🏗️ Pochłanianie dźwięku w komorze pogłosowej — współczynnik pochłaniania dźwięku αs materiałów ściennych i sufitowych oraz równoważna powierzchnia pochłaniania obiektów (mebli, ekranów, osób, pochłaniaczy przestrzennych) z czasu pogłosu komory pustej i komory z próbką, metodą szumu przerywanego albo scałkowanej odpowiedzi impulsowej, pasma tercjowe 100–5000 Hz; PN-EN ISO 354

Budownictwo PN-EN ISO 354

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. ISO 354:2003 (rozdz. 1) podaje metodę pomiaru w komorze pogłosowej współczynnika pochłaniania dźwięku materiałów akustycznych stosowanych jako okładziny ścian lub sufitów albo równoważnej powierzchni pochłaniania dźwięku obiektów, takich jak meble, osoby lub pochłaniacze przestrzenne. Normy nie stosuje się do pomiaru pochłaniania słabo tłumionych rezonatorów. Wyniki służą do porównań i do obliczeń projektowych akustyki pomieszczeń i ochrony przed hałasem. Według wprowadzenia pole akustyczne we właściwie zaprojektowanej komorze pogłosowej jest bliskie polu rozproszonemu, w którym dźwięk pada na powierzchnie pod przypadkowymi kątami — dlatego pochłanianie zmierzone w komorze jest bliskie pochłanianiu w warunkach przyjętych za podstawę normalizacji.

WEDŁUG TEKSTU ISO 354:2003 — WYDANIE I POJĘCIA (przedmowa, rozdz. 2–4). Normę przygotował komitet ISO/TC 43 Akustyka, podkomitet SC 2 Akustyka budowlana. Wydanie drugie zastąpiło ISO 354:1985; zmiany: wprowadzono metodę scałkowanej odpowiedzi impulsowej, dodano wymaganie zmierzenia co najmniej 36 zaników, wprowadzono sposoby montażu z ISO 354:1985/Amd.1:1997 oraz montaże typu B i typu J. Europejskie EN ISO 354:2003 zatwierdził CEN 23 kwietnia 2003 r. (opracowane z komitetem CEN/TC 126) i przyjął tekst ISO bez zmian; zastąpiło EN ISO 354:1993. Powołania normatywne: ISO 266 (częstotliwości zalecane), ISO 9613-1 (pochłanianie dźwięku przez atmosferę), IEC 61260 (filtry oktawowe i ułamkowooktawowe). Pojęcia: czas pogłosu T — czas, w którym poziom ciśnienia akustycznego po wyłączeniu źródła spadłby o 60 dB (można go uzyskać przez liniową ekstrapolację krótszych zakresów); metoda szumu przerywanego — krzywe zaniku zapisywane wprost po wzbudzeniu komory szumem szerokopasmowym lub pasmowym; metoda scałkowanej odpowiedzi impulsowej — krzywe zaniku z całkowania wstecz w czasie kwadratu odpowiedzi impulsowej (uwaga normy: odpowiedź impulsową można uzyskać z krótkich dźwięków impulsowych, np. wystrzałów, albo z sygnału MLS lub innego sygnału deterministycznego o płaskim widmie). Równoważna powierzchnia pochłaniania komory — A1 komory pustej, A2 komory z próbką; AT — ich różnica; S — powierzchnia podłogi lub ściany pokrytej próbką (przy montażu typu E lub J — powierzchnia otoczona konstrukcją). Współczynnik pochłaniania dźwięku αs = AT/S; dla pochłaniaczy odsłoniętych z obu stron dzieli się przez powierzchnię obu stron. Uwagi normy: αs z pomiaru czasu pogłosu może być większy od 1,0 (np. przez dyfrakcję), dlatego nie wyraża się go w procentach; indeks „s” odróżnia go od „geometrycznego” współczynnika pochłaniania fali płaskiej, który jest zawsze mniejszy od 1,0. Zasada (rozdz. 4): średni czas pogłosu mierzy się z próbką i bez niej, AT oblicza się ze wzoru Sabine’a (8.1.2.1 — w przeczytanym fragmencie tylko odesłanie), dla wielu jednakowych obiektów Aobj = AT/n.

WARUNKI POMIARU (rozdz. 5–7.1). Pasma tercjowe o częstotliwościach środkowych 100, 125, 160, 200, 250, 315, 400, 500, 630, 800, 1000, 1250, 1600, 2000, 2500, 3150, 4000 i 5000 Hz według ISO 266; dodatkowe pasma poza tym zakresem są dopuszczone, ale poniżej 100 Hz trudno o dokładny wynik z powodu małej gęstości modów komory. Komora: objętość co najmniej 150 m³ (przy nowych komorach zdecydowanie zalecane co najmniej 200 m³; powyżej około 500 m³ pomiar przy wysokich częstotliwościach może być niedokładny przez pochłanianie w powietrzu); kształt spełniający warunek lmax < 1,9 V^(1/3), gdzie lmax — najdłuższy odcinek mieszczący się w komorze (w prostopadłościanie — przekątna); żadne dwa wymiary nie mogą pozostawać w stosunku małych liczb całkowitych; dyfuzory stałe lub podwieszone albo obracające się łopaty (załącznik A — tytuł). Równoważna powierzchnia pochłaniania komory pustej A1 nie może przekraczać wartości z tablicy 1 (dla V = 200 m³: 6,5 m² w pasmach 100–800 Hz, 7,0 m² przy 1000 Hz, 7,5 przy 1250, 8,0 przy 1600, 9,5 przy 2000, 10,5 przy 2500, 12,0 przy 3150, 13,0 przy 4000 i 14,0 m² przy 5000 Hz; przy innej objętości mnoży się je przez (V/200 m³)^(2/3)); wykres A1 w funkcji częstotliwości ma być gładki, bez wartości odbiegających o więcej niż 15 % od średniej z obu sąsiednich pasm. Próbka płaska: 10–12 m² (przy V > 200 m³ górną granicę mnoży się przez (V/200 m³)^(2/3); przy małym pochłanianiu wybiera się górną granicę), prostokąt o stosunku szerokości do długości 0,7–1, nie bliżej niż 1 m od krawędzi komory (powinno), co najmniej 0,75 m (musi), krawędzie najlepiej nierównoległe do najbliższej krawędzi komory; próbki ciężkie można ustawić pionowo przy ścianie na podłodze — wtedy wymóg 0,75 m nie obowiązuje. Montaż według załącznika B, chyba że specyfikacja producenta albo sposób użycia wymaga innego; komorę pustą mierzy się bez ramy i ścianek bocznych próbki (z wyjątkiem przegrody wokół montażu typu J). Obiekty: płyty i baffle — montaż typu J; krzesła, ekrany wolnostojące, osoby — jak w praktyce, nie bliżej niż 1 m od innych powierzchni; pochłaniacze przestrzenne co najmniej 1 m od każdej powierzchni, dyfuzorów i mikrofonu; zwykle co najmniej trzy obiekty, tak by zmiana równoważnej powierzchni pochłaniania komory wynosiła od 1 m² do 12 m² (przy V > 200 m³ — mnożone przez (V/200 m³)^(2/3)), rozstawione losowo co najmniej 2 m od siebie; pojedynczy obiekt bada się w co najmniej trzech miejscach odległych o co najmniej 2 m i uśrednia. Klimat: wilgotność względna 30–90 %, temperatura co najmniej 15 °C przez cały pomiar, warunki w komorze pustej i z próbką prawie takie same, poprawki na zmianę pochłaniania w powietrzu (8.1.2.3 — tytuł) stosuje się zawsze; próbka ma dojść do równowagi z komorą. Metody (7.1): krzywa zaniku z metody szumu przerywanego jest wynikiem procesu losowego — uśrednianie kilku krzywych lub czasów pogłosu w jednej pozycji mikrofonu i głośnika jest obowiązkowe; scałkowana odpowiedź impulsowa jest funkcją deterministyczną i nie wymaga uśredniania, ale wymaga bardziej złożonej aparatury i obróbki danych. Mikrofony wszechkierunkowe, pozycje co najmniej 1,5 m od siebie, 2 m od każdego źródła i 1 m od każdej powierzchni i od próbki; krzywych zaniku z różnych pozycji mikrofonu nie wolno łączyć. Źródło wszechkierunkowe, pozycje źródła co najmniej 3 m od siebie.

CO JESZCZE JEST W NORMIE (spis treści — w przeczytanym fragmencie tylko tytuły). 7.2 Metoda szumu przerywanego, 7.3 Metoda scałkowanej odpowiedzi impulsowej, 7.4 Wyznaczanie czasów pogłosu z krzywych zaniku; 8.1 Sposób obliczania, 8.2 Precyzja, 8.3 Przedstawianie wyników; 9 Sprawozdanie z badań; załącznik A (normatywny) — rozproszenie pola akustycznego w komorze pogłosowej; załącznik B (normatywny) — sposoby montażu próbek do badań pochłaniania dźwięku.

STATUS (stan karty PKN na 07.11.2026). Karta PN-EN ISO 354:2005 (wersja polska) bez etykiety wycofania: publikacja 29-06-2005, 29 stron, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, „Wprowadza: EN ISO 354:2003 [IDT], ISO 354:2003 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 20354:2000 - wersja polska, PN-EN 20354:2000/A1:2000 - wersja polska”, ICS 17.140.01, 91.120.20. Wyszukiwanie „PN-EN ISO 354” w katalogu PKN daje tylko tę kartę — innego wydania ani wersji obcojęzycznej w katalogu nie ma. Strona ISO (odczyt 07.11.2026): ISO 354:2003, wydanie 2, opublikowane 2003-05, 21 stron, ISO/TC 43/SC 2, etap 90.93 „International Standard confirmed” — ostatnio przejrzana i potwierdzona w 2024 r.; na stronie nie ma wpisu o nowym wydaniu.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, odczyt 07.11.2026; zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, 07.11.2026). Zapis „ISO 354” stoi w 8 rekordach u 5 polskich laboratoriów: AB 023 (2), AB 054 (1), AB 1241 (2), AB 1271 (2), AB 818 (1). Pięć z nich to pozycje badań, trzy — „EN ISO 354” u AB 023, AB 1241 i AB 1271 — to wiersze tabeli oceny właściwości użytkowych wyrobów budowlanych według rozporządzenia (UE) nr 305/2011, przy zasadniczej charakterystyce „pochłanianie dźwięku”. Zapisy w pozycjach badań: „PN-EN ISO 354:2005 „N”” (AB 1271, AB 818), „PN-EN ISO 354 „N”” bez roku (AB 1241), „PN-EN ISO 354 „N” z wyłączeniem pkt. 7.3.1” (AB 023) i „PN-EN ISO 354:2005 z wyłączeniem pkt. 7.3.1.” (AB 054); „N” to według legendy zakresu metoda badawcza stosowana w działaniach właściwych dla notyfikacji według rozporządzenia (UE) nr 305/2011. AB 1271 powołuje w tej samej pozycji ISO 20189:2018 (ekrany, meble i pojedyncze obiekty do wnętrz — ocena pochłaniania; strona ISO, odczyt 07.11.2026: wydanie 1 z 2018-11, potwierdzone w 2024 r.). Poza polskimi zapis „ČSN EN ISO 354” stoi w 6 rekordach u 5 laboratoriów czeskich (1007.1, 1007.4 — 2, 1018.3, 1145, 1787). Do zbioru NIE wchodzi zapis „PN-EN 354:2012” i „EN 354:2010” u AB 1975 (2 rekordy) — to inna norma: według karty PKN PN-EN 354:2012 „Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości — Linki bezpieczeństwa”, a pozycje AB 1975 dotyczą wytrzymałości statycznej i dynamicznej linek bezpieczeństwa; z tej samej przyczyny nie liczymy 9 rekordów „ČSN EN 354” u 4 laboratoriów czeskich. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN ISO 354”, dopasowanie po początku zapisu) pokazuje 10 laboratoriów — tych 5 polskich i 5 czeskich, z tą samą liczbą pozycji co kopia (14), bez AB 1975 (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 07.11.2026). Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z kopią.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy, całe pozycje). We wszystkich pięciu pozycjach badań — współczynnik pochłaniania dźwięku w komorze pogłosowej: AB 1241 — wyroby budowlane: materiały dźwiękochłonne, przedmioty i urządzenia stanowiące wyposażenie wnętrz, drogowe urządzenia przeciwhałasowe, ekrany akustyczne, w pasmach tercjowych (50–5000) Hz, metodą szumu przerywanego; AB 1271 — materiały i ustroje dźwiękochłonne, elementy wyposażenia wnętrz: ekrany, meble i pojedyncze przedmioty do użytku wewnętrznego, współczynnik pochłaniania i chłonność akustyczna, (100–5000) Hz; AB 818 — materiały i ustroje dźwiękochłonne, przedmioty i urządzenia stanowiące elementy wyposażenia wnętrz, (100–5000) Hz; AB 054 — materiały budowlane i dźwiękochłonne, wyposażenie wnętrz, ustroje dźwiękochłonne, drogowe urządzenia przeciwhałasowe i ekrany akustyczne, (100–5000) Hz; AB 023 — materiały dźwiękochłonne, przedmioty i urządzenia wyposażenia wnętrz, ustroje dźwiękochłonne, (100–5000) Hz, „metoda laboratoryjna”. Pozycje laboratoriów czeskich: współczynnik pochłaniania dźwięku materiałów, obiektów, konstrukcji i wyrobów dźwiękochłonnych i ekranów akustycznych; jedna pozycja (1007.4) — wyznaczanie czasu pogłosu w pomieszczeniach zamkniętych.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przygotowanie: wynik zależy od sposobu montażu próbki (załącznik B — w przeczytanym fragmencie tylko tytuł i nazwy typów B, E, J); komorę pustą mierzy się bez ramy i ścianek bocznych próbki — pomiar komory pustej z ramą zmienia A1, a przez to AT; próbka płaska mniejsza niż 10 m² albo bliżej niż 0,75 m od krawędzi komory (poza próbkami ciężkimi ustawionymi pionowo przy ścianie) nie spełnia warunków normy. Pomiar: zakres normowy to pasma 100–5000 Hz — wartości w pasmach poniżej 100 Hz (zakres AB 1241: 50–5000 Hz) są pomiarem dodatkowym, przy którym norma ostrzega, że trudno o dokładny wynik; w metodzie szumu przerywanego uśrednianie w każdej pozycji jest obowiązkowe, a krzywych z różnych pozycji mikrofonu nie wolno łączyć; przy różnej temperaturze i wilgotności w obu pomiarach różnica czasów pogłosu zawiera zmianę pochłaniania w powietrzu, którą trzeba skorygować (8.1.2.3 — tytuł). Dwa laboratoria (AB 023, AB 054) mają normę w zakresie z wyłączeniem pkt 7.3.1 — leży on w rozdziale o metodzie scałkowanej odpowiedzi impulsowej (treści pkt 7.3.1 nie czytaliśmy); wynik uzyskany wyłączoną częścią nie jest wynikiem z zakresu akredytacji. Obliczenie: αs jest wielkością wyliczaną — AT = A2 − A1, a A1 i A2 wyznacza się ze zmierzonych tą metodą czasów pogłosu wzorem Sabine’a (8.1.2.1 — tytuł), S to powierzchnia próbki (przy montażu typu E i J — powierzchnia otoczona konstrukcją), a dla pochłaniaczy odsłoniętych z obu stron — powierzchnia obu stron; obcinanie wartości do 1,0 albo zapis w procentach zmienia wynik (uwaga 2 do 3.9). Dla obiektów wynikiem nie jest αs, lecz równoważna powierzchnia pochłaniania Aobj = AT/n w m².

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany fragment ISO 354:2003 (próbka iTeh) obejmuje przedmowę, wprowadzenie, spis treści i rozdziały 1–7.1.3; z próbki SIST EN ISO 354:2004 przeczytaliśmy też stronę tytułową EN, przedmowę europejską i początek załącznika ZA. Nie podajemy przebiegu metod 7.2 i 7.3 (w tym treści wyłączanego pkt 7.3.1), zasad wyznaczania czasu pogłosu z krzywych (7.4), wzorów i poprawek z rozdziału 8, danych o precyzji (8.2), sposobu przedstawiania wyników (8.3), wymagań sprawozdania (rozdz. 9) ani treści załączników A i B — tych części nie czytaliśmy. Nie czytaliśmy ISO 20189 i nie podajemy jej wymagań. Powołań normy w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

W komorze pogłosowej mierzy się średni czas pogłosu w pasmach tercjowych 100–5000 Hz bez próbki i z próbką — metodą szumu przerywanego (uśrednianie zaników obowiązkowe) albo metodą scałkowanej odpowiedzi impulsowej; z czasów pogłosu wyznacza się równoważne powierzchnie pochłaniania A1 i A2, ich różnica AT to równoważna powierzchnia pochłaniania próbki, a współczynnik pochłaniania dźwięku αs = AT/S albo powierzchnia jednego obiektu Aobj = AT/n (ISO 354:2003, rozdz. 4–7.1; wzór Sabine’a i poprawki z rozdziału 8 — w przeczytanym fragmencie tylko tytuły).

Zastosowania

• Materiały akustyczne stosowane jako okładziny ścian i sufitów — współczynnik pochłaniania dźwięku αs (ISO 354:2003, rozdz. 1)
• Obiekty: meble, ekrany, osoby, pochłaniacze przestrzenne, płyty i baffle — równoważna powierzchnia pochłaniania jednego obiektu
• Dane do porównań i do obliczeń akustyki pomieszczeń i ochrony przed hałasem; nie do słabo tłumionych rezonatorów
• W zakresach akredytacji: 5 polskich laboratoriów — materiały i ustroje dźwiękochłonne, wyposażenie wnętrz, drogowe urządzenia przeciwhałasowe i ekrany akustyczne

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 354:2005 (wersja polska; wprowadza EN ISO 354:2003 i ISO 354:2003 [IDT])

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiar pochłaniania dźwięku w komorze pogłosowej

Title (EN)

Acoustics — Measurement of sound absorption in a reverberation room

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie próbki

   Próbka płaska 10–12 m² w montażu z załącznika B albo obiekty rozstawione jak w praktyce, co najmniej 2 m od siebie i 1 m od powierzchni; ustalenie warunków klimatycznych w komorze (6.2–6.3).

2. Komora pusta

   Pomiar czasu pogłosu w pasmach 100–5000 Hz bez próbki i bez jej ramy (z wyjątkiem przegrody montażu typu J), w kilku pozycjach mikrofonu i źródła (6.2.1.3, 7.1).

3. Komora z próbką

   Ten sam pomiar z zamontowaną próbką, w prawie takich samych warunkach temperatury i wilgotności (6.3.2, 7.1).

4. Obliczenie

   A1 i A2 ze wzoru Sabine’a z poprawką na pochłanianie w powietrzu, AT = A2 − A1, αs = AT/S albo Aobj = AT/n (rozdz. 4; 8.1 — tytuł).

5. Wynik

   αs albo Aobj w każdym paśmie tercjowym, z opisem montażu i warunków. PN-EN ISO 354:2005 — aktualna (stan karty PKN na 07.11.2026; wersja polska).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca w komorze z głośnym szumem pomiarowym albo z impulsami (np. wystrzałami) — ochrona słuchu osób przebywających w komorze
• Próbki ciężkie i podwieszane pochłaniacze przestrzenne — pewne zamocowanie, praca na wysokości przy podwieszaniu
• UWAGA MERYTORYCZNA: αs z komory pogłosowej może przekraczać 1,0 — nie obcina się go do 1,0 i nie podaje w procentach (uwaga 2 do 3.9)

Najczęstsze pytania