🌿 Poziom mocy akustycznej maszyn — metoda orientacyjna (klasa dokładności 3)

Środowisko PN-EN ISO 3746

Przegląd

Norma należy do serii ISO 3741–ISO 3747 określających metody wyznaczania poziomów mocy akustycznej i energii akustycznej źródeł hałasu — maszyn, urządzeń i ich podzespołów; wyboru metody dokonuje się według ISO 3740 w zależności od dostępnego środowiska badań i wymaganej dokładności. Moc akustyczną emitowaną przez źródło oblicza się ze średniego kwadratu ciśnienia akustycznego zmierzonego na hipotetycznej powierzchni pomiarowej otaczającej źródło i z pola tej powierzchni; energię akustyczną pojedynczego zdarzenia — z mocy i czasu jego trwania. ISO 3746 daje wyniki klasy dokładności 3 (orientacyjnej) wg ISO 12001:1996 przy pomiarach w halach przemysłowych lub na zewnątrz; dla źródeł stojących na podłodze hal zdefiniowano poprawki na niepożądane odbicia od pobliskich obiektów, ścian i sufitu oraz na hałas tła. Metoda pozwala wyznaczyć poziom mocy akustycznej i poziom energii akustycznej z zastosowaniem charakterystyki częstotliwościowej A; gdy potrzebna jest większa dokładność, stosuje się ISO 3744, ISO 3745 lub ISO 9614.

Wydanie ISO 3746:2010 (trzecie) zastąpiło ISO 3746:1995 i włączyło poprawkę Cor.1:1995. Polska wersja PN-EN ISO 3746:2011 ma poprawkę Ap1:2017-09 (KT 157), która koryguje pole powierzchni pomiarowej dla źródła przy ścianie (S = πr²) i w narożniku (S = πr²/2). Norma stosuje się do wszystkich rodzajów hałasu (ustalonego, nieustalonego, fluktuującego, pojedynczych impulsów energii) i do źródeł wszystkich typów i rozmiarów — stacjonarnych lub wolno poruszających się instalacji, maszyn, zespołów — o ile da się spełnić warunki pomiaru; dla bardzo wysokich lub długich źródeł (kominy, kanały, przenośniki) warunki mogą być niepraktyczne.

Zasada metody

Źródło instaluje się na płaszczyźnie odbijającej dźwięk (lub kilku płaszczyznach) tak, jak w normalnym użytkowaniu, w dostatecznej odległości od ścian, sufitu i obiektów odbijających. Wokół źródła definiuje się bryłę odniesienia i powierzchnię pomiarową — półkulistą lub prostopadłościenną (przy ścianie połowa półkuli o polu S = πr², w narożniku ćwiartka o polu S = πr²/2) — z rozmieszczonymi na niej pozycjami mikrofonów lub trasami przemiatania. Mierzy się poziomy ciśnienia akustycznego A przy pracującym źródle oraz hałas tła; średni poziom na powierzchni koryguje się o poprawkę na hałas tła K1 i poprawkę środowiskową K2A wyznaczaną wg załącznika A (pomiar jest ważny tylko, gdy K2A ≤ 7 dB; przy większej wartości stosuje się ISO 3747 lub ISO 9614). Poziom mocy akustycznej otrzymuje się z tak skorygowanego średniego poziomu ciśnienia i pola powierzchni pomiarowej; dla hałasu impulsowego lub przejściowego wyznacza się poziom energii akustycznej (wartość odniesienia 1 pJ). Hałas tła uśredniony po pozycjach mikrofonów musi być co najmniej 3 dB niższy od poziomu przy pracującym źródle.

Zastosowania

• Wyznaczanie emisji hałasu maszyn i urządzeń tam, gdzie wystarcza klasa dokładności orientacyjnej
• Pomiary mocy akustycznej urządzeń zainstalowanych w halach produkcyjnych i na zewnątrz, gdy nie ma możliwości badań w komorze bezechowej
• Porównanie hałaśliwości maszyn i ocena skuteczności wyciszeń w warunkach przemysłowych
• Badania odbiorcze i okresowe wentylatorów, sprężarek, agregatów, pomp, obrabiarek
• Metoda powiązana z oceną poziomu ciśnienia akustycznego emisji na stanowisku operatora (ISO 11202 — metoda orientacyjna)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 3746:2011 + Ap1:2017-09 (ISO 3746:2010)

Tytuł (PL)

Akustyka — Wyznaczanie poziomów mocy akustycznej i poziomów energii akustycznej źródeł hałasu na podstawie pomiarów ciśnienia akustycznego — Metoda orientacyjna z zastosowaniem otaczającej powierzchni pomiarowej nad płaszczyzną odbijającą dźwięk

Title (EN)

Acoustics — Determination of sound power levels and sound energy levels of noise sources using sound pressure — Survey method using an enveloping measurement surface over a reflecting plane

Procedura krok po kroku

1. Środowisko badań

   Wybierz pomieszczenie lub płaski teren odizolowany od hałasu tła; unikaj silnych pól elektrycznych i magnetycznych, wiatru, strumienia powietrza ze źródła, skrajnych temperatur. Na zewnątrz ogranicz wpływ warunków meteorologicznych; powyżej 1500 m n.p.m. skoryguj wyniki do warunków odniesienia wg ISO 3744.

2. Instalacja i praca źródła

   Zainstaluj źródło względem płaszczyzny odbijającej jak w normalnym użytkowaniu, z dala od ścian i obiektów odbijających; urządzenia pomocnicze umieść poza środowiskiem badań lub włącz je do źródła i rozszerz bryłę odniesienia. Badaj w warunkach powtarzalnych, reprezentatywnych dla najgłośniejszej pracy: wg kodu badań hałasu, a bez niego — przy określonym obciążeniu, pełnym obciążeniu, na biegu jałowym, przy maksymalnej prędkości, w warunkach maksymalnej emisji, z obciążeniem symulowanym lub w charakterystycznym cyklu pracy; ustabilizuj źródło i temperaturę układu napędowego.

3. Sprawdzenie toru

   Przed serią pomiarów i po niej przyłóż kalibrator klasy 1 do każdego mikrofonu; bez adjustacji różnica wskazań nie może przekroczyć 0,5 dB — inaczej wyniki serii odrzuć.

4. Powierzchnia pomiarowa i pozycje mikrofonów

   Zdefiniuj bryłę odniesienia i powierzchnię pomiarową (półkulistą lub prostopadłościenną) oraz rozmieść pozycje mikrofonów lub trasy przemiatania według załączników B i C; dla źródła przy ścianie lub w narożniku użyj odpowiednio połowy lub ćwiartki półkuli.

5. Pomiary

   Zmierz poziomy ciśnienia akustycznego A w każdej pozycji przy pracującym źródle i hałas tła bez pracy źródła; sprawdź kryterium tła (≥ 3 dB) i wyznacz K2A wg załącznika A (wymagane K2A ≤ 7 dB).

6. Obliczenia i sprawozdanie

   Oblicz średni poziom ciśnienia akustycznego na powierzchni z poprawkami K1 i K2A, a z niego i z pola powierzchni pomiarowej — poziom mocy akustycznej A (dla zdarzeń impulsowych — poziom energii akustycznej). W sprawozdaniu podaj warunki instalacji i pracy źródła, powierzchnię pomiarową, poprawki, aparaturę i informację o niepewności (rozdz. 9, załącznik D).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiary przy pracujących maszynach w warunkach maksymalnej emisji — stosuj ochronniki słuchu i zachowaj strefy bezpieczeństwa wokół części ruchomych
• Statywy i przewody mikrofonowe rozmieszczaj tak, by nie stwarzały ryzyka potknięcia i nie wchodziły w strefę pracy maszyny
• Na zewnątrz zabezpiecz mikrofony osłonami przeciwwietrznymi i przerwij pomiary przy opadach

Najczęstsze pytania