🧪 OWO, RWO, azot ogólny związany (TNb) i rozpuszczony (DNb) po katalitycznym spalaniu — PN-EN ISO 20236

Fizykochemia PN-EN ISO 20236

Przegląd

ZAKRES Z KARTY PKN (PN-EN ISO 20236:2025-05): metoda oznaczania ogólnego węgla organicznego (OWO), rozpuszczonego węgla organicznego (RWO), ogólnego azotu związanego (TNb) oraz rozpuszczonego azotu związanego (DNb) w postaci wolnego amoniaku, amonu, azotynów, azotanów i związków organicznych zdolnych do konwersji do tlenków azotu. Cyjanki, cyjaniany i cząstki węgla pierwiastkowego (sadzy), jeśli są w próbce, mogą być oznaczane razem z węglem organicznym. Rozpuszczonego azotu gazowego (N2) się nie oznacza. Metodę można stosować do wody przeznaczonej do spożycia, surowej, gruntowej, powierzchniowej, morskiej, ścieków i odcieków — dla OWO i RWO ≥ 1 mg/l oraz TNb i DNb ≥ 1 mg/l. Górny zakres ogranicza przyrząd (np. objętość dozowania); wyższe stężenia oznacza się po rozcieńczeniu. Uwaga do zakresu: metodę można zasadniczo stosować do ogólnego węgla (OW) i ogólnego węgla nieorganicznego (OWN) — załącznik A.

CO ZNACZY „AZOT OGÓLNY ZWIĄZANY". TNb to NIE jest suma wszystkich form azotu: z zakresu wynika, że obejmuje azot amonowy, azotynowy, azotanowy i organiczny — ten, który w warunkach spalania przechodzi w tlenki azotu. Azot cząsteczkowy rozpuszczony w wodzie nie jest oznaczany. Różnica między „ogólnym" a „rozpuszczonym" (TNb/DNb, OWO/RWO) wynika z przygotowania próbki: formę rozpuszczoną oznacza się w próbce przesączonej — sposobu sączenia z tej normy nie podajemy. MIEJSCE BŁĘDU Z POZORNIE POPRAWNYM WYNIKIEM: cyjanki, cyjaniany i sadza wchodzą w wynik OWO. W ściekach przemysłowych z tymi składnikami „węgiel organiczny" zawiera więc węgiel, który organiczny nie jest.

CZEGO WYDANIE 2022 NIE OBEJMOWAŁO — I SKĄD SIĘ WZIĘŁO. Karta wydania PN-EN ISO 20236:2022-04 (wycofanego 13-05-2025) podawała jeszcze dwa zdania: że przy próbkach z lotnymi związkami organicznymi (np. ściekach przemysłowych) stosuje się inną metodę (załącznik A) i że metoda nie nadaje się do lotnego ani usuwalnego węgla organicznego. Dlaczego ich nie ma w zakresie z karty wydania 2025 — nie wiemy: tekst zakresu na tej karcie jest urwany w pół zdania („Oznaczanie stężeń…"). Wydanie 2022 zastąpiło PN-EN 12260:2004 — wcześniejszą normę azotu związanego (wersje angielska i niemiecka).

STATUS I WYDANIA (stan kart PKN na 25.09.2026). PN-EN ISO 20236:2025-05 — wersja angielska, publikacja 13-05-2025, 32 strony, KT 122 Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Organiczne; wprowadza EN ISO 20236:2024 i ISO 20236:2024 [IDT]; zastępuje PN-EN ISO 20236:2022-04. Karta bez nagłówka „Wycofana". Wersji polskiej brak. PORÓWNANIE Z PN-EN 1484 (osobny wpis w tej bazie o OWO): PN-EN 1484:1999 w wersji polskiej, aktualna według karty (25.09.2026), podaje wytyczne oznaczania OWO i RWO w zakresie od 0,3 mg/l do 1000 mg/l. PN-EN ISO 20236 zaczyna się od 1 mg/l, ale do węgla dokłada azot związany z tej samej próbki. W pięciu pozycjach zakresów obie normy stoją razem.

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami): 23 pozycje u 15 laboratoriów. Postacie: „PN-EN ISO 20236:2025-05" (18), „PN-EN ISO 20236:2022-04" (2 — wydanie wycofane), „PN-EN ISO 20236:2025-04" (1 — takiego wydania w katalogu nie ma), „PN EN- ISO 20236:2025-05 M" (1). Przedmiot: woda i ścieki (także woda do spożycia i wody opadowe); dwie pozycje dotyczą gleb, kruszyw, osadów i odpadów — tam oznacza się wyciąg wodny (eluat). AZOT, NIE WĘGIEL: metodyka to w 11 pozycjach „Stężenie azotu ogólnego", do tego azot ogólny związany, rozpuszczony i DNb (po 1), a jedna pozycja wylicza z wyniku „Stężenie azotu Kjeldahla (z obliczeń)". Węgiel — RWO/DOC (4), OWO/TOC (2), węgiel ogólny TC (1). Technika: wysokotemperaturowe spalanie z detekcją chemiluminescencyjną (azot, 12 + 2 jako „metoda chemiluminescencyjna") albo z detekcją IR (węgiel). ZAKRES DEKLAROWANY SZERSZY W DÓŁ NIŻ NORMA: kilka pozycji podaje dolną granicę 0,50 mg/l (np. „(0,50 – 3000) mg/l", „(0,50 – 150) mg/l"), a zakres normy zaczyna się od 1 mg/l. To może być wynik walidacji w laboratorium, ale przy wynikach poniżej 1 mg/l warto sprawdzić, na czym ta granica się opiera.

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA": „PN-EN ISO 20236" — 14 laboratoriów i 22 pozycje, bez pozycji obcych; nie pokaże jednego laboratorium (AB 1095) z zapisem „PN EN- ISO 20236:2025-05 M".

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — ani wydania 2024, ani 2018. Wszystko o metodzie pochodzi z kart PKN. NIE PODAJEMY temperatury spalania, rodzaju katalizatora, sposobu usuwania węgla nieorganicznego, przygotowania i utrwalania próbek, kalibracji ani danych precyzji.

Zasada metody

Próbkę wody dozuje się do pieca ze złożem katalizatora, w którym w wysokiej temperaturze i atmosferze utleniającej związki organiczne przechodzą w dwutlenek węgla, a związki azotu (poza N2) w tlenki azotu. CO2 mierzy się detektorem w podczerwieni, tlenki azotu — detektorem chemiluminescencyjnym. Aby otrzymać węgiel organiczny, trzeba wyeliminować węgiel nieorganiczny; forma rozpuszczona (RWO, DNb) to wynik dla próbki przesączonej. Szczegółów warunków spalania NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Azot ogólny w ściekach i wodach — kontrola oczyszczalni i odprowadzania ścieków
• OWO i RWO w wodzie do spożycia, wodach powierzchniowych, gruntowych i morskich
• Odcieki ze składowisk
• Eluaty z gleb, osadów i odpadów — w zakresach akredytacji

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 20236:2025-05 (wersja angielska; wprowadza EN ISO 20236:2024 [IDT], ISO 20236:2024 [IDT])

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie ogólnego węgla organicznego (OWO), rozpuszczonego węgla organicznego (RWO), ogólnego azotu związanego (TNb) oraz rozpuszczonego azotu związanego (DNb) po wysokotemperaturowym katalitycznym spalaniu utleniającym

Title (EN)

Water quality — Determination of total organic carbon (TOC), dissolved organic carbon (DOC), total bound nitrogen (TNb) and dissolved bound nitrogen (DNb) after high temperature catalytic oxidative combustion

Procedura krok po kroku

1. Wybór wielkości

   Ustalić, czy oznacza się formę ogólną (próbka nieprzesączona), czy rozpuszczoną (po sączeniu), i czy węgiel, azot, czy oba.

2. Sprawdzenie zakresu

   Spodziewane stężenia ≥ 1 mg/l; próbki o stężeniu powyżej zakresu przyrządu rozcieńczyć.

3. Spalanie i detekcja

   Wysokotemperaturowe katalityczne spalanie utleniające; CO2 mierzony w podczerwieni, tlenki azotu chemiluminescencyjnie. Warunków NIE PODAJEMY.

4. Ocena składu próbki

   Przy ściekach z cyjankami, cyjanianami albo sadzą pamiętać, że wchodzą one w wynik OWO.

5. Sprawozdanie

   Podać wydanie normy (2025-05) i to, czy wynik dotyczy formy ogólnej, czy rozpuszczonej.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Piec analizatora w wysokiej temperaturze — nie otwierać podczas pracy
• Butle z tlenem lub powietrzem syntetycznym — mocowanie, armatura bez smarów
• Próbki ścieków — ryzyko biologiczne, rękawice i okulary

Najczęstsze pytania