🔩 Połysk zwierciadlany powłok lakierowych — pomiar połyskomierzem przy 20°, 60° i 85°
Krótko: o co chodzi
Połyskomierz mierzy światło odbite zwierciadlanie od powłoki i odnosi je do wzorca z polerowanego czarnego szkła o współczynniku załamania 1,567, któremu przypisano wartość 100 jednostek połysku. Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2813:2014-11; Geometrie pomiarowe: 20° — powierzchnie o wysokim połysku; 60° — powierzchnie półpołyskowe; 85° — powierzchnie matowe. Procedura obejmuje 8 kroków; stosuje się je m.in. do: Kontrola jakości powłok lakierniczych na wyrobach przemysłowych i taborze, Odbiór powłok malarskich konstrukcji stalowych i pojazdów szynowych, Ocena utraty połysku po starzeniu naturalnym i przyspieszonym.
W skrócie
- Norma: PN-EN ISO 2813:2014-11
- Kategoria: Materiały i NDT
- Kroków procedury: 8
- Geometrie pomiarowe: 20° — powierzchnie o wysokim połysku; 60° — powierzchnie półpołyskowe; 85° — powierzchnie matowe
- Zasada doboru geometrii: Domyślnie 60°; geometria 20° dla powierzchni powyżej 70 GU przy 60°, geometria 85° dla powierzchni poniżej 10 GU przy 60°
- Jednostka: Jednostki połysku GU; nie wolno wyrażać połysku w procentach
Przegląd
Norma określa metodę oznaczania połysku powłok przy zastosowaniu trzech geometrii pomiarowych: 20°, 60° i 85°. Metoda nadaje się do pomiaru połysku powłok bez tekstury. Wartość połysku podaje się w jednostkach połysku (GU); nie wolno interpretować ani wyrażać wartości połysku w procentach. Skalę połysku definiuje się przez przypisanie polerowanemu czarnemu szkłu o współczynniku załamania 1,567 wartości 100 jednostek połysku dla wszystkich trzech geometrii.
Ponieważ charakterystyki połysku są nieliniowe, każdy kąt pomiarowy pozwala różnicować połysk tylko w określonym zakresie. W praktyce sprawdziły się następujące kąty: geometria 20° dla powierzchni o wysokim połysku, geometria 60° dla powierzchni półpołyskowych i geometria 85° dla powierzchni matowych. Przy każdej wartości połysku należy podać zastosowaną geometrię. W praktyce przemysłowej domyślnie stosuje się geometrię 60°, a 20° i 85° w przypadkach szczególnych: 20° dla powierzchni o połysku powyżej 70 GU przy 60°, a 85° dla powierzchni poniżej 10 GU przy 60°.
Pomiar połysku jest jednym ze standardowych badań powłok lakierniczych obok pomiaru grubości, twardości, koloru, przyczepności oraz odporności korozyjnej i atmosferycznej. Wynik jest miarą jakości wykonania powłoki i jej walorów estetycznych, a przy ocenach kontraktowych ustala się kryteria akceptacji, w tym dopuszczalną utratę połysku po starzeniu.
Zasada metody
Zasada pomiaru połysku opiera się na pomiarze światła odbitego kierunkowo. Połyskomierzem wyznacza się wartości połysku powierzchni powlekanych, skorelowane z wizualnym wrażeniem połysku: mierzy się stosunek połysku powłoki do połysku polerowanej płaskiej płytki szklanej o określonym współczynniku załamania odniesienia. Wzorcem jest polerowane czarne szkło o współczynniku załamania 1,567 przy długości fali 587,6 nm, mierzone w kierunku zwierciadlanym dla zadanego kąta odbicia, któremu przypisuje się wartość 100 jednostek połysku dla wszystkich trzech geometrii. Wynik podaje się w jednostkach połysku (GU) zawsze razem z geometrią pomiaru.
Zastosowania
- Kontrola jakości powłok lakierniczych na wyrobach przemysłowych i taborze
- Odbiór powłok malarskich konstrukcji stalowych i pojazdów szynowych
- Ocena utraty połysku po starzeniu naturalnym i przyspieszonym
- Porównywanie partii wyrobów lakierowych i kontrola powtarzalności aplikacji
- Ocena skuteczności napraw miejscowych powłoki
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Geometrie pomiarowe | 20° — powierzchnie o wysokim połysku; 60° — powierzchnie półpołyskowe; 85° — powierzchnie matowe |
| Zasada doboru geometrii | Domyślnie 60°; geometria 20° dla powierzchni powyżej 70 GU przy 60°, geometria 85° dla powierzchni poniżej 10 GU przy 60° |
| Jednostka | Jednostki połysku GU; nie wolno wyrażać połysku w procentach |
| Wzorzec | Polerowane płaskie czarne szkło o współczynniku załamania 1,567 przy 587,6 nm, o wartości 100 GU dla wszystkich trzech geometrii |
| Powtarzalność odczytów | Różnice między pomiarami nie powinny przekraczać 5 jednostek GU; w przeciwnym razie zwiększa się liczbę odczytów |
| Ograniczenie | Metoda przeznaczona do powłok bez tekstury |
| Podawanie wyniku | Do każdej wartości połysku podaje się zastosowaną geometrię |
Norma
- Numer normy
- PN-EN ISO 2813:2014-11
- Tytuł (PL)
- Farby i lakiery — Oznaczanie połysku powłok niemetalicznych przy kącie 20°, 60° i 85°
- Title (EN)
- Paints and varnishes — Determination of gloss value at 20°, 60° and 85°
Procedura krok po kroku
-
Przygotowanie powierzchni
Powłoka poddawana pomiarowi ma być bez tekstury, jednorodna, czysta i sucha; usunąć kurz, tłuszcz i zabrudzenia, które zmieniają odbicie kierunkowe.
-
Kondycjonowanie
Kondycjonować płytki z powłoką w ustalonych warunkach temperatury i wilgotności do czasu pełnego wyschnięcia i utwardzenia powłoki.
-
Sprawdzenie połyskomierza
Wywzorcować przyrząd na wzorcu z polerowanego czarnego szkła o współczynniku załamania 1,567, któremu przypisano wartość 100 GU, a następnie sprawdzić wskazania na wzorcu roboczym z zakresu spodziewanych wartości.
-
Wybór geometrii
Wykonać pomiar orientacyjny przy 60°. Jeżeli wynik przekracza 70 GU, przejść na geometrię 20°; jeżeli jest niższy niż 10 GU, przejść na geometrię 85°. W pozostałych przypadkach pozostać przy 60°.
-
Pomiar
Przyłożyć głowicę połyskomierza do powierzchni tak, aby przylegała całym otworem pomiarowym, i odczytać wartość. Wykonać kilka odczytów w różnych miejscach powierzchni.
-
Ocena rozrzutu
Sprawdzić rozrzut odczytów: różnice między pomiarami nie powinny przekraczać 5 jednostek GU. Przy większym rozrzucie zwiększyć liczbę odczytów.
-
Wynik
Podać wartość średnią w jednostkach połysku wraz z zastosowaną geometrią, na przykład „68 GU przy 60°"; nie przeliczać wyniku na procenty.
-
Sprawozdanie
W sprawozdaniu podać identyfikację wyrobu i podłoża, sposób nanoszenia i warunki schnięcia powłoki, warunki kondycjonowania, użyty przyrząd i wzorce, geometrię pomiaru, liczbę odczytów, wartości i wynik średni oraz kryteria akceptacji, jeżeli je ustalono.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Połyskomierz (reflektometr) | Przyrząd z geometriami 20°, 60° i 85°, z odczytem w jednostkach połysku | — |
| Wzorzec z polerowanego czarnego szkła | Płaska płytka o współczynniku załamania 1,567, wartość odniesienia 100 GU | — |
| Wzorce robocze | Płytki o niższych wartościach połysku do sprawdzenia liniowości wskazań w zakresie roboczym | — |
| Płytki do badań | Standardowe płytki wg ISO 1514 z powłoką naniesioną o jednorodnej grubości | — |
| Grubościomierz powłok | Magnetyczny lub indukcyjny — kontrola grubości powłoki towarzysząca ocenie połysku | — |
| Komora klimatyczna | Kondycjonowanie płytek przed pomiarem w ustalonych warunkach temperatury i wilgotności | — |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Rozpuszczalniki i wyroby lakierowe przy przygotowaniu płytek — wentylacja, rękawice, brak otwartego ognia
- Opary lotnych związków organicznych podczas schnięcia powłok — wyciąg nad stanowiskiem
- Wzorzec z czarnego szkła jest kruchy i łatwo go zarysować — przechowywanie w etui, czyszczenie miękką tkaniną
- Praca przy powierzchniach świeżo lakierowanych — odczekanie pełnego czasu utwardzenia przed pomiarem
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2813:2014-11 — „Farby i lakiery — Oznaczanie połysku powłok niemetalicznych przy kącie 20°, 60° i 85°”. Tytuł angielski: „Paints and varnishes — Determination of gloss value at 20°, 60° and 85°”.
Na czym polega ta metoda?
Zasada pomiaru połysku opiera się na pomiarze światła odbitego kierunkowo. Połyskomierzem wyznacza się wartości połysku powierzchni powlekanych, skorelowane z wizualnym wrażeniem połysku: mierzy się stosunek połysku powłoki do połysku polerowanej płaskiej płytki szklanej o określonym współczynniku załamania odniesienia.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
Geometrie pomiarowe: 20° — powierzchnie o wysokim połysku; 60° — powierzchnie półpołyskowe; 85° — powierzchnie matowe; Zasada doboru geometrii: Domyślnie 60°; geometria 20° dla powierzchni powyżej 70 GU przy 60°, geometria 85° dla powierzchni poniżej 10 GU przy 60°; Jednostka: Jednostki połysku GU; nie wolno wyrażać połysku w procentach; Wzorzec: Polerowane płaskie czarne szkło o współczynniku załamania 1,567 przy 587,6 nm, o wartości 100 GU dla wszystkich trzech geometrii.
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 8 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Połyskomierz (reflektometr), Wzorzec z polerowanego czarnego szkła, Wzorce robocze, Płytki do badań, Grubościomierz powłok, Komora klimatyczna.
Gdzie stosuje się to badanie?
Kontrola jakości powłok lakierniczych na wyrobach przemysłowych i taborze; Odbiór powłok malarskich konstrukcji stalowych i pojazdów szynowych; Ocena utraty połysku po starzeniu naturalnym i przyspieszonym; Porównywanie partii wyrobów lakierowych i kontrola powtarzalności aplikacji; Ocena skuteczności napraw miejscowych powłoki.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Rozpuszczalniki i wyroby lakierowe przy przygotowaniu płytek — wentylacja, rękawice, brak otwartego ognia; Opary lotnych związków organicznych podczas schnięcia powłok — wyciąg nad stanowiskiem; Wzorzec z czarnego szkła jest kruchy i łatwo go zarysować — przechowywanie w etui, czyszczenie miękką tkaniną; Praca przy powierzchniach świeżo lakierowanych — odczekanie pełnego czasu utwardzenia przed pomiarem.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN ISO 2813.