🌿 Propan (składnik gazu płynnego) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID), próbki pobierane do rurek pochłaniających; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 180 mg/m³, NDS 1800 mg/m³; PN-Z-04252-2:2012

Środowisko PN-Z-04252-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania zawartości propanu (nr CAS: 74-98-6) w powietrzu na stanowiskach pracy z zastosowaniem chromatografii gazowej z detekcją płomieniowo-jonizacyjną. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarno-higienicznych. Najmniejsze stężenie propanu, jakie można oznaczyć w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonywania oznaczania opisanych w normie, wynosi 180 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Z tytułu: próbki pobiera się „do rurek pochłaniających”; sorbentu ani objętości powietrza karta nie podaje. Tekstu normy (6 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „Propan – nr 1(63) 2010”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 469: „Propan [74-98-6]” — NDS 1800 mg/m³, bez NDSCh i bez notacji „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 180 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan kart na 04.10.2026). Karta PN-Z-04252-2:2012 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 28-09-2012, 6 stron, grupa cenowa C, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wycofana PN-Z-04252-1:1997 („… Oznaczanie propanu i n-butanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej”, data wycofania 28-09-2012) oznaczała oba składniki z próbki w pipecie gazowej, dla propanu od 290 mg/m³; jej karta wskazuje jako następczynię tylko PN-Z-04252-1:2012 (n-butan). Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04252” (04.10.2026) pokazuje trzy pozycje: arkusze 1:2012 i 2:2012 bez etykiety „Wycofana” oraz wycofany arkusz 1:1997. n-Butan opisuje osobny wpis tej bazy (PN-Z-04252-1:2012).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04252-2 stoi w 6 rekordach u 3 laboratoriów — we wszystkich z rokiem 2012; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.01.2026 do 02.07.2026) — w 4 wierszach u tych samych laboratoriów (u AB 875 wiersz gazów odlotowych obejmuje trzy rekordy kopii: pobieranie, stężenie i emisję); przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04252-2:2012” — AB 632 i AB 849; AB 875 — obok Procedury Badawczej PB 052 wydanie 2 z 02.05.2013 r. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04252-2”) pokazuje wszystkie 3 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na rurki z sorbentem: AB 632 — 180–3600 mg/m³ (0,54–10,8 mg w próbce); AB 849 — 180–4500 mg/m³ (0,54–13,5 mg w próbce); AB 875 — 20–4000 mg/m³ (0,06–3,0 mg w próbce). AB 875 stosuje normę także do gazów odlotowych (środowisko ogólne, próbki pobrane na rurki z sorbentem): pobieranie próbek metodą aspiracyjną, stężenie propanu 20–4000 mg/m³ i emisję propanu z obliczeń. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 3 laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty 180 mg/m³; AB 632 i AB 849 podają tę granicę, a AB 875 — 20 mg/m³, co wymaga warunków innych niż w normie (AB 875 stosuje własną procedurę PB 052) — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — górne granice: AB 632 kończy zakres na 3600 mg/m³, czyli dwukrotności NDS; przy wyższych stężeniach znaczenie ma, w którym laboratorium wynik mieści się w akredytowanym zakresie. Trzecie — przedmiot: u AB 875 ta sama norma służy do gazów odlotowych, czyli pomiaru emisji, dla którego NDS nie jest wartością odniesienia. Czwarte — dwa składniki gazu płynnego: propan i n-butan oznacza się dziś według dwóch arkuszy (2 i 1), a wycofana norma z 1997 r. oznaczała je razem; wynik według arkusza 2 dotyczy tylko propanu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy sorbentu w rurkach, objętości ani strumienia pobierania powietrza, sposobu uwalniania propanu z rurki, kolumny, warunków chromatografu ani obliczeń.

Zasada metody

Propan z powietrza stanowiska pracy pobiera się do rurek pochłaniających (tytuł normy) i oznacza chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 1800 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 180 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — propan (składnik gazu płynnego) — w aktualnych zakresach 3 laboratoriów; u AB 875 także gazy odlotowe
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 1800 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 469 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04252-2:2012

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości składników gazu płynnego — Część 2: Oznaczanie propanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z pobieraniem próbek do rurek pochłaniających

Title (EN)

Air purity protection — Tests for liquefied petroleum gas components — Part 2: Determination of propane at workplaces by gas chromatography with sampling into absorption tubes

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Powietrze do rurek pochłaniających (tytuł normy); sorbentu, objętości i strumienia NIE PODAJEMY.

2. Przygotowanie próbki

   Sposobu przeniesienia propanu z rurki do analizy NIE PODAJEMY — karta go nie opisuje.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 1800 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 180 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Propan — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolna granica poniżej 180 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie; propan i n-butan mają dziś osobne arkusze normy

Najczęstsze pytania