🚗 Palność materiałów wnętrza pojazdów — szybkość spalania poziomego próbki po działaniu płomienia przez 15 s, w mm/min; PN-ISO 3795

Motoryzacja PN-ISO 3795

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. ISO 3795:1989 (rozdz. 1): metoda wyznaczania szybkości spalania poziomego materiałów stosowanych w kabinie (przestrzeni dla osób) pojazdów drogowych — samochodów osobowych, ciężarowych, kombi, autobusów — oraz ciągników i maszyn rolniczych i leśnych, po działaniu małego płomienia. Pozwala badać materiały i części wyposażenia wnętrza osobno albo w zestawie, do grubości 13 mm, i służy do oceny jednolitości partii produkcyjnych pod względem palności. Ze względu na różnice między warunkami w pojeździe (zastosowanie i położenie, warunki użytkowania, źródło zapłonu) a warunkami badania metoda nie nadaje się do oceny wszystkich rzeczywistych cech palenia się w pojeździe. Drugie wydanie (1989) zastąpiło wydanie z 1976 r. i rozszerzyło zakres o ciągniki i maszyny rolnicze i leśne; normę przygotowały komitety ISO/TC 22 i ISO/TC 23. Według wprowadzenia ocena opiera się na założeniu, że pożar w kabinie jest mało prawdopodobny, gdy szybkość spalania materiału pod działaniem małego płomienia jest zerowa albo bardzo mała; metodę oparto przede wszystkim na procedurze amerykańskiej US-FMVSS 302, a druty podtrzymujące próbkę wprowadzono, aby ograniczyć subiektywną ocenę zachowania próbki. Pole „Zakres” karty PKN PN-ISO 3795:1996, w całości: „Podano metodę badań palności materiałów stosowanych wewnątrz pojazdów w przestrzeni użytkowej przez osoby. Określono zasadę badań, przyrządy i aparaturę pomiarową, kształt i wymiary próbek oraz sposób ich pobierania. Podano opis badań, wyliczenie stopnia palności oraz dane, które należy podać w sprawozdaniu z badań” (na karcie bez kropki).

PRZEBIEG (ISO 3795:1989, rozdz. 3–8 — tekst czytany niemal w całości). Szybkość spalania to iloraz odległości spalonej i czasu jej spalania, w mm/min. Zasada: próbka leży poziomo w uchwycie w kształcie litery U i przez 15 s działa na jej wolny koniec płomień o małej energii w komorze spalania; badanie ustala, czy i kiedy płomień gaśnie, albo czas przejścia płomienia przez odmierzoną odległość. • Aparatura: komora spalania (najlepiej ze stali nierdzewnej, z oknem obserwacyjnym, otworami wentylacyjnymi w dnie i szczeliną wokół góry, na czterech nóżkach 10 mm, z tacą na stopiony materiał); uchwyt z dwóch ram w kształcie U z materiału odpornego na korozję — kołki dolnej ramy są zarazem punktami pomiarowymi początku i końca odległości spalania; podparcie z drutów żaroodpornych średnicy 0,25 mm co 25 mm; spód próbki 178 mm nad dnem, przednia krawędź uchwytu 22 mm od końca komory, boki uchwytu 50 mm od ścian komory; palnik Bunsena o średnicy wewnętrznej 9,5 mm, wylot 19 mm pod środkiem dolnej krawędzi otwartego końca próbki; gaz o wartości opałowej około 38 MJ/m³ (np. gaz ziemny); grzebień metalowy co najmniej 110 mm, 7–8 gładkich zaokrąglonych zębów na 25 mm; stoper z dokładnością 0,5 s. Komorę można postawić w dygestorium o objętości 20–110 razy większej od komory, z żadnym wymiarem większym niż 2,5 raza od pozostałych; pionowa prędkość powietrza mierzona 100 mm przed i za miejscem komory — 0,1–0,3 m/s. • Próbki: kształt i wymiary z rysunku 6 (długość 356 mm), grubość równa grubości wyrobu, nie większa niż 13 mm (grubszy wyrób zmniejsza się mechanicznie od strony niezwróconej do kabiny). Gdy wymiary wyrobu nie pozwalają: przy szerokości 3–60 mm długość 356 mm (bada się w szerokości wyrobu), przy szerokości 60–100 mm długość co najmniej 138 mm; węższych niż 60 mm i krótszych niż 356 mm, o szerokości 60–100 mm i krótszych niż 138 mm oraz węższych niż 3 mm nie bada się tą metodą. Co najmniej pięć próbek; gdy szybkość spalania zależy od kierunku w materiale, próbki pobiera się tak, aby zmierzyć szybkość największą. Z materiału w belach wycina się odcinek co najmniej 500 mm na całej szerokości, a próbki — co najmniej 100 mm od krawędzi i w równych odstępach. Materiały kompozytowe bada się jak jednorodne; warstwy niebędące kompozytem, leżące w głębokości 13 mm od strony kabiny, bada się każdą osobno. • Kondycjonowanie: co najmniej 24 h i nie dłużej niż 7 dni w 23 ± 2 °C i wilgotności względnej 50 ± 5 %, aż do chwili badania. • Badanie: próbki z włosem albo runem przeczesać dwa razy pod włos; próbkę umieścić stroną zwróconą do kabiny w dół, do płomienia; płomień 38 mm przy zamkniętym dopływie powietrza do palnika, przed pierwszym badaniem palić co najmniej 1 min; wsunąć uchwyt, po 15 s odciąć gaz; pomiar czasu od chwili, gdy podstawa płomienia minie pierwszy punkt pomiarowy, obserwując stronę palącą się szybciej; koniec — gdy płomień dojdzie do ostatniego punktu albo zgaśnie wcześniej (wtedy mierzy się odległość spaloną do miejsca zgaśnięcia; spalona część to rozłożona na powierzchni albo we wnętrzu). Jeżeli próbka się nie zapala, nie pali się po zgaszeniu palnika albo gaśnie przed pierwszym punktem, w sprawozdaniu podaje się szybkość 0 mm/min. Przed kolejnym badaniem komora i uchwyt mają mieć najwyżej 30 °C. • Wynik: B = s/t × 60 [mm/min], gdzie s — odległość spalona w mm, t — czas spalania tej odległości w s.

STATUS (stan karty PKN na 10.10.2026). Karta PN-ISO 3795:1996 (wersja polska) bez etykiety wycofania: tytuł „Pojazdy drogowe oraz ciągniki, maszyny rolnicze i leśne -- Określanie palności materiałów stosowanych wewnątrz pojazdów”, publikacja 24-10-1996, 10 stron, Sektor Logistyki, Transportu i Opakowań, KT 17 Pojazdów i Transportu Drogowego, „Wprowadza: ISO 3795:1989 [IDT]”, ICS 43.020, 13.220.40 i 65.060.01, bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”. Wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 3795” (10.10.2026): z numerem 3795 tylko ta jedna karta. W katalogu iTeh (odczyt 10.10.2026) ISO 3795:1989 ma status „Published”, ostatni przegląd okresowy zakończył się potwierdzeniem normy 29.08.2026.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z 10.10.2026 i aktualne dokumenty PCA odczytane 10.10.2026). Numer 3795 stoi w 8 rekordach u 7 laboratoriów: AB 029, AB 082 (2 rekordy), AB 128, AB 304, AB 1280, AB 1501 i AB 1552; we wszystkich 7 aktualnych dokumentach PCA norma jest, żadna pozycja nie jest zawieszona. Zapisy: „PN-ISO 3795:1996” (AB 082, AB 1552), „PN-ISO 3795” bez roku (AB 128, AB 304, AB 1280), „PN ISO 3795:1996” bez łącznika (AB 029) i „ISO 3795” (AB 1501). Zakładka „Laboratoria” („PN-ISO 3795”) pokazuje 5 laboratoriów; AB 029 i AB 1501 są poza nią przez inny zapis numeru. Pięć laboratoriów powołuje normę w tej samej pozycji razem z Regulaminem EKG ONZ nr 118: AB 128, AB 304 (załącznik 6), AB 1280 (załączniki 6–10), AB 1501 i AB 1552 (załącznik 6); trzy z nich (AB 128, AB 1501, AB 1552) — także amerykańską FMVSS 302.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia i dokumenty PCA). Przedmiot: materiały stosowane wewnątrz pojazdów i w konstrukcji wnętrza (AB 029, AB 304, AB 1280, AB 1501, AB 1552), tworzywa sztuczne i wyroby z nich (AB 082, AB 128), guma i materiały uszczelniające (AB 082). Wielkości: szybkość spalania (wszystkie; AB 128 w zakresie 0–300 mm/min), czas palenia i zasięg płomienia (AB 082, AB 1280, AB 1501, AB 1552), „stopień palności” (AB 304 — tak pole „Zakres” karty polskiej normy nazywa wynik obliczenia, który w tekście ISO jest szybkością spalania, burning rate); technika opisana jako „metoda poziomego spalania” (AB 128), „metoda pojedynczego płomienia” (AB 1280, AB 1501), „metoda komorowa” (AB 082). AB 1280 ma w tej samej pozycji także topliwość i odporność na pochłanianie paliw i smarów, a wśród wielkości — rozprzestrzenianie płomienia, zapalność i płonące krople.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — kierunek w materiale: przy materiale o różnej szybkości w różnych kierunkach norma każe ustawić próbki tak, aby zmierzyć szybkość NAJWIĘKSZĄ; próbka wycięta „po prostu wzdłuż” daje wynik niższy i zgodny z wymaganiem. Drugie — strona do płomienia: badana jest strona zwrócona do kabiny, skierowana w dół; odwrócona próbka mierzy inną powierzchnię. Trzecie — materiał z włosem nieprzeczesany pod włos pali się inaczej. Czwarte — „0 mm/min” oznacza próbkę, która nie zapaliła się albo zgasła przed pierwszym punktem pomiarowym; nie wolno go wpisywać, gdy płomień przeszedł pierwszy punkt i zgasł później — wtedy liczy się szybkość z odległości do zgaśnięcia. Piąte — warstwy: wyrób warstwowy, który nie jest kompozytem, bada się warstwa po warstwie do głębokości 13 mm, a nie jako całość. Szóste — powtórka na gorącej komorze (powyżej 30 °C) przyspiesza spalanie.

CZEGO NIE PODAJEMY. Wymiarów komory spalania i uchwytu z rysunków 1–5 i szerokości próbki z rysunku 6 (odczytaliśmy tylko długość 356 mm), treści sprawozdania z badania ani wymagań dopuszczalnej szybkości spalania — norma podaje metodę, a granice wyznaczają przepisy i specyfikacje odbiorców (np. regulaminy EKG ONZ), których tu nie czytaliśmy.

Zasada metody

Próbkę materiału wnętrza pojazdu (grubość do 13 mm) mocuje się poziomo w uchwycie w kształcie litery U, stroną zwróconą do kabiny w dół, i przez 15 s działa na jej wolny koniec płomieniem palnika Bunsena o wysokości 38 mm w znormalizowanej komorze spalania; mierzy się czas przejścia płomienia między punktami pomiarowymi albo odległość spaloną do zgaśnięcia. Szybkość spalania B = s/t × 60 w mm/min; brak zapłonu albo zgaśnięcie przed pierwszym punktem = 0 mm/min (ISO 3795:1989, rozdz. 4, 7, 8).

Zastosowania

• Materiały i części wyposażenia kabiny samochodów osobowych, ciężarowych, kombi i autobusów oraz ciągników i maszyn rolniczych i leśnych (ISO 3795:1989, rozdz. 1)
• Ocena jednolitości partii produkcyjnych pod względem palności; nie ocena rzeczywistego zachowania pożarowego w pojeździe
• W zakresach akredytacji: 7 laboratoriów; pięć powołuje normę razem z Regulaminem EKG ONZ nr 118

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-ISO 3795:1996 (wersja polska; wprowadza ISO 3795:1989 [IDT])

Tytuł (PL)

Pojazdy drogowe oraz ciągniki, maszyny rolnicze i leśne — Określanie palności materiałów stosowanych wewnątrz pojazdów

Title (EN)

Road vehicles, and tractors and machinery for agriculture and forestry — Determination of burning behaviour of interior materials

Procedura krok po kroku

1. Pobranie i przygotowanie próbek

   Co najmniej 5 próbek, w kierunku największej szybkości spalania; z bel — odcinek ≥ 500 mm na całej szerokości, próbki ≥ 100 mm od krawędzi; grubość ≤ 13 mm (zmniejszanie od strony niezwróconej do kabiny).

2. Kondycjonowanie

   23 ± 2 °C, 50 ± 5 % wilgotności względnej, od 24 h do 7 dni, aż do badania.

   ⏱ Czas: 24 h – 7 dni • 🌡 Temperatura: 23 ± 2 °C

3. Przygotowanie do badania

   Próbki z włosem przeczesać dwa razy pod włos; próbkę w uchwycie stroną zwróconą do kabiny w dół; płomień 38 mm, dopływ powietrza zamknięty, stabilizacja ≥ 1 min.

4. Zapłon

   Wsunąć uchwyt tak, by koniec próbki był w płomieniu; po 15 s odciąć gaz.

   ⏱ Czas: 15 s

5. Pomiar

   Czas od przejścia podstawy płomienia przez pierwszy punkt pomiarowy do ostatniego punktu albo do zgaśnięcia (wtedy zmierzyć odległość spaloną); obserwować stronę palącą się szybciej.

6. Wynik i kolejne badanie

   B = s/t × 60 mm/min; brak zapłonu albo zgaśnięcie przed pierwszym punktem — 0 mm/min. Przed kolejnym badaniem komora i uchwyt ≤ 30 °C. PN-ISO 3795:1996 aktualna (stan karty PKN na 10.10.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Otwarty płomień i gaz palny — badanie w komorze, w razie potrzeby w dygestorium o kontrolowanej prędkości powietrza; gaśnica w zasięgu
• Produkty spalania tworzyw i pianek drażnią drogi oddechowe — wentylacja (norma uzasadnia ograniczenie prędkości powietrza w dygestorium dyskomfortem operatora od produktów spalania)
• Stopiony, palący się materiał kapie — taca na dnie komory, rękawice i ochrona oczu

Najczęstsze pytania