⚡ Próba Ka: ocena odporności na korozję elementów, urządzeń i materiałów elektrotechnicznych w mgle solnej — roztwór chlorku sodu 50 g/l ± 5 g/l (woda ≤ 20 µS/cm), pH zebranego roztworu 6,5–7,2, komora w 35 °C ± 2 K, średnia szybkość zbierania 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h na 80 cm² w co najmniej dwóch kolektorach, ciśnienie rozpylania 70–170 kPa, próbki pod kątem 20° ± 5° od pionu, czas trwania według specyfikacji wyrobu, PN-EN IEC 60068-2-11

Elektronika i EMC PN-EN IEC 60068-2-11

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11 (wersja angielska; zakres po polsku na karcie), w całości: „Niniejsza część IEC 60068-2 określa metodę badawczą oceny odporności materiałów na korozję w środowisku mgły solnej. Ma ona zastosowanie do weryfikacji czy jakość materiału metalowego, z ochroną antykorozyjną lub bez niej, jest zachowana przy mgle solnej. Test ten jest przydatny do oceny jakości i jednorodności powłok stosowanych do ochrony metali przed korozją. Jest to szczególnie przydatne do wykrywania nieciągłości, takich jak pory i inne defekty, w niektórych metalicznych, organicznych, anodowanych tlenkowych lub konwersyjnych powłokach.” Tekst normy czytamy w próbce IEC 60068-2-11:2021 od okładki do punktu 11.3 z uwagą (strona 10); dalszej części rozdziału 11 i następnych rozdziałów ani załączników A (przykłady aparatury) i B (ocena korozyjności komory) nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU IEC 60068-2-11:2021 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–11.3). Normę przygotował IEC TC 104 (warunki środowiskowe, klasyfikacja i metody badań); wydanie czwarte zastępuje trzecie z 1981 r. po rewizji technicznej. Zmiany wobec wydania 1981: zmienione przygotowanie roztworu soli, zmieniona temperatura roztworu przy pomiarze pH, dodane ciśnienie rozpylania i temperatura wody w wieży nasycania (tablica 1), zmienione sprawozdanie, dodane przykłady aparatury (załącznik A), metoda oceny korozyjności aparatury (załącznik B) i bibliografia. Wprowadzenie: próba porównuje odporność wyrobów elektrotechnicznych na pogorszenie wskutek mgły solnej i ocenia jakość oraz jednorodność powłok ochronnych; związku z długotrwałym działaniem atmosfery zasolonej nie da się łatwo ustalić, więc próba nie nadaje się do ilościowej oceny długotrwałego starzenia, ale — ponieważ zwykle przyspiesza pogorszenie — jest użyteczna do porównań. Zakres (1): jak na karcie; powołanie (2): IEC 60068-1; definicji brak (3). Ogólne (4): ostrzeżenie o niebezpiecznych materiałach i czynnościach; dla urządzeń i elementów bardziej realistyczne warunki i ocenę pojedynczych wyrobów daje Próba Kb (IEC 60068-2-52 — osobny wpis); jeśli specyfikacja wymaga Ka dla pojedynczych próbek do kwalifikacji, bada się je jako część zespołu z osłonami jak w użyciu; „salt mist” nazywa się też „salt spray”; próbka zwykle nie jest zasilana. Roztwór (5): chlorek sodu w wodzie destylowanej lub dejonizowanej o przewodności nie większej niż 20 µS/cm w 25 °C ± 2 K, stężenie 50 g/l ± 5 g/l, także w zebranym roztworze (gęstość względna 1,029–1,036 w 25 °C); w soli suma miedzi, niklu i ołowiu nie więcej niż 0,005 % masy, jodku sodu nie więcej niż 0,1 %, zanieczyszczeń ogółem nie więcej niż 0,5 % (sucha sól); środki przeciwzbrylające mogą hamować lub przyspieszać korozję (uwaga: gatunki Ph. Eur/USP, JIS, ACS). pH zebranego roztworu 6,5–7,2 w 25 °C ± 2 K, mierzone elektrometrycznie elektrodami do słabo buforowanych roztworów NaCl, korygowane kwasem solnym, wodorotlenkiem sodu albo wodorowęglanem sodu (ostrzeżenia dla HCl i NaOH); zmiany pH przez utratę CO₂ można ograniczyć, ogrzewając roztwór powyżej 35 °C przed wlaniem albo używając świeżo przegotowanej wody; pH mierzy się przy każdej nowej porcji roztworu. Roztwór w razie potrzeby się sączy; rozpylonego roztworu NIE używa się ponownie. Aparatura (6): komora z materiałów niewpływających na korozyjność mgły; roztwór nie trafia bezpośrednio na próbki, lecz rozchodzi się po komorze i opada; krople z górnych części nie spadają na próbki; odpowietrzenie chronione od silnych prądów powietrza; temperatura mierzona co najmniej 100 mm od ścian i źródeł ciepła promieniowania; rozpylacze dające drobną, mokrą, gęstą mgłę; sprężone powietrze bez oleju i pyłu, nawilżane i ogrzewane, nadciśnienie rozpylania 70–170 kPa (zwykle 98 kPa ± 10 kPa); woda do nawilżania ≤ 20 µS/cm; tablica 1 — temperatura gorącej wody w wieży nasycania: 70 kPa — 45 °C, 84 — 46, 98 — 48, 112 — 49, 126 — 50, 140 — 52, 160 — 53, 170 kPa — 54 °C; co najmniej dwa kolektory — lejki o średnicy 100 mm ± 2 mm (ok. 80 cm²) z materiału obojętnego; korozyjność aparatury sprawdza się regularnie według załącznika B. Próbki (7–10): liczba, rodzaj, kształt i wymiary według specyfikacji (inaczej — uzgodnienie stron); oględziny i ewentualne sprawdzenie elektryczne i mechaniczne przed badaniem (zdjęcia albo zachowana próbka niebadana do porównania); czyszczenie według specyfikacji, bez korozji wtórnej i bez dotykania rękami; położenie robocze według specyfikacji; kąt bardzo ważny — o ile nie ustalono inaczej, 20° ± 5° od pionu, powierzchnią najważniejszą do góry (zespoły i obudowy — jak w użyciu); bez kontaktu z komorą, bez ściekania z wyższych poziomów na niższe, zalecane okresowe przestawianie; podpory z obojętnego niemetalu, zawieszenie na włóknie syntetycznym lub nici bawełnianej. Warunki (11, tablica 2): temperatura 35 °C ± 2 K; średnia szybkość zbierania na poziomej powierzchni 80 cm² 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h; NaCl w zebranym roztworze 50 g/l ± 5 g/l; pH zebranego 6,5–7,2 — tolerancje to dopuszczalne wahania wokół nastawy w stanie równowagi, a nie dopuszczalne przesunięcie nastawy. Przed badaniem przebieg próbny co najmniej 24 h w komorze załadowanej podobnie jak w badaniu (zbędny, gdy przerwa między badaniami nie przekracza pięciu dni i strony tak uzgodniły); pomiary zaraz po przebiegu próbnym, na roztworze nieodparowanym; co najmniej dwa kolektory w strefie próbek — jeden blisko wlotu mgły, drugi daleko, nieosłonięte, zbierające tylko mgłę — każdy 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h średnio w co najmniej 24 h; zalecane codzienne sprawdzanie w trakcie badania.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11 (wersja angielska, publikacja 15-11-2021, 26 stron, grupa cenowa M) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Elektrotechniki, KT 65 Prób Środowiskowych Wyrobów Elektrycznych, ICS 19.040, „Wprowadza: EN IEC 60068-2-11:2021 [IDT], IEC 60068-2-11:2021 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60068-2-11:2002 – wersja angielska”. Karta PN-EN 60068-2-11:2002 (wprowadzała EN 60068-2-11:1999 i IEC 60068-2-11:1981) ma nagłówek „Wycofana” — data wycofania 15-11-2021, „Zastąpiona przez: PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11”. Katalog IEC (odczyt 02.10.2026): IEC 60068-2-11:2021, wydanie 4.0 z 2021-03-03, data stabilności 2027.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 60068-2-11 stoi w 7 rekordach u 7 laboratoriów (zapisy polskie; w kopii jest jeszcze 1 rekord czeski): AB 044, AB 074, AB 089, AB 128, AB 904, AB 1552, AB 1690. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 07.01.2026 do 02.09.2026): „PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11” podają AB 044, AB 074, AB 089, AB 1552 i AB 1690; AB 128 — „PN-EN IEC 60068-2-11, Test Ka” bez roku; AB 904 — „PN-EN 60068-2-11” bez roku, czyli oznaczenie wydania wycofanego w 2021 r.; AB 044 wymienia w tej samej pozycji także wydania 2002, 1999 i 1981. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN IEC 60068-2-11” i pokazuje 6 laboratoriów; AB 904 ma w bazie tylko zapis „PN-EN 60068-2-11”, więc tej zakładce nie wychodzi — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Próba Ka — mgła solna” obok „Próby Kb — mgła solna cykliczna” (IEC 60068-2-52), w komorze do (0,6 × 0,8 × 1,8) m (AB 044); „Odporność na korozję w atmosferze mgły solnej” obok PN-EN 60068-2-52 (AB 074); wyroby elektryczne i półprzewodnikowe — „Odporność na działanie rozpylonej mgły solnej” obok PN-EN 2591-307 i PN-EN 60749-13 (AB 089); „Odporność na działanie mgły solnej, Próba Ka” obok PN-EN 2591-307 z wyłączeniem 5.4 (AB 1552); listwy zaciskowe — „Badanie w atmosferze mgły solnej” obok PN-EN 60068-1 i PN-EN ISO 9227 (AB 1690); powłoki organiczne i nieorganiczne, wyroby metalowe (zakres elastyczny) — „Odporność korozyjna na działanie mgły solnej” w pozycji z PN-EN ISO 9227, ASTM B117, DIN 50021, FIAT 50180 i NO-06-A107 (AB 128); gotowe wyroby, podzespoły, metale, stopy i ich powłoki — „Odporność na korozję” obok PN-EN ISO 9227 (AB 904).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy roztworze: norma wymaga wody o przewodności nie większej niż 20 µS/cm, zabrania ponownego użycia rozpylonego roztworu, a o środkach przeciwzbrylających w soli mówi, że mogą hamować albo przyspieszać korozję; pH ma mieć roztwór ZEBRANY w komorze (6,5–7,2), nie tylko roztwór w zbiorniku. Przy komorze: nastawą są wartości z tablicy 2 — podane tolerancje to dopuszczalne wahania wokół nastawy, a nie dopuszczalne przesunięcie samej nastawy; szybkość zbierania 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h sprawdza się w komorze załadowanej podobnie jak w badaniu (pusta działa inaczej), w kolektorach blisko i daleko od wlotu mgły, na roztworze nieodparowanym. Przy próbkach: norma nazywa kąt ustawienia „bardzo ważnym” — bez innego uzgodnienia 20° ± 5° od pionu; roztwór nie może ściekać z próbek wyżej na niższe, a podpory i zawieszenia mają być niemetalowe. Przy interpretacji: norma zastrzega, że próba nie nadaje się do ilościowej oceny długotrwałego starzenia — służy do porównań i oceny powłok; dla urządzeń jako bardziej realistyczną wskazuje próbę cykliczną Kb. Przy wydaniu: AB 904 powołuje oznaczenie wydania 2002, które PKN wycofał w 2021 r.; wydanie 2021 zmieniło m.in. przygotowanie roztworu i temperaturę pomiaru pH.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy części rozdziału 11 po punkcie 11.3, rozdziałów o czasie trwania, pomiarach końcowych, informacjach do specyfikacji i sprawozdaniu ani załączników A i B — nie podajemy więc zalecanych czasów ekspozycji, sposobu płukania i suszenia po badaniu ani metody oceny korozyjności komory.

Zasada metody

Próbki ustawione pod kątem 20° ± 5° od pionu umieszcza się w komorze, w której rozpylany roztwór NaCl 50 g/l (pH 6,5–7,2) opada na nie jako mgła w 35 °C ± 2 K przy średniej szybkości zbierania 1,5 ml/h na 80 cm²; po czasie podanym w specyfikacji ocenia się zmiany wyglądu i właściwości.

Zastosowania

• Wyroby elektryczne i elektroniczne, półprzewodnikowe, listwy zaciskowe — 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Ocena jakości i jednorodności powłok ochronnych na metalach (metalowe, organiczne, anodowe, konwersyjne)
• Porównanie odporności wyrobów o podobnej konstrukcji na mgłę solną (badania kwalifikacyjne według specyfikacji)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11 (wersja angielska; EN IEC 60068-2-11:2021 IDT, IEC 60068-2-11:2021 IDT)

Tytuł (PL)

Badania środowiskowe — Część 2-11: Próby — Próba Ka: Mgła solna

Title (EN)

Environmental testing — Part 2-11: Tests — Test Ka: Salt mist

Procedura krok po kroku

1. Roztwór

   NaCl 50 g/l ± 5 g/l w wodzie ≤ 20 µS/cm; pH tak, by zebrany roztwór miał 6,5–7,2 w 25 °C; w razie potrzeby przesączyć. PN-EN IEC 60068-2-11:2021-11 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Sprawdzenie komory

   Przebieg próbny ≥ 24 h w komorze załadowanej podobnie jak w badaniu; w ≥ 2 kolektorach 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h, NaCl 50 g/l ± 5 g/l, pH 6,5–7,2; potem zatrzymać rozpylanie i załadować próbki.

3. Próbki

   Oględziny i pomiary wstępne według specyfikacji; czyszczenie bez dotykania rękami; ustawienie 20° ± 5° od pionu, bez kontaktu z komorą i bez ściekania na inne próbki, na podporach niemetalowych.

4. Ekspozycja

   35 °C ± 2 K przez czas podany w specyfikacji wyrobu; zalecane codzienne sprawdzanie szybkości zbierania i okresowe przestawianie próbek.

5. Ocena

   Pomiary końcowe i ocena według specyfikacji wyrobu (rozdziały poza czytanym fragmentem).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega o niebezpiecznych materiałach, czynnościach i sprzęcie (4); roztwory kwasu solnego i wodorotlenku sodu — toksyczne i żrące, tylko dla wykwalifikowanego personelu (5.2)
• UWAGA MERYTORYCZNA: próba porównawcza — nie służy do ilościowej oceny długotrwałego starzenia; dla urządzeń bardziej realistyczna jest próba cykliczna Kb (IEC 60068-2-52)

Najczęstsze pytania