🌿 Propan-1-ol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 20 mg/m³, NDS 200 mg/m³, NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04224-3:2003
Krótko: o co chodzi
Polska norma z 2003 roku z metodą oznaczania propan-1-olu w powietrzu na stanowiskach pracy: związek adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, a roztwór analizuje chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną. Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04224-3:2003; Zakresy w zakresach akredytacji: od 0,33 mg/m³ (AB 886) do 3896 mg/m³ (AB 882). Procedura obejmuje 4 kroki; stosuje się je m.in. do: Powietrze na stanowiskach pracy — propan-1-ol — w zakresach 7 laboratoriów (AB 522 zawieszone od 18.08.2026 do 14.02.2027), Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 471 wykazu).
W skrócie
- Norma: PN-Z-04224-3:2003
- Kategoria: Środowisko
- Kroków procedury: 4
- STATUS (stan karty na 04.10.2026): PN-Z-04224-3:2003 aktualna — karta bez nagłówka „Wycofana”
- Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04224-3:2003, wersja polska; publikacja 30-04-2003, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa
- Najmniejsze oznaczalne stężenie (karta): 20 mg/m³
Przegląd
CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji propan-1-olu na węglu aktywnym, desorpcji roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla i analizie otrzymanego roztworu chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną. Najmniejsze stężenie propan-1-olu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 20 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Tekstu normy (6 stron) nie mieliśmy. Artykuł CIOP o metodzie dla propan-2-olu (A. Jeżewska, A. Woźnica, PiMOŚP 2020, nr 1(103)) potwierdza to w jednym zdaniu: propan-1-ol „adsorbowano na węglu aktywnym, desorbowano roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla i tak uzyskany roztwór analizowano z zastosowaniem GC-FID (Kozieł 1998; PN-Z-04224-3:2003)”. Artykułu E. Kozieł z 1998 r. nie czytaliśmy.
WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 471: „Propan-1-ol [71-23-8]” — NDS 200 mg/m³, NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra” (według przypisu 4 wykazu wchłanianie przez skórę „może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”). Najmniejsze stężenie oznaczalne według karty, 20 mg/m³, to 10 % wartości NDS.
STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04224-3:2003 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 30-04-2003, 6 stron, grupa cenowa C, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa, bez pól „Wprowadza” i „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04224-3” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę. Część 2 serii (propan-2-ol, PN-Z-04224-02:1992) według artykułu CIOP z 2020 r. została wycofana; dla propan-2-olu jest dziś osobna norma PN-Z-04535:2022-01 (osobny wpis).
ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04224-3 stoi w 8 rekordach u 7 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 05.01.2026 do 18.08.2026) — w 8 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Wszystkie zapisy mają postać „PN-Z-04224-3:2003”; AB 882 powołuje ją obok procedury PB-01 wydanie 5 z 12.01.2026 r., a AB 522 — obok procedury PB-17-27 wydanie 7 z 20.06.2022 r. (w pozycji „zawartość” z wyłączeniem pkt. 5.4). ZAWIESZENIE: w zakresie AB 522 (wydanie nr 26 z 18.08.2026) obie pozycje z tą normą są zapisane pogrubioną kursywą i oznaczone gwiazdką — „Akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu w części zakresu oznaczonego pogrubioną kursywą od 18.08.2026 r. do 14.02.2027 r.”; pozostałe 6 laboratoriów ma pozycje bez zawieszenia. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04224-3”) pokazuje 7 laboratoriów, w tym AB 522 — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.
CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na rurki z sorbentem (AB 647: z węglem aktywnym). Wielkość: stężenie (zawartość) propan-1-olu. Zakresy w mg/m³: 0,33–2000 (AB 886), 0,72–1439,22 (AB 522, zawieszone), 6,2–1200 (AB 746), 7,8–3896 (AB 882), 14,8–1182,0 (AB 863), 20–600 (AB 647), 20–1200 (AB 632); AB 522 także 13,0–25906 µg w próbce (zawieszone). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 7 laboratoriów.
GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą to 20 mg/m³; pięć laboratoriów podaje dolną granicę niższą (od 0,33 do 14,8 mg/m³), co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — propan-2-ol w roztworze do desorpcji: według karty desorbuje się roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla; karta nie mówi, jak postępować, gdy propan-2-ol jest także w badanym powietrzu, i tego NIE PODAJEMY. Trzecie — zawieszenie: wynik z pozycji AB 522 w okresie od 18.08.2026 do 14.02.2027 nie jest wynikiem akredytowanym. Czwarte — skóra i NDSCh: pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę; NDSCh 600 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego, którego warunków NIE PODAJEMY.
CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, typu rurki i masy węgla, stężenia propan-2-olu w roztworze do desorpcji, kolumny, warunków chromatografu, współczynnika desorpcji, obliczeń ani treści punktu 5.4, który wyłącza AB 522.
Zasada metody
Propan-1-ol z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, a otrzymany roztwór analizuje chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³. Najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą — 20 mg/m³ (karta PKN). Szczegółów pobierania, desorpcji i warunków chromatografii NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.
Zastosowania
- Powietrze na stanowiskach pracy — propan-1-ol — w zakresach 7 laboratoriów (AB 522 zawieszone od 18.08.2026 do 14.02.2027)
- Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 471 wykazu)
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| STATUS (stan karty na 04.10.2026) | PN-Z-04224-3:2003 aktualna — karta bez nagłówka „Wycofana” |
| Wydanie (z karty PKN) | PN-Z-04224-3:2003, wersja polska; publikacja 30-04-2003, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa |
| Najmniejsze oznaczalne stężenie (karta) | 20 mg/m³ |
| NDS / NDSCh (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 471) | 200 mg/m³ / 600 mg/m³; notacja „skóra” |
| Zakresy w zakresach akredytacji | od 0,33 mg/m³ (AB 886) do 3896 mg/m³ (AB 882) |
| Zawieszenie (PCA, AB 522 wyd. nr 26) | obie pozycje zawieszone na wniosek laboratorium od 18.08.2026 do 14.02.2027 |
| Zasięg w zakresach akredytacji (odczyt 04.10.2026) | 7 laboratoriów, 8 rekordów w kopii bazy, 8 wierszy w PCA; zakładka „Laboratoria” („PN-Z-04224-3”) — 7, tak samo na serwerze produkcyjnym |
Norma
- Numer normy
- PN-Z-04224-3:2003
- Tytuł (PL)
- Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu propylowego — Oznaczanie propan-1-olu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej
- Title (EN)
- Air purity protection — Tests for propyl alcohol content — Determination of propan-1-ol at workplaces by gas chromatography
Procedura krok po kroku
-
Status i zakres
PN-Z-04224-3:2003 aktualna (stan karty na 04.10.2026); propan-1-ol w powietrzu stanowisk pracy.
-
Pobieranie
Adsorpcja na węglu aktywnym; szczegółów NIE PODAJEMY.
-
Desorpcja i analiza
Desorpcja roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, GC-FID; warunków NIE PODAJEMY.
-
Wynik i ocena
Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 20 mg/m³.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Chromatograf gazowy z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym | Analiza roztworu po desorpcji (karta PKN); kolumny i warunków NIE PODAJEMY | — |
| Zestaw do pobierania powietrza z rurką z węglem aktywnym | Adsorpcja propan-1-olu (karta PKN); objętości i strumienia NIE PODAJEMY | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Węgiel aktywny | — | Sorbent propan-1-olu (karta PKN) |
| Roztwór propan-2-olu w disiarczku węgla | — | Do desorpcji (karta PKN); stężenia NIE PODAJEMY |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Disiarczek węgla jako rozpuszczalnik desorpcji — praca pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
- UWAGA MERYTORYCZNA: pozycje AB 522 zawieszone od 18.08.2026 do 14.02.2027; dolna granica poniżej 20 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04224-3:2003 — „Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości alkoholu propylowego — Oznaczanie propan-1-olu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej”. Tytuł angielski: „Air purity protection — Tests for propyl alcohol content — Determination of propan-1-ol at workplaces by gas chromatography”.
Na czym polega ta metoda?
Propan-1-ol z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, a otrzymany roztwór analizuje chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³. Najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą — 20 mg/m³ (karta PKN).
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
STATUS (stan karty na 04.10.2026): PN-Z-04224-3:2003 aktualna — karta bez nagłówka „Wycofana”; Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04224-3:2003, wersja polska; publikacja 30-04-2003, 6 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa; Najmniejsze oznaczalne stężenie (karta): 20 mg/m³; NDS / NDSCh (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 471): 200 mg/m³ / 600 mg/m³; notacja „skóra”.
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 4 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Chromatograf gazowy z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym, Zestaw do pobierania powietrza z rurką z węglem aktywnym.
Gdzie stosuje się to badanie?
Powietrze na stanowiskach pracy — propan-1-ol — w zakresach 7 laboratoriów (AB 522 zawieszone od 18.08.2026 do 14.02.2027); Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 200 mg/m³ i NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 471 wykazu).
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Disiarczek węgla jako rozpuszczalnik desorpcji — praca pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego; UWAGA MERYTORYCZNA: pozycje AB 522 zawieszone od 18.08.2026 do 14.02.2027; dolna granica poniżej 20 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-Z-04224-3.