🌿 Propan-2-ol (alkohol izopropylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — żel krzemionkowy, woda destylowana, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 240 mg/m³; NDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04224-02:1992 (wycofana 27-11-2012)

Środowisko PN-Z-04224-02

Krótko: o co chodzi

Krajowa norma z 1992 roku o oznaczaniu alkoholu izopropylowego (propan-2-olu) w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na żelu krzemionkowym, ekstrakcja wodą destylowaną i chromatografia gazowa. Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04224-02:1992 (wersja polska, wycofana 27-11-2012); STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 27-11-2012, karta bez pola „Zastąpiona przez”; aktualna dla propan-2-olu PN-Z-04535:2022-01 (nowelizacja według CIOP-PIB 2020). Procedura obejmuje 4 kroki; stosuje się je m.in. do: Ocena narażenia na propan-2-ol w powietrzu na stanowiskach pracy wobec NDS 900 mg/m³ i NDSCh 1200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 472); norma wycofana — dla nowych pomiarów aktualna jest PN-Z-04535:2022-01.

W skrócie

  • Norma: PN-Z-04224-02:1992 (wersja polska, wycofana 27-11-2012)
  • Kategoria: Środowisko
  • Kroków procedury: 4
  • STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 27-11-2012, karta bez pola „Zastąpiona przez”; aktualna dla propan-2-olu PN-Z-04535:2022-01 (nowelizacja według CIOP-PIB 2020)
  • Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04224-02:1992, wersja polska; publikacja 01-06-1992, 3 strony, KT 159, ICS 13.040.30
  • Oznaczalność (karty PKN): 240 mg/m³ — około 27 % NDS; PN-Z-04535:2022-01: 90 mg/m³ — 10 % NDS

Przegląd

STATUS (stan na 18.11.2026). Karta PKN PN-Z-04224-02:1992 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 01-06-1992, data wycofania 27-11-2012, 3 strony, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; pola „Zastąpiona przez” karta nie ma. Aktualna norma dla tej substancji to PN-Z-04535:2022-01 („Oznaczanie propan-2-olu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z detekcją płomieniowo-jonizacyjną”, publikacja 10-01-2022, 8 stron, bez adnotacji o wycofaniu); jej karta nie ma pola „Zastępuje”, ale autorki procedury CIOP-PIB, na której się opiera, nazywają swoją pracę nowelizacją PN-Z-04224-02:1992.

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Metoda badania polega na adsorpcji par alkoholu izopropylowego na żelu krzemionkowym, wyekstrahowaniu go wodą destylowaną i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Oznaczalność metody wynosi 240 mg w 1 metrze sześciennym powietrza”. Artykuł CIOP-PIB z 2020 r. opisuje tę normę tak samo i dodaje, że propan-2-ol oznaczano w niej chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID).

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE I PRZEPIS O METODZIE. Wykaz NDS — załącznik do rozporządzenia z 12 czerwca 2018 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 26 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 447), poz. 472 „Propan-2-ol” [67-63-0]: NDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, oznakowanie „skóra”; przepisy przejściowe aktów zmieniających tej substancji nie wymieniają. Oznaczalność z karty (240 mg/m³) to około 27 % NDS, a z karty PN-Z-04535:2022-01 (90 mg/m³) — 10 % NDS. § 16 rozporządzenia o badaniach i pomiarach (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 949): „Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach, a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria, o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1”.

NASTĘPCZYNI WEDŁUG PROCEDURY CIOP-PIB (drugie źródło; liczby procedury, nie tej normy). A. Jeżewska, A. Woźnica, „Propan-2-ol. Metoda oznaczania w powietrzu na stanowiskach pracy” (Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2020, nr 1(103)) — praca jest nowelizacją PN-Z-04224-02:1992 według wymagań PN-EN 482, w zakresie od 1/10 do 2 wartości NDS. Zamiast żelu krzemionkowego i wody procedura stosuje adsorpcję na węglu aktywnym i desorpcję mieszaniną disiarczku węgla i N,N-dimetyloformamidu (1 : 1, 2 ml), analizę GC-FID na kolumnie z fazą polarną (przykład: HP-INNOWAX, 60 m) i zakres 90–1800 mg/m³ dla próbki powietrza 9 l; średni współczynnik desorpcji 0,99. Oznaczalność 90 mg/m³ jest tą samą wartością, którą podaje karta PN-Z-04535:2022-01.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Tekstu PN-Z-04224-02:1992 nie mieliśmy — nie podajemy objętości i strumienia pobierania powietrza, ilości żelu krzemionkowego, objętości wody, kolumny, warunków chromatografu ani wzorów obliczeń według tej normy. Liczby z procedury CIOP-PIB dotyczą następczyni i nie są liczbami normy z 1992 r.

Zasada metody

Pary alkoholu izopropylowego z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na żelu krzemionkowym, ekstrahuje wodą destylowaną, a roztwór analizuje chromatograficznie (karta PKN); według opisu CIOP-PIB z 2020 r. norma stosowała detekcję płomieniowo-jonizacyjną. Oznaczalność według karty — 240 mg/m³. Wynik porównuje się z NDS 900 mg/m³ i NDSCh 1200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 472).

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
STATUS (stan na 18.11.2026)wycofana 27-11-2012, karta bez pola „Zastąpiona przez”; aktualna dla propan-2-olu PN-Z-04535:2022-01 (nowelizacja według CIOP-PIB 2020)
Wydanie (z karty PKN)PN-Z-04224-02:1992, wersja polska; publikacja 01-06-1992, 3 strony, KT 159, ICS 13.040.30
Oznaczalność (karty PKN)240 mg/m³ — około 27 % NDS; PN-Z-04535:2022-01: 90 mg/m³ — 10 % NDS
Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynikNDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, oznakowanie „skóra” — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 472
Procedura CIOP-PIB 2020 (następczyni)węgiel aktywny; 2 ml disiarczku węgla z N,N-dimetyloformamidem (1 : 1); GC-FID; 90–1800 mg/m³ dla 9 l

Norma

Numer normy
PN-Z-04224-02:1992 (wersja polska, wycofana 27-11-2012)
Tytuł (PL)
Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu propylowego — Oznaczanie alkoholu izopropylowego na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej
Title (EN)
Air purity protection — Tests for propyl alcohol content — Determination of isopropyl alcohol at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

  1. Status dokumentu

    Karta PKN: PN-Z-04224-02:1992 wycofana 27-11-2012; aktualna PN-Z-04535:2022-01 (stan na 18.11.2026).

  2. Pobranie próbki

    Adsorpcja par alkoholu izopropylowego na żelu krzemionkowym (karta PKN).

  3. Ekstrakcja i analiza

    Ekstrakcja wodą destylowaną i chromatografia gazowa otrzymanego roztworu (karta PKN), z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (opis normy w artykule CIOP-PIB 2020).

  4. Wynik i ocena

    Stężenie propan-2-olu w mg/m³; porównanie z NDS 900 mg/m³ i NDSCh 1200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447). Oznakowanie „skóra”: pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę.

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Chromatograf gazowyAnaliza roztworu wodnego (karta PKN); detektor płomieniowo-jonizacyjny według opisu normy w artykule CIOP-PIB 2020; warunków normy nie znamy—
Zestaw do pobierania powietrza z żelem krzemionkowymAdsorpcja par (karta PKN); objętości i strumienia normy nie znamy—

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

OdczynnikCASSzczegóły
Żel krzemionkowy—Sorbent par alkoholu izopropylowego (karta PKN)
Woda destylowana—Do ekstrakcji (karta PKN); objętości normy nie znamy

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04224-02:1992 (wersja polska, wycofana 27-11-2012) — „Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu propylowego — Oznaczanie alkoholu izopropylowego na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej”. Tytuł angielski: „Air purity protection — Tests for propyl alcohol content — Determination of isopropyl alcohol at workplaces by gas chromatography”.

Na czym polega ta metoda?

Pary alkoholu izopropylowego z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na żelu krzemionkowym, ekstrahuje wodą destylowaną, a roztwór analizuje chromatograficznie (karta PKN); według opisu CIOP-PIB z 2020 r. norma stosowała detekcję płomieniowo-jonizacyjną.

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 27-11-2012, karta bez pola „Zastąpiona przez”; aktualna dla propan-2-olu PN-Z-04535:2022-01 (nowelizacja według CIOP-PIB 2020); Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04224-02:1992, wersja polska; publikacja 01-06-1992, 3 strony, KT 159, ICS 13.040.30; Oznaczalność (karty PKN): 240 mg/m³ — około 27 % NDS; PN-Z-04535:2022-01: 90 mg/m³ — 10 % NDS; Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynik: NDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, oznakowanie „skóra” — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 472.

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 4 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Chromatograf gazowy, Zestaw do pobierania powietrza z żelem krzemionkowym.

Gdzie stosuje się to badanie?

Ocena narażenia na propan-2-ol w powietrzu na stanowiskach pracy wobec NDS 900 mg/m³ i NDSCh 1200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 472); norma wycofana — dla nowych pomiarów aktualna jest PN-Z-04535:2022-01.

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Czynności z rozpuszczalnikami organicznymi wykonuje się pod sprawnie działającym wyciągiem laboratoryjnym (procedura CIOP-PIB 2020); UWAGA MERYTORYCZNA: propan-2-ol ma w wykazie NDS oznakowanie „skóra” — wchłanianie przez skórę może być tak samo istotne jak droga oddechowa (objaśnienie 4 wykazu), a pomiar w powietrzu tej drogi nie obejmuje.

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-Z-04224-02.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie