obiektów, ICS 13.220.50, 91.060.01 i 91.100.01, „Wprowadza: EN 13823:2020+A1:2022 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 13823:2020-11 – wersja polska, PN-EN 13823:2020-11 – wersja angielska”. Karta PN-EN 13823:2020-11 (wersja polska, 100 stron) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 23-12-2022, „Zastąpiona przez: PN-EN 13823+A1:2022-12 – wersja angielska”; sama zastąpiła PN-EN 13823+A1:2014-12 (wersja polska i angielska). Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 13823” (02.10.2026) pokazuje też wydania 2002, 2004 i 2010.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 13823 stoi w 11 rekordach u 7 laboratoriów: AB 008, AB 023, AB 053, AB 054, AB 1280, AB 1501, AB 1777 — u każdego w pozycji badania (z oznaczeniem „N”) i w tabeli oceny właściwości użytkowych według rozporządzenia (UE) nr 305/2011 („EN 13823” przy zasadniczej charakterystyce „reakcja na ogień”). W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 16.07.2025 do 01.09.2026) wydanie z rokiem „PN-EN 13823+A1:2022-12” podają AB 053 i AB 1777, „PN-EN 13823+A1” bez roku — AB 008, sam numer bez roku — AB 023, AB 054, AB 1280 i AB 1501. „N” to według legendy dokumentów PCA metoda stosowana w działaniach właściwych dla notyfikacji według rozporządzenia (UE) nr 305/2011. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 13823”) pokazuje 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026. W zakresie AB 054 (wydanie z 25.06.2026) zawieszono na wniosek podmiotu część zakresu oznaczoną pogrubioną kursywą — wiersz z PN-EN 13823 nie jest tak oznaczony.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Wyroby budowlane z wyłączeniem posadzek — reakcja na ogień: wydzielanie ciepła (FIGRA, THR600s), wydzielanie dymu (SMOGRA, TSP600s), boczne rozprzestrzenianie płomienia, płonące krople i cząstki (AB 008 — także gonty asfaltowe i płyty faliste, AB 023 — wyroby konstrukcyjne i wykończeniowe, AB 054, AB 1280, AB 1501 — wyroby izolacyjne, konstrukcyjne i wykończeniowe, AB 053, AB 1777); wszystkie siedem laboratoriów ma badanie w tabeli oceny właściwości użytkowych wyrobów budowlanych obok EN ISO 1182, EN ISO 1716, EN ISO 11925-2 lub EN ISO 9239-1.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy przepływie: wyciąg ma utrzymywać 0,50–0,65 m³/s w warunkach badania — przy zmianach mocy pożaru niektóre układy wymagają ręcznej lub automatycznej korekty (4.5.1, uwaga); kanał trzeba okresowo czyścić z sadzy. Przy analizatorach: czas odpowiedzi O₂ i CO₂ do 12 s, szum i dryf O₂ do 100 ppm w 30 min — sprawdzane według załącznika C (4.6.3). Przy palniku: krata nad palnikiem głównym jest wymagana, gdy wcześniejsze badania tego typu wyrobu przerwano z powodu materiału spadającego na piasek (4.4.6 f). Przy stopionym materiale: profile L i C sprawdza się poziomnicą, by stopiony materiał został w rynience (4.4.1). Przy płytach podkładowych: przy montażu ze szczeliną powietrzną płyta długiego skrzydła jest szersza o szerokość szczeliny (zmiana A1, 4.4.10). Przy wydaniu: wydanie 2020 bez zmiany A1 wycofano 23-12-2022; zapis numeru bez roku w czterech zakresach nie pokazuje, czy laboratorium stosuje wydanie z A1.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy rozdziałów 5–10 ani załączników A–G: wymiarów i montażu skrzydeł próbki, liczby próbek, kondycjonowania, czasów i kolejności działania palników, zasad obserwacji LFS i płonących kropli, warunków przerwania badania, wzorów na szybkość wydzielania ciepła i dymu, FIGRA, THR, SMOGRA i TSP, procedur kalibracji ani danych precyzji — nie podajemy więc żadnej z tych liczb ani wzorów; klas reakcji na ogień ta norma nie podaje — klasyfikacja z danych badań reakcji na ogień to EN 13501-1:2018 (powołana w rozdziale 2).

Zasada metody

Próbkę z dwóch prostopadłych skrzydeł (krótkiego i długiego) ustawia się na wózku w pomieszczeniu badawczym i poddaje działaniu płomienia palnika piaskowego na propan w narożu; spaliny zbiera okap, a w kanale wyciągowym mierzy się temperaturę, ciśnienie (przepływ), stężenia O₂ i CO₂ oraz osłabienie światła białego; z tych pomiarów oblicza się szybkość wydzielania ciepła i dymu oraz wskaźniki FIGRA, THR600s, SMOGRA i TSP600s, a wzrokowo ocenia boczne rozprzestrzenianie płomienia i płonące krople.

Zastosowania

• Wyroby budowlane z wyłączeniem posadzek — dane do klasyfikacji reakcji na ogień według EN 13501-1; 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Ocena właściwości użytkowych wyrobów budowlanych w ramach notyfikacji według rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (oznaczenie „N”)
• Wyroby zasadniczo płaskie — izolacyjne, konstrukcyjne, wykończeniowe, gonty i płyty faliste; wyroby liniowe mogą wymagać szczególnych zasad

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13823+A1:2022-12 (wersja angielska; EN 13823:2020+A1:2022 IDT)

Tytuł (PL)

Badania reakcji na ogień wyrobów budowlanych — Wyroby budowlane, z wyłączeniem posadzek, poddane oddziaływaniu termicznemu pojedynczego płonącego przedmiotu

Title (EN)

Reaction to fire tests for building products — Building products excluding floorings exposed to the thermal attack by a single burning item

Procedura krok po kroku

1. Stanowisko

   Pomieszczenie, wózek, rama, kanał i analizatory według rozdziału 4; kalibracje według załącznika C. PN-EN 13823+A1:2022-12 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Próbka

   Dwa skrzydła (krótkie i długie) z płytami podkładowymi, montaż według rozdziału 5 i kondycjonowanie według rozdziału 6 (EN 13238) — poza czytanym fragmentem.

3. Badanie

   Wózek w pomieszczeniu, wyciąg 0,50–0,65 m³/s, palnik pomocniczy, potem przełączenie na palnik główny w narożu próbki; rejestracja temperatury, ciśnienia, O₂, CO₂ i osłabienia światła (rozdział 8 — poza czytanym fragmentem).

4. Obserwacje

   Boczne rozprzestrzenianie płomienia na długim skrzydle (LFS) i płonące krople lub cząstki według 8.3 (poza czytanym fragmentem).

5. Wyniki

   FIGRA0,2 MJ, FIGRA0,4 MJ, THR600s, SMOGRA, TSP600s według załącznika A (wzorów nie mamy); klasyfikacja według EN 13501-1.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Badania ogniowe są niebezpieczne — powstają toksyczne lub szkodliwe dymy i gazy; ocena zagrożeń, usuwanie dymu, pisemne instrukcje i szkolenie (wprowadzenie)
• Instalacja propanu: osprzęt dopuszczony do propanu, zdalny zapłon, sygnalizacja wycieku, zawór odcinający przy zgaśnięciu płomienia; nikt w pomieszczeniu podczas zapłonu palnika
• Przy gaszeniu intensywnie palącej się próbki — drugi operator w gotowości i dostępne środki gaśnicze

Najczęstsze pytania