🌿 Ciągły pomiar stężenia ozonu w powietrzu atmosferycznym metodą fotometrii w nadfiolecie — powietrze przepływa przez kuwetę absorpcyjną naświetlaną promieniowaniem 253,7 nm ze stabilizowanej niskociśnieniowej lampy rtęciowej, a pochłanianie mierzy fotodioda lub fotopowielacz (układ z kuwetą pomiarową i odniesienia albo jedna kuweta z naprzemiennym powietrzem i powietrzem po katalitycznym usunięciu ozonu); analizator po badaniu typu, zakres certyfikacji do 500 µg/m³, układ poboru z PTFE, FEP, szkła borokrzemowego lub stali nierdzewnej, filtr cząstek z PTFE; wynik w µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa, PN-EN 14625

Środowisko PN-EN 14625

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w dwóch próbkach iTeh. SIST EN 14625:2012 (tekst angielski EN 14625:2012): strona tytułowa, spis treści, przedmowa, rozdziały 1–5 i rozdział 6 do punktu 6.3.2 (filtr cząstek) — do strony 13. SIST EN 14625:2025 (tekst angielski EN 14625:2024): strona tytułowa, spis treści, przedmowa, rozdział 1, rozdział 2 i rozdział 3 do definicji 3.15 — do strony 12. Załącznika z wykazem zmian między wydaniami (w EN 14625:2024 — załącznik I „Significant changes”, str. 113) nie ma w żadnej próbce.

WEDŁUG TEKSTU EN 14625:2012. Normę zatwierdził CEN 10.05.2012; zastępuje EN 14625:2005 (zmiany techniczne w załączniku H). Zakres (1): ciągła metoda pomiaru stężenia ozonu w powietrzu atmosferycznym oparta na fotometrii w nadfiolecie; charakterystyki i minimalne kryteria doboru analizatora przez badanie typu; ocena przydatności analizatora na konkretnej stacji dla wymagań jakości danych z dyrektywy 2008/50/WE; wymagania dla pobierania, kalibracji i zapewnienia jakości; stężenia do 500 µg/m³; inne zakresy mogą być stosowane na stacjach pozamiejskich monitorujących ekosystemy; przy stosowaniu do innych celów niż dyrektywa zakresy i wymagania niepewności mogą nie obowiązywać; strefy pozamiejskie, miejskie i tła miejskiego; wyniki w µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa (500 µg/m³ odpowiada 250 nmol/mol). Zasada (5): badanie typu obejmuje próbę laboratoryjną i terenową co najmniej dwóch analizatorów pracujących równolegle i wykonuje je wyznaczona jednostka; analizator do konkretnego zadania dobiera się z obliczenia niepewności rozszerzonej z wartości charakterystyk z badania typu i warunków na stacji; niepewność rozszerzona metody nie może przekroczyć 15 % dla pomiarów stacjonarnych i 30 % dla wskaźnikowych (według dyrektywy 2008/50/WE); przed instalacją na stacji oblicza się niepewność rozszerzoną dla warunków tej stacji, a po instalacji sprawdza poprawność działania. Zasada pomiaru (5.2): powietrze przepływa w sposób ciągły przez optyczną kuwetę absorpcyjną naświetlaną promieniowaniem monochromatycznym o środku 253,7 nm ze stabilizowanej niskociśnieniowej lampy rtęciowej; przechodzące promieniowanie mierzy czuła fotodioda albo fotopowielacz; pochłanianie jest miarą stężenia ozonu; dwa układy: różnica pochłaniania w kuwecie pomiarowej i odniesienia (dwukuwetowy) albo jedna kuweta zasilana naprzemiennie powietrzem z ozonem i powietrzem po katalitycznym konwerterze rozkładającym ozon; większość analizatorów mierzy temperaturę i ciśnienie w kuwecie i przelicza wynik do warunków odniesienia — bez tej kompensacji trzeba to robić ręcznie; stężenie mierzy się w jednostkach objętościowych (przy kalibracji wzorcem objętościowym), a wyniki podaje w µg/m³ według współczynników przeliczeniowych (rozdział 10). Pobieranie (6): osobna linia albo wspólny kolektor z innymi analizatorami; na niepewność wpływają, zmniejszając stężenie ozonu, straty w układzie poboru, w filtrze cząstek i reakcja z tlenkiem azotu w układzie i analizatorze — tych wkładów obecnie nie da się oszacować, więc nie wchodzą do oceny niepewności, a ogranicza się je wymaganiami minimalnymi, kontrolą jakości i konserwacją; lokalizacji punktu norma nie określa (wskazówki w załączniku III dyrektywy 2008/50/WE). Układ poboru (6.3): wlot zabezpieczony przed deszczem, linia lub kolektor jak najkrótsze, z PTFE, FEP, szkła borokrzemowego albo stali nierdzewnej — wpływ materiału na zmierzone stężenie przez straty ozonu < 2,0 %, wpływ spadku ciśnienia na wlocie, w linii i filtrze ≤ 1,0 %; dopuszczalne umiarkowane ogrzewanie przeciw kondensacji; filtr cząstek z PTFE w obudowie obojętnej wobec ozonu, między linią a analizatorem (może być wbudowany w analizator; zwykle wystarcza 5 µm).

WEDŁUG TEKSTU EN 14625:2024. Normę przygotował CEN/TC 264 „Jakość powietrza”, zatwierdził CEN 11.11.2024; zastępuje EN 14625:2012, a zmiany techniczne wymienia załącznik I; normy krajowe miały ją wprowadzić, a sprzeczne wycofać najpóźniej w czerwcu 2025. Zakres (1) w czytanej części ma te same podstawowe elementy co w 2012: metoda ciągła, badanie typu, ocena przydatności analizatora na stacji (z odesłaniem do załącznika I dyrektywy 2008/50/WE), do 500 µg/m³ (zakres certyfikacji przy badaniu typu), wyniki w µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa; dokument opisuje się jako rozwinięcie wydań EN 14625:2005 i EN 14625:2012. Nowe w zakresie: wskazanie, które rozdziały są dla kogo — rozdziały 5–7 i załączniki B–C ogólnie o zasadzie i poborze, rozdział 8 i załącznik E dla jednostek badających analizatory, rozdziały 9–11 i załączniki F–G dla sieci monitoringu; uwaga 4: analizatory zbadane w badaniu typu przed publikacją tego wydania mogą nadal być używane do monitoringu regulowanego, a w miarę pojawiania się analizatorów badanych według nowego wydania należy wycofywać starsze analizatory referencyjne. Spis treści EN 14625:2024 zawiera m.in. obliczenie niepewności w terenie na poziomie godzinowego progu alarmowego (załącznik F) i wartości docelowej 8-godzinnej (załącznik G); granica wykrywalności w definicji 3.12: 3,3 · sr,z / B (odchylenie standardowe przy zerowym stężeniu przez nachylenie funkcji kalibracji). Powołania (2): EN 15267-1 i -2 (certyfikacja urządzeń do monitoringu powietrza), EN ISO 6145-6 i -7 (przygotowanie gazów kalibracyjnych metodami dynamicznymi), EN ISO 14956 (ocena przydatności procedury przez porównanie z wymaganą niepewnością), ISO 19229 (analiza czystości gazów).

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „14625”, 03.10.2026) PN-EN 14625:2025-05 (wersja angielska, „Wprowadza: EN 14625:2024 [IDT]”) nie ma adnotacji o wycofaniu; PN-EN 14625:2013-02 (wersja angielska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 14625:2025-05 – wersja angielska”; PN-EN 14625:2005 — wycofana i zastąpiona przez PN-EN 14625:2013-02. Karta PN-EN 14625:2013-02: data publikacji 28.02.2013, data wycofania 30.05.2025, 96 stron, KT 280 Jakości Powietrza, wprowadza EN 14625:2012, „Zastąpiona przez PN-EN 14625:2025-05 – wersja angielska”. Karta PN-EN 14625:2025-05: data publikacji 30.05.2025, 116 stron, KT 280, ICS 13.040.20, „Zastępuje PN-EN 14625:2013-02 – wersja angielska”, bez adnotacji o wycofaniu. Czym zastąpiono i co zmieniło się dla wyniku: zakres stosowania, zasada i warunki odniesienia wyniku w czytanych częściach obu wydań są takie same; wykazu zmian (załącznik I EN 14625:2024) nie czytaliśmy; według uwagi 4 do rozdziału 1 nowego wydania analizatory zbadane według wydań wcześniejszych mogą nadal służyć do monitoringu regulowanego.

PRZEPISY (odczyt 03.10.2026, teksty z CELLAR). Dyrektywa 2008/50/WE w tekście skonsolidowanym z 18.09.2015, załącznik VI pkt A.8: „Metodę referencyjną pomiaru ozonu opisano w EN 14625:2012 »Powietrze atmosferyczne – standardowa metoda pomiaru stężenia ozonu z wykorzystaniem fotometrii w nadfiolecie«”. Dyrektywa (UE) 2024/2881 z 23.10.2024 (przekształcona), załącznik VI pkt A.11: metoda referencyjna pomiaru ozonu w powietrzu „odpowiada metodzie opisanej w normie EN 14625:2012”; jej art. 31 uchyla dyrektywy 2004/107/WE i 2008/50/WE ze skutkiem od 12.12.2026, a załączniki I–X państwa członkowskie mają transponować do 11.12.2026 (art. 30). Oba akty wskazują więc wydanie 2012, które wprowadza PN-EN 14625:2013 — wycofanie normy w PKN nie zmieniło metody referencyjnej w przepisach.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 14625 stoi w 3 rekordach u 3 laboratoriów: AB 337, AB 1057, AB 1622. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; AB 1622 wyd. nr 10 z 02.09.2024, AB 1057 wyd. nr 17 z 06.06.2025, AB 337 wyd. nr 20 z 15.07.2025) numer stoi w 6 wierszach u tych samych 3 laboratoriów (u AB 1057 numer pada w dokumencie cztery razy); w każdym dokumencie liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy. Postać „PN-EN 14625:2013-02” (AB 1057, AB 1622) i „PN-EN 14625:2013” (AB 337) — wszystkie powołują wydanie wycofane w PKN. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (w dokumencie AB 1622 słowo „zawieszony” dotyczy „pyłu zawieszonego”). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 14625”) pokazuje wszystkie 3 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Przedmiot: powietrze atmosferyczne (AB 1622), środowisko ogólne — powietrze atmosferyczne (AB 337, AB 1057). Cecha: stężenie ozonu. Zakresy: (2,0–500) µg/m³ (AB 1057), (1–800) µg/m³ (AB 1622), (1,0–1000) µg/m³ (AB 337). Technika: metoda fotometrii w nadfiolecie (AB 1057, AB 1622), metoda fotometryczna UV (AB 337).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy statusie: PN-EN 14625:2013 jest w PKN wycofana od 30.05.2025, ale dyrektywy 2008/50/WE i (UE) 2024/2881 nadal wskazują EN 14625:2012 — powołanie wydania wycofanego zgadza się tu z przepisem, a nowsze wydanie nie zmienia metody w czytanej części. Przy zakresie: zakres certyfikacji i stosowania normy to do 500 µg/m³ (1) — AB 1622 podaje do 800, a AB 337 do 1000 µg/m³; norma dopuszcza inne zakresy tylko na stacjach pozamiejskich monitorujących ekosystemy, a poza celami dyrektywy jej wymagania niepewności mogą nie obowiązywać. Przy warunkach odniesienia: wynik w µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa; analizator bez automatycznej kompensacji temperatury i ciśnienia wymaga przeliczenia ręcznego (5.2). Przy poborze: straty ozonu w linii, filtrze i reakcja z tlenkiem azotu zaniżają wynik i nie są ujęte w niepewności (6.1) — stąd wymagania: materiały PTFE, FEP, szkło borokrzemowe lub stal nierdzewna (< 2,0 % wpływu), spadek ciśnienia ≤ 1,0 %, filtr z PTFE (6.3). Przy analizatorze: o przydatności decyduje niepewność rozszerzona obliczona dla danej stacji z wyników badania typu — do 15 % dla pomiarów stacjonarnych i 30 % dla wskaźnikowych (5.1).

CZEGO NIE PODAJEMY. Wymagań badania typu, kryteriów charakterystyk, częstotliwości kalibracji i sprawdzeń, obliczeń niepewności (rozdziały 7–11, załączniki A–I) ani wykazu zmian między wydaniami nie przytaczamy — leżą poza próbkami. Polskiego rozporządzenia o ocenie poziomów substancji w powietrzu nie sprawdzaliśmy. Nie podajemy wartości progowych ozonu z przepisów.

Zasada metody

Powietrze atmosferyczne przepływa w sposób ciągły przez kuwetę absorpcyjną naświetlaną promieniowaniem 253,7 nm ze stabilizowanej niskociśnieniowej lampy rtęciowej; fotodioda lub fotopowielacz mierzy promieniowanie przechodzące, a pochłanianie przez ozon jest miarą jego stężenia. Pochłanianie wyznacza się jako różnicę między kuwetą pomiarową i odniesienia albo w jednej kuwecie zasilanej naprzemiennie powietrzem i powietrzem pozbawionym ozonu w konwerterze katalitycznym. Analizator przelicza wynik z pomiarem temperatury i ciśnienia do 20 °C i 101,3 kPa, w µg/m³.

Zastosowania

• Ciągły pomiar ozonu w powietrzu atmosferycznym w strefach pozamiejskich, miejskich i tła miejskiego, do 500 µg/m³ (1)
• Metoda referencyjna pomiaru ozonu według załącznika VI dyrektywy 2008/50/WE i dyrektywy (UE) 2024/2881 (wydanie EN 14625:2012)
• Powietrze atmosferyczne — pozycje w zakresach akredytacji 3 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 14625:2013-02

Tytuł (PL)

Powietrze atmosferyczne — Standardowa metoda pomiaru stężenia ozonu z wykorzystaniem fotometrii w nadfiolecie

Title (EN)

Ambient air — Standard method for the measurement of the concentration of ozone by ultraviolet photometry

Procedura krok po kroku

1. Dobór analizatora

   Analizator po badaniu typu; niepewność rozszerzona dla warunków stacji ≤ 15 % (stacjonarne) albo 30 % (wskaźnikowe) (5.1, 5.4). PN-EN 14625:2013-02 wycofana w PKN 30.05.2025; dyrektywy wskazują EN 14625:2012 (03.10.2026).

2. Układ poboru

   Wlot, linia lub kolektor z materiałów obojętnych, filtr PTFE; straty < 2,0 %, spadek ciśnienia ≤ 1,0 % (6.3).

3. Instalacja

   Sprawdzenie poprawnego działania po instalacji na stacji (5.4).

4. Pomiar ciągły

   Pochłanianie przy 253,7 nm, kompensacja temperatury i ciśnienia (5.2).

5. Wynik

   µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa; kontrola jakości i konserwacja według rozdziału 9 (poza próbkami) (1, 5.2).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ozon jest toksyczny — gazy kalibracyjne o wysokim stężeniu odprowadzać na zewnątrz
• Lampa rtęciowa — promieniowanie UV i rtęć; przy wymianie zgodnie z instrukcją producenta

Najczęstsze pytania