🏗️ Pomiary terenowe izolacyjności od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami — DnT i R′ w pasmach tercjowych 50–5000 Hz, procedura podstawowa i niskoczęstotliwościowa, mikrofony stałe, obrotowe i prowadzone ręcznie, PN-EN ISO 16283-1

Budownictwo PN-EN ISO 16283-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 16283-1:2014 (wydanie pierwsze) — od strony tytułowej do punktu 7.4.4 (strona 9 z 43); PN-EN ISO 16283-1:2014-05 wprowadza ten tekst bez zmian (IDT). Przedmowa: wydanie pierwsze zastąpiło ISO 140-4:1998, ISO 140-5:1998, ISO 140-7:1998 i ISO 140-14:2004 po nowelizacji technicznej. Wstęp: w przeciwieństwie do ISO 140-4, -5 i -7 norma dotyczy pomieszczeń, w których pole akustyczne może, ale nie musi być zbliżone do rozproszonego, wyjaśnia, jak operator może mierzyć ręcznym mikrofonem lub miernikiem, i włącza wskazówki dawnej ISO 140-14; metody orientacyjne (survey) są w ISO 10052. Zakres (rozdz. 1): procedury wyznaczania izolacyjności od dźwięków powietrznych między dwoma pomieszczeniami budynku z pomiarów ciśnienia akustycznego, dla pomieszczeń od 10 do 250 m³ i pasm od 50 do 5000 Hz, umeblowanych lub nie; wynik zależny od częstotliwości można przeliczyć na wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-1. Definicje: różnica poziomów D = L1 − L2 (przy pomieszczeniu poniżej 25 m³ — w pasmach 50, 63 i 80 Hz poziom niskoczęstotliwościowy LLF z pomiarów w narożach); wzorcowa różnica poziomów DnT = D + 10 lg(T/T0), T0 = 0,5 s dla mieszkań (DnT zależy od kierunku pomiaru — przepisy zwykle każą przyjąć mniejsze pomieszczenie jako odbiorcze); izolacyjność właściwa przybliżona R′ = D + 10 lg(S/A), z polem wspólnej przegrody S i chłonnością A = 0,16 V/T.

PRZYRZĄDY, PASMA I PRZEBIEG (rozdz. 4–7.4.4 fragmentu). Mierniki poziomu dźwięku z mikrofonem, przewodami i osłonami — klasy 0 lub 1 według IEC 61672-1, filtry — IEC 61260, czas pogłosu — ISO 3382-2. Kalibratorem klasy 0 lub 1 (IEC 60942) sprawdza się tor na początku i końcu każdej sesji i każdego dnia; różnica dwóch kolejnych sprawdzeń do 0,5 dB, inaczej wyniki od ostatniego poprawnego sprawdzenia się odrzuca; zalecane wzorcowanie kalibratora co rok, a miernika i filtrów co dwa lata. Pasma tercjowe co najmniej od 100 do 3150 Hz, opcjonalnie 50–80 Hz i 4000–5000 Hz. Mierzy się poziomy w obu pomieszczeniach przy pracujących głośnikach, tło w odbiorczym i czas pogłosu w odbiorczym — procedurą podstawową, a w pomieszczeniach poniżej 25 m³ dodatkowo procedurą niskoczęstotliwościową (pasma 50, 63 i 80 Hz, pomiary w narożach). Pola akustycznego nie wolno zmieniać na potrzeby badania dodatkowymi meblami ani dyfuzorami. Wszystkie metody są równoważne, ale w sporze wynikiem odniesienia jest pomiar bez operatora w pomieszczeniu nadawczym lub odbiorczym. Dźwięk: głośniki w co najmniej dwóch położeniach (albo jeden przestawiany), sygnał ustalony o widmie ciągłym, różnica poziomu między sąsiednimi tercjami w pomieszczeniu nadawczym nie większa niż 8 dB co najmniej powyżej 100 Hz; głośnik co najmniej 0,5 m od przegród (1,0 m od przegrody badanej), położenia co najmniej 0,7 m od siebie, dwa co najmniej 1,4 m, przy badaniu stropu z głośnikiem na górze — podstawa co najmniej 1,0 m nad podłogą. Mikrofony stałe (7.3) — co najmniej pięć położeń w każdym pomieszczeniu, nie w jednej płaszczyźnie i nie w regularnej siatce; przy jednym głośniku — DnT i R′ z każdego położenia głośnika, uśrednione energetycznie. Mikrofon obracany mechanicznie (7.4) — promień co najmniej 0,7 m, płaszczyzna nachylona co najmniej 10° do ścian, stropu i podłogi, jeden obieg co najmniej 15 s.

STATUS (stan na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA: publikacja wersji polskiej 18-06-2019, 52 strony, grupa cenowa U, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, ICS 91.120.20, „Wprowadza: EN ISO 16283-1:2014 [IDT], ISO 16283-1:2014 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 140-5:1999, PN-EN ISO 140-14:2006, PN-EN ISO 140-4:2000, PN-EN ISO 140-7:2000", w polu „Elementy dodatkowe" — zmiana PN-EN ISO 16283-1:2014-05/A1:2018-02 (wersja polska: publikacja 30-07-2019, 17 stron, wprowadza EN ISO 16283-1:2014/A1:2017 i ISO 16283-1:2014/Amd 1:2017; pole „Zakres": uzupełnienie w 3.14 i zmiany w 4.1, 4.2, 8.2.1, 8.5, 8.5.1, 8.5.2, 9.2, na rysunkach D.1 i E.1 oraz w bibliografii). Strona ISO: ISO 16283-1:2014, wydanie 1, 43 strony, z poprawką Amd 1:2017 — „last reviewed and confirmed in 2025".

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 29.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 16283-1: 11 pozycji u 11 laboratoriów (kopia dzieli pozycje AB 838 i AB 1924 na po dwa rekordy — osobno wiersz wskaźników ważonych). W aktualnym dokumencie PCA normę, bez roku, ma także AB 023 — w elastycznej części zakresu (ściany wewnętrzne i ich elementy, E; pasma (100 - 5000) Hz z możliwością 50, 63 i 80 Hz; wyd. nr 31 z 16.07.2025), której wierszy kopia bazy nie zawiera; razem 12 laboratoriów, a dalsze liczby dotyczą 11 laboratoriów z kopii. Wydanie „2014-05" — 9 laboratoriów, „PN-EN ISO 16283-1:2014" — AB 1391, bez roku — AB 1241; zmianę A1:2018-02 ma 9 laboratoriów (wszystkie poza AB 818 i AB 1241). Zawężenia: „z wyłączeniem p. 7.4" (bez mikrofonu obracanego mechanicznie) — AB 796, AB 869, AB 1162, AB 1413, AB 1621 i AB 1924; „z wyłączeniem punktów 7.4 i 7.5" (także bez mikrofonu prowadzonego ręcznie) — AB 1391; „z wyłączeniem punktu 13" (niepewność) przy zapisie normy ze zmianą A1 — AB 838. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 16283-1" i pokaże 9 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 30.09.2026: 9; AB 1391 i AB 1621 zapisują normę w jednym ciągu za PN-EN ISO 140-4:2000 i zakładka ich nie pokazuje, a AB 023 nie ma tego wiersza w danych, z których korzysta zakładka. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.02.2025 do 28.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I ZAKRES. Obiekty i elementy budowlane, ściany i stropy wewnętrzne, drzwi — wszystkie 11 laboratoriów. Wielkości: R′ i DnT (u AB 838 i AB 1162 także znormalizowana różnica poziomów Dn), w pasmach tercjowych, a u AB 1413, AB 1621 i AB 1924 także oktawowych; wskaźniki ważone R′w, DnT,w z C i Ctr „z obliczeń" (według PN-EN ISO 717-1). Pasma: (50 – 5000) Hz — 9 laboratoriów, (100 – 5000) Hz — AB 1924, (100 ÷ 5000) Hz z możliwością 50, 63 i 80 Hz — AB 818.

OBOK TEJ NORMY. Wycofaną PN-EN ISO 140-4:2000, którą ta norma zastąpiła, mają w zakresie wszystkie 11 laboratoriów — 10 w tej samej pozycji, AB 818 w osobnym wierszu — a także AB 023, w stałej części zakresu (PN-EN ISO 16283-1 ma w części elastycznej). PN-EN ISO 717-1 (wskaźniki jednoliczbowe) stoi w tych samych pozycjach u 7 laboratoriów, w zakresach — u 10. W tych samych zakresach są też części 2 (dźwięki uderzeniowe — 8 laboratoriów) i 3 (fasady — 5) serii PN-EN ISO 16283 oraz metoda orientacyjna PN-EN ISO 10052 (8). PN-EN ISO 140-4, PN-EN ISO 717-1 i PN-EN ISO 10052 mają w Bazie Wiedzy osobne wpisy.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — kierunek: DnT zależy od tego, które pomieszczenie jest nadawcze; przy różnych kubaturach pomiar z mniejszego do większego daje wyższy wynik, dlatego przepisy zwykle każą przyjąć mniejsze pomieszczenie jako odbiorcze. Drugie — małe pomieszczenia: poniżej 25 m³ norma wymaga dodatkowej procedury niskoczęstotliwościowej w pasmach 50–80 Hz; wynik tych pasm bez pomiarów w narożach nie spełnia normy. Trzecie — operator w pomieszczeniu: metody są równoważne, ale w sporze liczy się pomiar bez operatora, a siedem laboratoriów wyłącza mikrofon obracany mechanicznie, jedno także prowadzony ręcznie. Czwarte — kalibracja: różnica dwóch sprawdzeń kalibratorem powyżej 0,5 dB unieważnia wyniki od ostatniego poprawnego sprawdzenia.

CZEGO NIE PODAJEMY. Fragment kończy się na punkcie 7.4.4, dlatego nie podajemy mikrofonu prowadzonego ręcznie (7.5), odległości mikrofonów (7.6), czasów uśredniania (7.7), obliczania poziomów (7.8), procedury niskoczęstotliwościowej (rozdz. 8), korekcji na tło (rozdz. 9), pomiaru czasu pogłosu (rozdz. 10), przeliczania na oktawy (rozdz. 11), niepewności (rozdz. 13), sprawozdania (rozdz. 14) ani załączników A–E; treści zmiany A1:2017 nie mieliśmy — znamy tylko listę zmienionych punktów z karty.

Zasada metody

W pomieszczeniu nadawczym głośniki (co najmniej dwa położenia) wytwarzają ustalony szum; w obu pomieszczeniach mierzy się uśrednione energetycznie poziomy ciśnienia akustycznego w pasmach tercjowych — mikrofonami stałymi (co najmniej pięć położeń), trzymanymi w ręku, obracanymi mechanicznie albo prowadzonymi ręcznie — a w odbiorczym także tło i czas pogłosu. Z różnicy poziomów D = L1 − L2 liczy się wzorcową różnicę poziomów DnT = D + 10 lg(T/0,5 s) albo izolacyjność właściwą przybliżoną R′ = D + 10 lg(S/A). W pomieszczeniach poniżej 25 m³ pasma 50–80 Hz mierzy się dodatkowo w narożach.

Zastosowania

• Odbiory i kontrola izolacyjności ścian i stropów między mieszkaniami i pomieszczeniami — w zakresach 11 laboratoriów
• Drzwi wewnętrzne i przegrody w budynkach (AB 818, AB 1241)
• Dane do wskaźników jednoliczbowych R′w i DnT,w z C i Ctr według PN-EN ISO 717-1

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (wersja polska z 18-06-2019 i wersja angielska; EN ISO 16283-1:2014, ISO 16283-1:2014 IDT) ze zmianą PN-EN ISO 16283-1:2014-05/A1:2018-02

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiary terenowe izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Część 1: Izolacyjność od dźwięków powietrznych

Title (EN)

Acoustics — Field measurement of sound insulation in buildings and of building elements — Part 1: Airborne sound insulation

Procedura krok po kroku

1. Wybór pomieszczeń

   Nadawcze z głośnikami, odbiorcze — zwykle mniejsze; kubatury (poniżej 25 m³ — dodatkowa procedura niskoczęstotliwościowa).

2. Sprawdzenie toru

   Kalibratorem na początku i końcu sesji i dnia; różnica ≤ 0,5 dB.

3. Pole akustyczne

   Głośniki w ≥ 2 położeniach (≥ 0,5 m od przegród, ≥ 1,0 m od badanej, ≥ 0,7 m od siebie, dwa ≥ 1,4 m); różnica między sąsiednimi tercjami ≤ 8 dB powyżej 100 Hz; bez dodatkowych dyfuzorów.

4. Poziomy

   W obu pomieszczeniach: ≥ 5 położeń mikrofonu stałego albo mikrofon obracany (promień ≥ 0,7 m, ≥ 15 s) albo prowadzony ręcznie; tło w odbiorczym.

5. Czas pogłosu

   W odbiorczym, według rozdz. 10 i ISO 3382-2 — szczegółów NIE PODAJEMY.

6. Wynik

   DnT albo R′ w tercjach (z korekcją na tło według 9.2 — NIE PODAJEMY); przy jednym głośniku uśrednienie energetyczne po położeniach; wskaźnik według PN-EN ISO 717-1.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• W pomieszczeniu nadawczym poziomy mogą uszkodzić słuch — norma zaleca ochronniki słuchu dla operatora, a w odbiorczym ich zdjęcie, by słyszeć zakłócenia
• UWAGA MERYTORYCZNA: DnT zależy od kierunku pomiaru, a w małych pomieszczeniach od procedury niskoczęstotliwościowej — w sprawozdaniu liczą się pomieszczenie odbiorcze, kubatury i zastosowane procedury

Najczęstsze pytania