🌾 Przetwory zbożowe — obecność szkodników i ich pozostałości, zanieczyszczenia mineralne, organiczne i ferromagnetyczne, PN-A-74016

Chemia żywności PN-A-74016

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty katalogowej PKN PN-A-74016:1974, w całości: „Przedmiotem normy są metody oznaczania szkodników, ich pozostałości oraz zanieczyszczeń w przetworach zbożowych.” Karta podaje tylko tytuł polski; tytuł angielski w nagłówku tego wpisu to nasze tłumaczenie.

STATUS (stan karty PKN na 06.11.2026). Karta „PN-A-74016:1974 - wersja polska” ma etykietę „Wycofana” i wiersz „Data wycofania: 21-07-2016”. Pola „Zastąpiona przez” karta nie ma — katalog nie wskazuje następcy. „Zastępuje: PN-A-74016:1964 - wersja polska”. Wydanie: publikacja 13-03-1974, 4 strony, Sektor Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa, organ techniczny KT 36 Zbóż i Przetworów Zbożowych, ICS 67.060. Wycofanie nie zmienia treści normy; karta nie mówi, jakim dokumentem badać zamiast niej. Wykaz norm wycofanych stosowanych przez laboratorium GBA Polska (aktualizacja 11.02.2026) umieszcza PN-A-74016:1974 w części „Normy wycofane przez PKN bez zastąpienia” — zgodnie z kartą.

TEN SAM NUMER, TRZY RÓŻNE NORMY. W zakresach akredytacji numer 74016 stoi przy trzech dokumentach z różnych serii, o różnych przedmiotach: PN-A-74016:1974 (przetwory zbożowe — ten wpis), PN-R-74016:1969, zapisywana też „PN-69/R-74016” (ziarno zbóż: szkodniki i zanieczyszczenia użyteczne i nieużyteczne — AB 103, AB 515, AB 562, AB 1275; 8 pozycji) oraz PN-V-74016:2001 (warzywa konserwowe: ocena organoleptyczna opakowań i zawartości — AB 076; 2 pozycje). AB 515 i AB 562 mają w zakresie obok siebie PN-R-74016 dla ziarna i PN-A-74016 dla przetworów zbożowych. Zapis samego numeru albo pomylona litera serii wskazuje więc inny dokument niż zamierzony.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 02.11.2026, odczyt 06.11.2026; aktualne dokumenty PCA, odczyt 06.11.2026). Zapisy numeru 74016 z literą A (PN-A-74016 i PN-74/A-74016; przed numerem i po nim nie może stać cyfra): 10 pozycji u 9 polskich laboratoriów — AB 562 (2 pozycje), AB 379, AB 381, AB 435, AB 515, AB 520, AB 521, AB 530 i AB 635 (po 1); czeskich laboratoriów z tym numerem w kopii nie ma. Nie liczymy 10 pozycji z tym samym numerem w seriach R i V (akapit wyżej). Postaci: „PN-A-74016:1974” — 6 pozycji u 5 laboratoriów (AB 379, AB 435, AB 515, AB 562, AB 635), „PN-74/A-74016” — 4 pozycje u 4 laboratoriów (AB 381, AB 520, AB 521, AB 530). Zakładka „Laboratoria” („PN-A-74016”) daje na tej samej kopii tyle samo: 9 laboratoriów, 10 pozycji — rozpoznaje obie postaci i nie miesza serii. W aktualnych dokumentach zakresu PCA tych 9 laboratoriów zapis z literą A występuje łącznie 10 razy — tyle samo co w kopii; żadna z tych pozycji nie jest oznaczona jako zawieszona.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA, całe pozycje). Obecność szkodników i ich pozostałości metodą wizualną: przetwory zbożowo-mączne — szkodniki zbożowo-mączne żywe, martwe i ich pozostałości (AB 379); zboża i przetwory zbożowe — szkodniki zbożowo-mączne i ich pozostałości (AB 381); przetwory zbożowe (AB 530; AB 515 — „z wyłączeniem pkt. 2.1.3, 2.5, 2.6”); przetwory zbożowe i makaron — zanieczyszczenia biologiczne, w tym szkodniki i ich pozostałości, „z wyłączeniem p.2.4.2, p. 2.5 i p.2.6”, razem z PN-A-74130:1993 p. 3.8 (AB 635; PN-A-74130:1993 według swojej karty PKN wycofana 21-09-2015, odczyt 06.11.2026). Zanieczyszczenia obce mineralne i organiczne: zboża i przetwory zbożowe, (0,01–10,0) %, metoda wizualna i wagowa, pkt 2.6.1 (AB 435); przetwory zbożowe, (0,02–50) %, metoda wagowa, pkt 2.6 i 2.6.1 (AB 562); przetwory zbożowe, metoda wagowa, pkt 2.6, bez zakresu liczbowego (AB 520). Zanieczyszczenia ferromagnetyczne metodą wagową, pkt 2.5.2: suszone zioła i przyprawy (1–100) mg/kg (AB 521); surowce zielarskie i przyprawy ziołowe (0,01–500,00) mg/kg (AB 562).

PUNKTY NORMY W ZAKRESACH. Numery punktów znamy wyłącznie z zakresów akredytacji, nie z tekstu normy: pkt 2.5.2 — zanieczyszczenia ferromagnetyczne (AB 521, AB 562), pkt 2.6 i 2.6.1 — zanieczyszczenia mineralne i organiczne (AB 435, AB 520, AB 562). Dwa laboratoria badające szkodniki wyłączają punkty 2.5 i 2.6 oraz dodatkowo punkt 2.1.3 (AB 515) albo 2.4.2 (AB 635); czego dotyczą 2.1.3 i 2.4.2 — NIE USTALILIŚMY. Bez punktu i bez wyłączeń powołują normę AB 379, AB 381 i AB 530.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — dokument: przy ziarnie zbóż laboratoria powołują PN-R-74016, przy przetworach zbożowych PN-A-74016; sprawozdanie z samym numerem albo z pomyloną serią wskazuje inną normę. Drugie — pomiar: wynik dla szkodników jest jakościowy (obecność albo brak, metoda wizualna), a „brak” zależy od tego, ile materiału obejrzano i jak — tego NIE PODAJEMY, tekstu normy nie mieliśmy. Zanieczyszczenia mineralne i organiczne laboratoria podają w procentach, ferromagnetyczne — w mg/kg, czyli w jednostkach 10 000 razy mniejszych; zamiana jednostek przy przepisywaniu wyniku daje liczbę wiarygodną z wyglądu. Trzecie — obliczenie: wynik w procentach i w mg/kg zależy od masy próbki, z której wydzielono zanieczyszczenia; jej NIE PODAJEMY. Czwarte — przedmiot: laboratoria stosują normę także do suszonych ziół, przypraw i makaronu; czy norma to przewiduje — NIE USTALILIŚMY, to odczyt zakresów, nie treści normy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie (4 strony), a podglądu w sieci nie znaleźliśmy. Nie podajemy wielkości i sposobu pobrania próbki, sposobu przesiewania i oglądania, wykazu szkodników, sposobu wydzielania zanieczyszczeń ferromagnetycznych, mineralnych i organicznych, wzorów, wymagań ani treści punktów 2.1.3 i 2.4.2. Kart katalogowych PN-R-74016 i PN-V-74016 nie czytaliśmy — ich przedmioty podajemy z zakresów akredytacji; lista wyników wyszukiwarki PKN (hasło „pszenica zanieczyszczeń”, 06.11.2026) podaje tytuł PN-R-74016:1969 „Ziarno zbóż -- Oznaczanie szkodników, zanieczyszczeń i zaśniecenia” z adnotacją „Wycofana” — statusu z karty nie podajemy. Powołań normy w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Według karty normy: norma podaje metody oznaczania szkodników, ich pozostałości oraz zanieczyszczeń w przetworach zbożowych. W zakresach akredytacji przy tej normie stoją: metoda wizualna (obecność szkodników żywych i martwych oraz ich pozostałości — wynik jakościowy), metoda wagowa albo wizualna i wagowa (zanieczyszczenia mineralne i organiczne, wynik w %, pkt 2.6 i 2.6.1) oraz metoda wagowa (zanieczyszczenia ferromagnetyczne, wynik w mg/kg, pkt 2.5.2). Przebiegu oznaczeń NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Przetwory zbożowe i zbożowo-mączne — obecność szkodników żywych i martwych oraz ich pozostałości, metoda wizualna
• Zanieczyszczenia obce mineralne i organiczne — metoda wagowa albo wizualna i wagowa (pkt 2.6 i 2.6.1 w zakresach), wynik w procentach
• Zanieczyszczenia ferromagnetyczne — metoda wagowa (pkt 2.5.2 w zakresach), wynik w mg/kg
• W zakresach akredytacji także suszone zioła i przyprawy oraz makaron

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-A-74016:1974

Tytuł (PL)

Przetwory zbożowe — Oznaczanie szkodników, ich pozostałości i zanieczyszczeń

Title (EN)

Cereal products — Determination of pests, their residues and impurities

Procedura krok po kroku

1. Status i seria dokumentu

   Karta PKN: norma wycofana 21-07-2016, bez pola „Zastąpiona przez” (stan karty na 06.11.2026). Przy ziarnie zbóż laboratoria powołują PN-R-74016, przy przetworach zbożowych — PN-A-74016; litera serii musi się zgadzać z przedmiotem.

2. Wskazanie oznaczenia

   W zakresach: szkodniki i ich pozostałości (bez punktu albo — u dwóch laboratoriów — z wyłączeniem punktów 2.5 i 2.6), zanieczyszczenia ferromagnetyczne (pkt 2.5.2), zanieczyszczenia mineralne i organiczne (pkt 2.6, 2.6.1).

3. Oznaczenie

   Szkodniki — metoda wizualna, wynik: obecność albo brak; zanieczyszczenia — metoda wagowa, wynik w % albo w mg/kg. Wielkości próbki, przebiegu i wzorów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

4. Wynik

   Podaje się serię i rok normy (PN-A-74016:1974), punkt i jednostkę wyniku — procenty i mg/kg różnią się 10 000 razy.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zagrożeń i środków ostrożności nie opisujemy — tekstu normy nie mieliśmy, a karta ich nie wymienia
• UWAGA MERYTORYCZNA: PN-A-74016 (przetwory zbożowe), PN-R-74016 (ziarno zbóż) i PN-V-74016 (warzywa konserwowe) to trzy różne normy o tym samym numerze

Najczęstsze pytania