🔊 Poziom mocy akustycznej maszyn i urządzeń — metoda techniczna (klasa dokładności 2) — PN-EN ISO 3744

Środowisko PN-EN ISO 3744

Przegląd

NORMA ZMIENIŁA SIĘ TRZY TYGODNIE PRZED TYM WPISEM. Karta PKN PN-EN ISO 3744:2011 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 3744:2026-09 - wersja angielska" i datę wycofania 03-09-2026. Tę samą datę i ten sam następca ma wersja angielska z 2011 r. Nowe wydanie (publikacja 03-09-2026, 78 stron, KT 157 Zagrożeń Fizycznych w Środowisku Pracy) wprowadza EN ISO 3744:2026 i ISO 3744:2025. Obie karty wydania 2011 mają jeszcze wiersz „Aktualna w ocenie zgodności: 30-09-2026 — Patrz Komunikat Prezesa PKN" i wiersz „Dyrektywa 2006/42/EC" (maszyny) — norma była normą zharmonizowaną, a stare wydanie służy ocenie zgodności do końca września 2026 r. Treści komunikatu Prezesa PKN nie czytaliśmy.

CO ZMIENIA NOWE WYDANIE — WEDŁUG PRZEDMOWY ISO 3744:2025 (fragment udostępniony przez wydawcę): • usunięto wyznaczanie POZIOMU ENERGII AKUSTYCZNEJ — z powodu rzadkiego stosowania i powtarzania innego tekstu metody; znikło też z tytułu. Zakres z karty nowego wydania: metody odpowiednie dla wszystkich rodzajów hałasu (ustalonego, nieustalonego, zmiennego) „z wyjątkiem krótkotrwałych zdarzeń impulsowych", podczas gdy wydanie 2011 obejmowało też „pojedyncze impulsy energii dźwiękowej"; • usunięto bezwzględne kryteria tła akustycznego i zastąpiono je nowymi kryteriami zgodności z wymaganiami dla tła; • usunięto szacowanie poprawki środowiskowej K2 z oszacowania równoważnej powierzchni pochłaniania; metody kwalifikacji środowiska badawczego inne niż bezwzględne badanie porównawcze przeniesiono do ISO 26101-2; • wiele przypadków szczególnych przeniesiono do załączników; nowy załącznik I opisuje, jak laboratorium może zmniejszyć niepewność; zaktualizowano wymagania wobec aparatury i powierzchni cylindrycznej (zgodność z ISO 7779). ZDANIE, KTÓRE RATUJE CIĄGŁOŚĆ WYNIKÓW: przedmowa stwierdza, że rewizja NIE zmienia podstawowej procedury wyznaczania poziomu mocy akustycznej, a odchylenie standardowe odtwarzalności pozostaje takie jak w wydaniu 2010. Wyniki według obu wydań uważa się za równoważne — Z WYJĄTKIEM pomiarów w środowisku zakwalifikowanym przez K2 obliczone z oszacowanej równoważnej powierzchni pochłaniania, bo tę drogę usunięto. HISTORIA Z WSTĘPU: metodę wydano jako ISO 4872 w 1978 r., jako ISO 3744 — w 1994 r. (środowisko z K2f ≤ 2 dB w każdym paśmie, poziomy A tylko z pasm). ISO 3744:2010 złagodziła wymaganie do K2A ≤ 4 dB i dopuściła pomiar poziomu A bezpośrednio filtrem A — żeby ułatwić wyznaczanie w terenie przy ocenie zgodności z przepisami.

METODA (wydanie ISO 3744:2010, rozdz. 1–4 — fragment udostępniony przez wydawcę): poziom mocy akustycznej (w wydaniu 2010 także energii akustycznej) wyznacza się z poziomów ciśnienia akustycznego zmierzonych na powierzchni pomiarowej otaczającej źródło, w pasmach częstotliwości albo z korekcją A. Środowisko: pomieszczenie laboratoryjne albo płaski teren na zewnątrz, z jedną lub kilkoma płaszczyznami odbijającymi; idealnie — przestrzeń otwarta, np. zakwalifikowana komora półbezechowa; przy gorszym środowisku stosuje się poprawki w podanych granicach. Niepewność odpowiada ISO 12001, klasie dokładności 2 (technicznej). Zakres częstotliwości: pasma oktawowe 125–8000 Hz (tercjowe 100–10 000 Hz). KRYTERIUM TŁA (pkt 4.2.1.1 wydania 2010): uśredniony poziom tła na powierzchni pomiarowej ma być co najmniej 6 dB, a zaleca się ponad 15 dB, niższy niż poziom źródła mierzony razem z tłem — w każdym paśmie zakresu. Jeżeli nie spełniono ani kryteriów względnych, ani bezwzględnych, sprawozdanie musi to stwierdzić i nie może sugerować pomiaru „w pełnej zgodności" z normą (pkt 4.2.3). Przy różnicy mniejszej niż 6 dB norma wskazuje ISO 9614-1 albo 9614-2 (natężenie dźwięku) jako drogę do wyników klasy 2.

PRZEPIS, KTÓRY ZMIENIŁ SIĘ WCZEŚNIEJ NIŻ NORMA. Dwie pozycje w zakresach powołują „PN-EN ISO 3744:2011" razem z „Załącznikiem nr 4 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005" (Dz.U. nr 263, poz. 2202 — urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń, emisja hałasu). Rozporządzenie obowiązuje, ale nowelizacja z 9 maja 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 654, w mocy od 22-05-2025) UCHYLIŁA załącznik nr 4: metody pomiaru hałasu określa odtąd załącznik do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2024/1208. W pierwotnym załączniku nr 4 powołana była EN ISO 3744:1995.

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami): 41 pozycji u 23 laboratoriów. Prawie wszystkie zapisy to wydanie 2011 — wycofane 03-09-2026; nowego wydania nie ma jeszcze w żadnym zakresie. WYŁĄCZENIE PKT 8.3 powtarza się w 25 zapisach („z wyłączeniem pkt. 8.3", „excluding section 8.3" i podobne) — w wydaniu 2010 rozdział 8 to „Determination of sound power levels and sound energy levels"; treści pkt 8.3 nie mamy, więc nie wiemy, co laboratoria wyłączają. Dwa zapisy wyłączają rozdział 9 (niepewność pomiaru), jeden ogranicza metodę „do przestrzeni otwartej z pomijalną poprawką środowiskową K2A", dwa powołują wydanie z 1999 r. Przedmiot: najczęściej „Maszyny i urządzenia – hałas" (19), także pompy ciepła i klimatyzatory, maszyny rolnicze, wieże chłodnicze, turbiny. Metodyka: „Poziom mocy akustycznej (z obliczeń)" (9 i warianty), poziom ciśnienia akustycznego A, poziomy w pasmach 1/1 i 1/3 oktawy; dwie pozycje mają też „poziom energii akustycznej" — wielkość, której nowe wydanie już nie wyznacza.

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA": „PN-EN ISO 3744" — 22 laboratoria i 39 pozycji, bez pozycji obcych; nie pokaże jednego laboratorium (AB 1241) z zapisem „PN EN ISO 3744" bez łącznika. Metoda orientacyjna z tej samej serii, PN-EN ISO 3746, ma w bazie osobny wpis.

CZEGO NIE PODAJEMY. Z wydania 2010 mieliśmy rozdziały 1–4 (do pkt 4.2.3), z wydania 2025 — przedmowę i wstęp. Nie podajemy układów mikrofonów, wymiarów powierzchni pomiarowych, poprawek K1 i K2, wzorów na poziom mocy ani wartości niepewności.

Zasada metody

Źródło hałasu otacza się wyobrażoną powierzchnią pomiarową (półkulą, prostopadłościanem albo walcem) nad płaszczyzną odbijającą i mierzy na niej poziomy ciśnienia akustycznego w wielu punktach — w pasmach oktawowych lub tercjowych albo z korekcją A. Po odjęciu wpływu tła i odbić otoczenia (poprawki) z uśrednionego poziomu ciśnienia i pola powierzchni pomiarowej oblicza się poziom mocy akustycznej źródła, który — w przeciwieństwie do poziomu ciśnienia — nie zależy od odległości ani od pomieszczenia.

Zastosowania

• Deklarowanie i sprawdzanie emisji hałasu maszyn — dyrektywa maszynowa 2006/42/WE (wiersz „Dyrektywa" na karcie wydania 2011)
• Urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń — przepisy o emisji hałasu do środowiska
• Pompy ciepła, klimatyzatory, ziębiarki — deklaracje akustyczne wyrobów
• Maszyny rolnicze, turbiny, wieże chłodnicze, urządzenia przemysłowe w terenie

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 3744:2026-09 (wersja angielska; wprowadza EN ISO 3744:2026 [IDT], ISO 3744:2025 [IDT]); zastąpiła PN-EN ISO 3744:2011 (wprowadzała EN ISO 3744:2010 i ISO 3744:2010)

Tytuł (PL)

Akustyka — Wyznaczanie poziomów mocy akustycznej źródeł hałasu na podstawie pomiarów ciśnienia akustycznego — Metody techniczne stosowane w warunkach zbliżonych do pola swobodnego nad płaszczyzną odbijającą dźwięk

Title (EN)

Acoustics — Determination of sound power levels of noise sources using sound pressure — Engineering methods for an essentially free field over a reflecting plane

Procedura krok po kroku

1. Wydanie normy

   Od 03-09-2026 obowiązuje PN-EN ISO 3744:2026-09; do oceny zgodności wydanie 2011 jest aktualne do 30-09-2026 (karta PKN). Ustalić z zamawiającym, według którego wydania badać — nowe nie wyznacza poziomu energii akustycznej.

2. Warunki pracy źródła

   Z procedury badania hałasu danej maszyny (ISO 12001) albo z przepisu wyrobu — montaż, obciążenie, tryby pracy.

3. Środowisko badawcze

   Sprawdzenie płaszczyzny odbijającej i poprawki środowiskowej; w wydaniu 2025 kwalifikacja głównie bezwzględnym badaniem porównawczym (inne metody w ISO 26101-2).

4. Tło akustyczne

   W wydaniu 2010: tło ≥ 6 dB (zalecane > 15 dB) poniżej poziomu źródła w każdym paśmie; w wydaniu 2025 kryteria zmieniono — nowych wartości NIE PODAJEMY.

5. Pomiary na powierzchni pomiarowej

   Poziomy ciśnienia akustycznego w punktach układu mikrofonów, w pasmach albo z korekcją A (układów NIE PODAJEMY).

6. Obliczenie i sprawozdanie

   Poziom mocy akustycznej z poprawkami na tło i środowisko; w sprawozdaniu wydanie normy, zakres częstotliwości i — przy niespełnieniu kryteriów tła — wyraźne stwierdzenie tego faktu.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiary przy maszynach w ruchu — osłony, strefy niebezpieczne, wyłączniki awaryjne
• Wysokie poziomy hałasu (zakresy do ok. 137 dB) — ochronniki słuchu dla personelu
• Pomiary w terenie — warunki atmosferyczne, wiatr i opady wpływają też na bezpieczeństwo pracy z aparaturą

Najczęstsze pytania