🌿 Półilościowa ocena przezroczystości wód — wysokość słupa wody w szklanej rurze 600 mm × 25 mm, przy której wzór druku lub znak testowy jest jeszcze wyraźnie widoczny (wody przezroczyste i lekko mętne, laboratorium), głębokość zaniku białego matowego krążka Secchiego (20 cm w wodach śródlądowych, 30 cm w morskich) opuszczanego na taśmie lub linie w wodach powierzchniowych, kąpieliskach i ściekach, oraz widzialność krążka 25 cm oceniana przez nurków na zadanej głębokości; wynik w metrach z dokładnością 0,1 m (poniżej 0,5 m — 0,05 m) z podaniem średnicy i typu krążka; PN-EN ISO 7027-2:2019-04

Środowisko PN-EN ISO 7027-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu ISO 7027-2:2019 (wydanie pierwsze, tekst angielski) — PN-EN ISO 7027-2:2019-04 wprowadza EN ISO 7027-2:2019 i ISO 7027-2:2019 jako identyczne (wyszukiwarka PKN): przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–4 i rozdział 5 do punktu 5.3.1.1 — próbka kończy się na stronie 5. Dalszej części metody nurkowej (5.3), sprawozdania ani załączników A (przyrządy) i B (wyniki terenowego badania międzylaboratoryjnego) nie czytamy; tytuły znamy ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU ISO 7027-2:2019. Normę przygotował ISO/TC 147 „Jakość wody”, podkomitet SC 2 „Metody fizyczne, chemiczne i biochemiczne”. Wydanie pierwsze ISO 7027-2 razem z ISO 7027-1:2016 zastępuje ISO 7027:1999. Wprowadzenie: mętność powodują substancje nierozpuszczone lub koloidalne i drobne organizmy (bakterie, fito- i zooplankton); zmienia warunki świetlne w wodach powierzchniowych przez pochłanianie i rozpraszanie światła i wpływa na ich stan troficzny; do orientacyjnej oceny warunków świetlnych służą metody półilościowe; na pomiar wpływają rozpuszczone substancje barwne i cząstki (np. osady), a przy krążku — odbicia na powierzchni wody, zależne od światła i wiatru. Ostrzeżenie: praca w wodzie i przy wodzie jest z natury niebezpieczna; badania muszą wykonywać odpowiednio wykwalifikowane i przeszkolone osoby. Zakres (1): a) widzialność w rurze do badania przezroczystości — wody przezroczyste i lekko mętne (4); b) widzialność w górnych warstwach wody krążkiem przezroczystości — zwłaszcza wody powierzchniowe, kąpieliska, ścieki, często w monitoringu morskim (5.2); c) widzialność oceniana przez nurków na zadanej głębokości (5.3); metody ilościowe (turbidymetry, nefelometry) — ISO 7027-1. Powołanie (2): CIE S 017/E (Międzynarodowy słownik oświetleniowy). Definicje (3): przezroczystość (przepuszczalność dla światła — tu jako widzialność w wodzie), mętność (zmniejszenie przezroczystości cieczy przez substancje nierozpuszczone lub koloidalne i drobne organizmy), współczynnik osłabienia (część wiązki pochłonięta lub rozproszona na jednostkę grubości, w m⁻¹). Laboratorium (4): gdy pomiaru nie da się wykonać na miejscu; rura z bezbarwnego szkła 600 ± 10 mm, średnica wewnętrzna 25 ± 1 mm, podziałka co 10 mm, z wylotem do obniżania poziomu; osłona przed światłem bocznym; wzór druku (czarny druk na białym tle, znaki 3,5 mm, linia 0,35 mm) lub znak testowy (np. czarny krzyż); stałe źródło światła — żarówka wolframowa niskonapięciowa 3 W; butelki czyste (w razie potrzeby myte kwasem solnym ok. 1 mol/l lub roztworem detergentu), szklane lub plastikowe, napełnione całkowicie bez pęcherzy; pomiar jak najszybciej, a jeśli trzeba przechowywać — w chłodnym, ciemnym miejscu (10 ± 5) °C nie dłużej niż 24 h, przed pomiarem doprowadzić do temperatury pokojowej, unikać kontaktu z powietrzem; rury czyste, niezmętniałe, o jednakowych właściwościach optycznych; próbkę miesza się ręcznie bez pęcherzy, wlewa do rury i stopniowo obniża poziom, aż wzór będzie wyraźnie widoczny z góry; odczyt wysokości, przy powtórzeniach średnia; wynik z dokładnością 10 mm z nazwą producenta przyrządu. Krążek (5.2): głębokość, na której biały matowy krążek przestaje być widoczny, jest miarą przezroczystości wód powierzchniowych; odczyt nie jest dokładną miarą — wpływają blask słońca, prąd, różnice wzroku obserwatorów; metodę opracował A. Secchi (1865), zmodyfikował G. C. Whipple (1899) — „głębokość Secchiego”; w wodach silnie pływowych i zbiornikach z prądami zawiesinowymi wyniki dla fitoplanktonu są mało miarodajne, a substancje humusowe mogą znacznie zmniejszać przezroczystość; krążek tonący (np. 1,7 kg), zawieszony poziomo na taśmie lub linie, czysty, bez rys; zalecane średnice: wody śródlądowe 20 cm (np. sześć otworów albo sektory czarno-białe), morskie 30 cm (bez otworów i sektorów); inne krążki — wyniki nieporównywalne; w danym programie i stanowiskach zawsze ten sam typ, najlepiej ten sam personel; taśma z podziałką centymetrową lub lina ze znakami co 10 cm (zwykle co najmniej 10 m), regularnie sprawdzana wobec wzorca długości; opcjonalnie tyczka i obciążnik w wodach płynących, wizjery tłumiące odbicia. Postępowanie (5.2.2): patrzeć z niewielkiej wysokości, po zacienionej stronie łodzi lub pomostu, bez bezpośredniego słońca, najlepiej między 10 a 14; dać oczom czas na adaptację; krążek opuszcza się powoli, ustala punkt, w którym jest jeszcze widoczny (w razie potrzeby średnia zniknięcia i ponownego pojawienia się), patrząc prostopadle do powierzchni; powolny ruch nie wzbija osadu; odczyt na taśmie; przy powtórzeniach średnia; głębokość wody najlepiej co najmniej o 50 % większa niż głębokość Secchiego (tło wody, nie odbicie od dna); wizjer pozwala pracować po słonecznej stronie, ale użytkownik musi wykazać, czy poprawia wynik; okulary polaryzacyjne pochłaniają dużo światła; czynniki wpływające: materia między powierzchnią a krążkiem, stan powierzchni, odbicie nieba, odbicie toni, powierzchnia i średnica krążka, wysokość słońca i zachmurzenie, wiatr i fale, wysokość obserwatora, adaptacja oka, cień łodzi. Wynik (5.2.3): w metrach, średnia z pomiarów, z podaniem średnicy i typu krążka; zaokrąglenie do 0,1 m, poniżej 0,5 m — do 0,05 m; przykłady: 4,6 m (Ø 20 cm, sześć otworów), 0,45 m (Ø 30 cm, gładki biały). Współczynnik osłabienia (5.2.4, środowisko morskie): gdy nie da się go zmierzyć, szacuje się go jako x / głębokość Secchiego (m); x zależy od akwenu i rośnie ze spadkiem zasolenia; zalecane wartości 1,7, 1,84 albo 2,3. Nurkowie (5.3.1): biały krążek 25 cm, czysty; inny krążek — średnica w oznaczeniu wyniku (np. widzialność na 5 m krążkiem 30 cm).

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 7027-2”, 03.10.2026) figuruje PN-EN ISO 7027-2:2019-04 — wersja angielska, „Wprowadza: EN ISO 7027-2:2019 [IDT], ISO 7027-2:2019 [IDT]”, bez adnotacji o wycofaniu.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 7027-2 stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów: AB 362 i AB 646. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; AB 646 wyd. nr 26 z 29.06.2026, AB 362 wyd. nr 28 z 16.07.2026) numer stoi u tych samych 2 laboratoriów; w każdym dokumencie liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy. Postać „PN-EN ISO 7027-2:2019-04” z punktem 5.2 u obu („pkt 5.2” i „punkt 5.2”). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 7027-2”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 362: woda — przezroczystość metodą z krążkiem wzorcowym przezroczystości (0,5–10,0) m. AB 646: woda powierzchniowa — przeźroczystość (widzialność krążka Secchiego), pomiar bezpośredni (0,1–10) m.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy krążku: wynik zależy od średnicy i typu krążka — inne krążki dają wyniki nieporównywalne, więc średnicę i typ podaje się przy wyniku, a w programie monitoringu używa zawsze tego samego (5.2.1.1, 5.2.3). Przy oświetleniu: bezpośrednie słońce, odbicia, wiatr i fale, okulary polaryzacyjne i brak adaptacji oka zmieniają odczyt (5.2.2) — norma wymaga strony zacienionej i zaleca godziny 10–14. Przy dnie: gdy woda jest płytka, krążek widać na tle dna — głębokość wody powinna być o co najmniej 50 % większa (5.2.2). Przy taśmie: lina bez okresowego sprawdzenia długości wobec wzorca przenosi błąd na każdy wynik (5.2.1.2). Przy zaokrągleniu: poniżej 0,5 m wynik zaokrągla się do 0,05 m, powyżej — do 0,1 m (5.2.3); dolny kraniec 0,1 m (AB 646) leży w strefie 0,05 m. Przy współczynniku osłabienia: szacunek z głębokości Secchiego zależy od przyjętego x (1,7–2,3) i akwenu (5.2.4). Przy interpretacji: w wodach z dużą zawiesiną mineralną lub humusem przezroczystość mało mówi o fitoplanktonie (5.2, uwaga 3). Przy metodzie: to metoda półilościowa — nie zastępuje pomiaru mętności turbidymetrem według ISO 7027-1 (1).

CZEGO NIE PODAJEMY. Pełnej procedury metody nurkowej, przyrządów z załącznika A ani wyników badania terenowego z załącznika B nie przytaczamy — leżą poza próbką. Treści ISO 7027-1 ani CIE S 017 w tym wpisie nie streszczamy. Nie podajemy wymagań przezroczystości dla kąpielisk ani klas jakości wód.

Zasada metody

Przezroczystość ocenia się wzrokowo jako odległość, na jaką widać standardowy obiekt przez warstwę wody. W laboratorium obniża się poziom wody w szklanej rurze z podziałką, aż wzór druku pod dnem stanie się wyraźnie widoczny z góry; w terenie opuszcza się biały matowy krążek na taśmie i odczytuje głębokość, na której przestaje być widoczny (głębokość Secchiego); nurkowie oceniają widzialność krążka na zadanej głębokości. Wynik podaje się w metrach z opisem przyrządu, bo zależy od średnicy krążka i warunków obserwacji.

Zastosowania

• Wody przezroczyste i lekko mętne — rura do badania przezroczystości w laboratorium (1, 4)
• Wody powierzchniowe, kąpieliska, ścieki i monitoring morski — krążek Secchiego (1, 5.2)
• Ocena warunków świetlnych i stanu troficznego; szacowanie współczynnika osłabienia w morzu (wprowadzenie, 5.2.4)
• Woda i woda powierzchniowa — przezroczystość krążkiem — 2 rekordy zakresów akredytacji 2 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 7027-2:2019-04

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie mętności — Część 2: Metody półilościowe do oceny przezroczystości wód

Title (EN)

Water quality — Determination of turbidity — Part 2: Semi-quantitative methods for the assessment of transparency of waters

Procedura krok po kroku

1. Wybór metody

   Rura (laboratorium), krążek (teren) albo nurkowie (1). PN-EN ISO 7027-2:2019-04 — bez adnotacji o wycofaniu (PKN, 03.10.2026).

2. Warunki obserwacji

   Strona zacieniona, bez słońca, adaptacja oka, patrzenie prostopadłe (5.2.2).

3. Pomiar krążkiem

   Powolne opuszczanie, punkt zaniku i ponownego pojawienia się, odczyt na taśmie (5.2.2).

4. Pomiar w rurze

   Obniżanie poziomu do wyraźnej widoczności wzoru, odczyt wysokości (4.2.3).

5. Wynik

   Średnia; krążek — m z dokładnością 0,1 (0,05) m, średnica i typ; rura — 10 mm i producent (4.2.4, 5.2.3).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca w wodzie i przy wodzie jest z natury niebezpieczna; badania wykonują wykwalifikowane i przeszkolone osoby (ostrzeżenie)

Najczęstsze pytania