🌿 Oznaczanie pH w zawiesinie wodnej środków poprawiających właściwości gleby i podłoży uprawowych — próbka przygotowana według EN 13040, porcja odpowiadająca 60 ml (sito 20 mm) lub 250 ml (sito 40 mm) objętości próbki odważona na podstawie gęstości nasypowej, ekstrakcja wodą klasy 2 w stosunku 1 : 5 przez 1 h w (22 ± 3) °C, pomiar pH-metrem z elektrodą szklaną w osiadającej zawiesinie po kalibracji co najmniej dwoma buforami, PN-EN 13037

Środowisko PN-EN 13037

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 13037:2012 (tekst EN 13037:2011, angielski): w całości — od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę i rozdziały 1–10 do załącznika A (wyniki badania międzylaboratoryjnego) na stronie 7 włącznie. Poza próbką zostaje tylko bibliografia.

WEDŁUG TEKSTU EN 13037:2011. Normę przygotował CEN/TC 223 „Środki poprawiające glebę i podłoża uprawowe” (sekretariat ASI); zastąpiła EN 13037:1999, a główną zmianą jest zmiana zakresu. Zakres (1): metoda instrumentalna do rutynowego oznaczania pH w zawiesinie środków poprawiających glebę lub podłoży uprawowych; nie dotyczy materiałów wapnujących ani formowanych, takich jak płyty z wełny mineralnej i płyty piankowe; wymagania normy mogą różnić się od krajowych wymagań prawnych dotyczących deklarowania tych wyrobów. Powołania normatywne (2): EN 13040:2007 (przygotowanie próbek, sucha masa, wilgotność, gęstość nasypowa zagęszczona w laboratorium), EN ISO 3696 (woda do analiz), ISO 1770 (termometry). Terminy (3): według EN 13040:2007. Zasada (4): próbkę ekstrahuje się wodą w (22 ± 3,0) °C w stosunku 1 : 5 (1 objętość próbki + 5 objętości wody) i mierzy pH zawiesiny pH-metrem. Odczynniki (5): woda o przewodności nie większej niż 0,2 mS/m w 25 °C i pH > 5,6 (klasa 2 według EN ISO 3696); bufor pH 4,00 w 20 °C — 10,21 g wodoroftalanu potasu w 1000 ml; bufor pH 7,00 w 20 °C — 3,800 g diwodorofosforanu potasu (suszonego 2 h w 110–120 °C) i 3,415 g wodorofosforanu disodu w 1000 ml; bufor pH 9,22 w 20 °C — 3,800 g dziesięciowodnego tetraboranu disodu w 1000 ml; dopuszczalne bufory handlowe (np. tabletki); bufory są trwałe przez miesiąc w butelkach polietylenowych w lodówce; tetraboran długo przechowywany może tracić wodę krystalizacyjną. Aparatura (6): pH-metr z regulacją nachylenia i kompensacją temperatury, waga analityczna z działką 0,01 g, elektroda szklana i odniesienia lub elektroda kombinowana (przy pH powyżej 10 — elektroda przeznaczona do tego zakresu; w układach z glebą rośnie ryzyko zanieczyszczenia elektrody), termometr z dokładnością 1 °C typu C według ISO 1770, pojemniki plastikowe lub szklane mieszczące próbkę, ekstrahent i 10 % objętości powietrza, wytrząsarka utrzymująca próbkę w zawiesinie bez niszczenia jej struktury. Przygotowanie (7): próbkę przygotowuje się według EN 13040 i oznacza zagęszczoną laboratoryjnie gęstość nasypową według załącznika A do EN 13040:2007; próbka przechodząca przez sito 20 mm — masa odpowiadająca 60 ml objętości próbki z dokładnością do 1 g i 300 ml wody; przez sito 40 mm — masa odpowiadająca 250 ml i 1250 ml wody; w obu przypadkach wytrząsanie 1 h w (22 ± 3) °C. Procedura (8): kalibracja pH-metru według instrukcji producenta co najmniej dwoma buforami odpowiednimi do pH próbki (przy sprawnych elektrodach równowaga zwykle w 30 s); pomiar temperatury zawiesiny — temperatura buforów i zawiesin nie może różnić się o więcej niż 1 °C; zawiesinę miesza się dokładnie tuż przed pomiarem i mierzy pH w osiadającej zawiesinie; odczyt po ustabilizowaniu, tj. gdy wskazanie nie zmienia się o więcej niż 0,1 pH w ciągu 15 s; wartości do jednego miejsca po przecinku. Precyzja (9): powtarzalność i odtwarzalność dla osobno przygotowanych próbek powinny odpowiadać tablicy A.1 (badanie według ISO 5725); wartości mogą nie dotyczyć innych matryc. Sprawozdanie (10): powołanie normy, identyfikacja próbki, wynik do 0,1 pH, czynności nieopisane lub opcjonalne i czynniki wpływające, zagęszczona laboratoryjnie gęstość nasypowa. Załącznik A: badanie międzylaboratoryjne z 1995 r., 16 laboratoriów, bez wyników odstających; torf z perlitem bez nawozu — średnia pH 5,34, sr 0,04, r 0,12, sR 0,17, R 0,48; kompostowana kora gruba — 6,43, sr 0,06, r 0,18, sR 0,35, R 0,99; kompostowana słoma ze ściekami bytowymi — 6,71, sr 0,03, r 0,09, sR 0,16, R 0,46.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 13037”, 03.10.2026) jest PN-EN 13037:2011 (wersja angielska, „Wprowadza: EN 13037:2011 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz PN-EN 13037:2002 (wersja polska) wycofana i zastąpiona przez PN-EN 13037:2011; wynik PN-C-13037:1951 to inny dokument. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 13037:2011 ma status „Published”, etap 90.93 (decyzja o potwierdzeniu); projekt nowego wydania FprEN 13037 jest na etapie 50.20 (głosowanie formalne) od 24.09.2026, a jego karta (status „Not Published”) podaje jako datę publikacji 14.01.2027. pH gleb opisują osobne wpisy o PN-ISO 10390 i PN-EN ISO 10390.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 13037 stoi w 5 rekordach u 5 laboratoriów: AB 006, AB 180, AB 339, AB 700, AB 1748. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 18.02.2026 do 21.08.2026) numer stoi w 5 wierszach — po jednym u każdego; w każdym z pięciu dokumentów liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń. Postać „PN-EN 13037:2011” (AB 006, AB 180, AB 1748; u AB 339 po procedurze PB 037 wyd. III z 13.03.2025) i „PN-EN 13037” bez roku (AB 700, zakres elastyczny „E”). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona; dokument AB 339 ma przypis o zawieszeniu części zakresu oznaczonej pogrubioną kursywą, ale wiersz z PN-EN 13037 nie jest tak oznaczony. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 13037”) pokazuje wszystkie 5 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Środki wspomagające uprawę roślin: środki poprawiające właściwości gleby (polepszacze gleby) i podłoża do upraw (AB 006, AB 180, AB 339, AB 700, AB 1748 — u AB 180 tylko polepszacze, u AB 1748 tylko podłoża), u AB 339 także stymulatory wzrostu (biostymulatory) i nawozy naturalne, organiczne i organiczno-mineralne, u AB 700 produkt pofermentacyjny i nawozy organiczne (kompost). Cecha: pH (u AB 1748 „pH w H2O”), metoda potencjometryczna. Zakresy: (2,0–10,0) (AB 006, AB 1748), (1,0–12,0) (AB 180), 2,0–12,0 (AB 339).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy proporcji: stosunek 1 : 5 dotyczy objętości próbki, a masę odważki wylicza się z gęstości nasypowej zagęszczonej w laboratorium według EN 13040 (4, 7.1). Przy wielkości ziaren: 60 ml + 300 ml dla sita 20 mm, 250 ml + 1250 ml dla sita 40 mm (7.1.2, 7.1.3). Przy temperaturze: ekstrakcja w (22 ± 3) °C, a bufory i zawiesina nie mogą różnić się o więcej niż 1 °C (7.1, 8.2). Przy odczycie: w osiadającej zawiesinie, tuż po wymieszaniu, gdy zmiana nie przekracza 0,1 pH w 15 s (8.2). Przy wodzie: klasa 2, przewodność ≤ 0,2 mS/m, pH > 5,6 (5.1). Przy materiale: nie dla materiałów wapnujących ani płyt z wełny mineralnej i pianki (1). Przy elektrodzie: powyżej pH 10 elektroda do tego zakresu; kontakt z glebą grozi zanieczyszczeniem (6.3). Przy sprawozdaniu: trzeba podać gęstość nasypową (10).

CZEGO NIE PODAJEMY. Szczegółów przygotowania próbki i oznaczania gęstości nasypowej według EN 13040 nie czytaliśmy. Nie podajemy też wymagań pH dla polepszaczy i podłoży z przepisów krajowych ani z rozporządzenia (UE) 2019/1009.

Zasada metody

Porcję próbki odpowiadającą 60 ml (lub 250 ml) jej objętości, odważoną na podstawie gęstości nasypowej zagęszczonej w laboratorium, wytrząsa się 1 h z pięciokrotną objętością wody klasy 2 w (22 ± 3) °C. pH mierzy się w osiadającej zawiesinie tuż po wymieszaniu pH-metrem z elektrodą szklaną, skalibrowanym co najmniej dwoma buforami o temperaturze różniącej się od zawiesiny najwyżej o 1 °C, i odczytuje do 0,1 pH po ustabilizowaniu się wskazania.

Zastosowania

• Środki poprawiające właściwości gleby i podłoża uprawowe — rutynowe oznaczanie pH (1)
• Kompost, kora kompostowana, podłoża torfowe — materiały badania międzylaboratoryjnego (załącznik A)
• Polepszacze gleby, podłoża do upraw, biostymulatory, nawozy organiczne i produkt pofermentacyjny — pH w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13037:2011

Tytuł (PL)

Środki poprawiające glebę i podłoża uprawowe — Oznaczanie pH

Title (EN)

Soil improvers and growing media — Determination of pH

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie próbki

   Według EN 13040; oznaczenie zagęszczonej gęstości nasypowej (załącznik A do EN 13040:2007) (7.1.1). PN-EN 13037:2011 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Ekstrakcja

   Masa odpowiadająca 60 ml próbki (sito 20 mm) + 300 ml wody albo 250 ml (sito 40 mm) + 1250 ml; wytrząsanie 1 h w (22 ± 3) °C (7.1.2, 7.1.3).

3. Kalibracja

   pH-metr według instrukcji, co najmniej dwa bufory odpowiednie do pH próbki (8.1).

4. Pomiar

   Temperatura zawiesiny ±1 °C względem buforów; wymieszanie tuż przed pomiarem; odczyt w osiadającej zawiesinie przy zmianie ≤ 0,1 pH w 15 s (8.2).

5. Wynik

   pH do 0,1; w sprawozdaniu identyfikacja próbki i gęstość nasypowa (10).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Komposty i materiały ze ściekami — materiał biologiczny; rękawice i higiena rąk
• Tetraboran disodu i fosforany — unikać pylenia i kontaktu ze skórą

Najczęstsze pytania